Quốc hội thông qua Luật Xuất bản sửa đổi

Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ảnh: Media Quốc hội

Sáng ngày 24/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản với 472/475 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành.

Một trong những nội dung quan trọng của Luật là việc thiết lập các vòng kiểm soát chặt chẽ với những xuất bản phẩm có nội dung quan trọng.

Theo đó, Điều 24 của Luật quy định tác phẩm, tài liệu phải thẩm định nội dung trước khi xuất bản, tái bản, bao gồm tác phẩm, tài liệu có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo, đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết luật sửa đổi đã tập trung tăng trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xuất bản, đồng thời duy trì cơ chế lưu chiểu, đọc, kiểm tra và kiểm soát trước phát hành đối với nhóm xuất bản phẩm thuộc trường hợp luật định.

Cụ thể, với tác phẩm, tài liệu phải thẩm định nội dung trước khi xuất bản, tái bản, bao gồm tác phẩm, tài liệu có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo, đất nước, anh hùng dân tộc, nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.

Sau đó, cơ quan chủ quản xem xét, đánh giá kết quả thẩm định và phê duyệt kế hoạch xuất bản.

Tiếp đến, sau khi xuất bản phẩm hoàn thành và nộp lưu chiểu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thẩm định và cho ý kiến trước khi phát hành, trừ trường hợp được miễn thẩm định do Chính phủ quy định.

Cơ chế “ba vòng kiểm soát” này tăng cường phòng ngừa, kiểm soát đối với nhóm nội dung đặc thù nhưng không thay thế trách nhiệm của nhà xuất bản.

Cũng theo quy định trong Luật, với các tác phẩm, tài liệu xuất bản trong các giai đoạn lịch sử và tác phẩm, tài liệu xuất bản ở nước ngoài, việc thẩm định trước khi đăng ký kế hoạch tái bản chỉ đặt ra khi nội dung có dấu hiệu vi phạm khoản 1 Điều 10.

Chủ thể nào được thành lập nhà xuất bản?

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội

Về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, một số ý kiến đại biểu đề nghị nghiên cứu mở rộng chủ thể được thành lập nhà xuất bản; làm rõ trường hợp cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh thành lập nhà xuất bản; xác định địa vị pháp lý, tiêu chí, quản trị của mô hình cơ quan, tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực.

Theo báo cáo giải trình của Chính phủ, Điều 12 của dự thảo Luật tiếp tục quy định nhà xuất bản được tổ chức và hoạt động theo loại hình đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Về chủ thể được thành lập nhà xuất bản, dự thảo quy định các cơ quan, tổ chức tại Trung ương và cấp tỉnh theo luật định; đơn vị sự nghiệp công lập ở trung ương; tổ chức hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương trực tiếp sáng tạo tác phẩm, tài liệu khoa học, học thuật; cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ.

Dự thảo chưa mở rộng cho cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập, viện nghiên cứu tư thục hoặc doanh nghiệp có vốn Nhà nước chi phối. Cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh chỉ được thành lập nhà xuất bản khi UBND cấp tỉnh không thành lập nhà xuất bản.

Chính sách về cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và tập đoàn xuất bản, truyền thông được quy định tại Điều 7 nhưng không làm thay đổi loại hình pháp lý của nhà xuất bản tại Điều 12.

Theo giải trình của Chính phủ, việc xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm sẽ được triển khai thông qua các đề án, phù hợp với chiến lược phát triển và được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời áp dụng theo loại hình tổ chức của nhà xuất bản tại Điều 12, gồm đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Đinh Nhung