Quỹ đầu tư mạo hiểm Trung Quốc tăng tốc gọi vốn

Sau hơn ba năm thị trường gần như đóng băng, các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) tại Trung Quốc đang đồng loạt quay trở lại huy động vốn, tận dụng làn sóng quan tâm mới của nhà đầu tư đối với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cao.

Theo dữ liệu của công ty tư vấn và huy động vốn tư nhân Asante Capital, các quỹ đang hướng tới mục tiêu huy động khoảng 35 tỷ USD thông qua ít nhất 60 quỹ đầu tư bằng USD mới, trong đó khoảng 40 quỹ là quỹ đầu tư mạo hiểm.

AI KHƠI LẠI SỨC HÚT ĐẦU TƯ

Động lực chính đến từ sự phục hồi của thị trường công nghệ Trung Quốc, đặc biệt sau thành công của nhiều doanh nghiệp AI và các thương vụ niêm yết gần đây. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là sự phục hồi có chọn lọc, chưa phải sự trở lại của giai đoạn bùng nổ đầu tư như những năm 2020–2021.

Theo Financial Times, nhiều nhà đầu tư cho biết việc rót vốn vào AI Trung Quốc hiện được xem như một cách "phòng ngừa rủi ro" trước các khoản đầu tư tại Mỹ. Trong bối cảnh các doanh nghiệp Trung Quốc cạnh tranh quyết liệt về chi phí và cung cấp các mô hình AI với giá thấp hơn, AI Trung Quốc được đánh giá đang tạo ra cơ hội đầu tư mới.

Những bước tiến của các doanh nghiệp như Moonshot AI, DeepSeek cùng sự phát triển nhanh của lĩnh vực robot đã góp phần khôi phục niềm tin của thị trường. Song song với đó, hàng loạt doanh nghiệp công nghệ niêm yết thành công cũng tạo thêm kỳ vọng về khả năng thoái vốn trong tương lai.

Nhiều tên tuổi lớn trong ngành đầu tư như HSG (trước đây là Sequoia China), IDG Capital, Matrix Partners China, Future Capital đang tiếp thị các quỹ mới hoặc chuẩn bị khởi động quá trình huy động vốn. Trong khi đó, ZhenFund và Qiming Venture Partners đã hoàn tất việc đóng một số quỹ mới.

Dù vậy, ông Ricardo Felix, đối tác kiêm Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Asante Capital, nhận định thị trường vẫn còn cách khá xa thời kỳ đỉnh cao.

"Đây chưa phải là một làn sóng bùng nổ của đầu tư mạo hiểm tại Trung Quốc. Điều đang diễn ra chỉ là sự mở cửa có chọn lọc trở lại của hoạt động huy động vốn bằng USD sau ba năm ở mức thấp kỷ lục", ông nói.

Sự hồi phục này diễn ra sau giai đoạn suy giảm kéo dài do kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, các biện pháp hạn chế đầu tư của Mỹ vào những lĩnh vực công nghệ nhạy cảm và việc thị trường IPO gần như đóng băng khi cơ quan quản lý Trung Quốc siết chặt quy định niêm yết.

Theo nền tảng dữ liệu đầu tư Preqin, năm 2022 có 1.105 quỹ tập trung vào Trung Quốc huy động được khoảng 150 tỷ USD. Đến năm ngoái, chỉ còn 97 quỹ huy động thành công với tổng giá trị khoảng 13,6 tỷ USD.

Một nhà quản lý quỹ nhận xét rằng thị trường đã "khát vốn" suốt ba đến bốn năm qua và hiện nay gần như tất cả các nhà quản lý quỹ đều quay trở lại gọi vốn. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu lượng nhà đầu tư hiện nay có đủ để đáp ứng làn sóng huy động vốn đồng loạt này hay không.

CÁC QUỸ THAY ĐỔI CHIẾN LƯỢC, TẬP TRUNG VÀO AI

Trong nhóm các quỹ đang huy động vốn, HSG dự kiến thành lập một quỹ mới tập trung vào các startup giai đoạn đầu, đồng thời chuẩn bị huy động thêm một quỹ bằng đồng nhân dân tệ.

Future Capital cũng đang huy động một quỹ mới với quy mô dự kiến hơn 200 triệu USD để đầu tư vào phần cứng AI và các startup ứng dụng AI trong nghiên cứu khoa học, bao gồm lĩnh vực khám phá thuốc.

Trong khi đó, IDG Capital được cho là đang chuẩn bị một quỹ bằng nhân dân tệ và lên kế hoạch huy động khoảng 2 tỷ USD cho quỹ đầu tư tăng trưởng.

Theo nhiều nhà đầu tư, các quỹ bằng đồng nhân dân tệ ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn từ các quỹ đầu tư của chính quyền địa phương. Đây là nhóm nhà đầu tư có tiềm lực tài chính lớn và ít chịu tác động từ các thay đổi về chính sách thuế đối với lợi nhuận đầu tư.

Sự thành công của các doanh nghiệp AI trên thị trường chứng khoán cũng giúp nhiều quỹ sớm thu được kết quả tích cực. Các nhà đầu tư ban đầu của MiniMax và Zhipu đã hưởng lợi sau khi hai doanh nghiệp này niêm yết và nhanh chóng triển khai các đợt huy động vốn mới.

Danh sách này bao gồm Yunqi Partners, Future Capital và IDG - những quỹ từng đầu tư vào MiniMax, cùng Qiming Venture Partners và Luminous Ventures - các nhà đầu tư sớm của Zhipu. HSG cũng là cổ đông của cả hai doanh nghiệp AI này.

Ông Murong Yang, đối tác tại Future Capital, cho rằng tiêu chí lựa chọn quỹ của các nhà đầu tư hiện đã thay đổi đáng kể.

"Các nhà đầu tư ngày càng khắt khe hơn khi đánh giá các nhà quản lý quỹ Trung Quốc. Việc sớm đầu tư vào một doanh nghiệp mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hàng đầu và tiếp tục đồng hành trước khi AI trở thành xu hướng phổ biến được xem là minh chứng cho khả năng đánh giá và tiếp cận cơ hội của nhà quản lý quỹ", ông nói.

Theo ông Ricardo Felix, sự phục hồi của thị trường IPO đã tạo thêm dư địa cho các nhà đầu tư, dù nhiều quỹ vẫn chưa hoàn tất việc thoái vốn để hoàn trả lợi nhuận cho các đối tác góp vốn.

Ông cho rằng điều này củng cố niềm tin rằng các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc vẫn có khả năng cạnh tranh với Mỹ, trong khi định giá vẫn hấp dẫn hơn đáng kể.

Mặc dù hoạt động gọi vốn sôi động trở lại, quy mô các quỹ hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cao điểm 2020-2021.

Thanh Minh