Quốc hội: Thể chế hóa nhanh, giám sát đến cùng

Mở đường cho phát triển

Mỗi kỳ Đại hội của Đảng đều mở ra một chặng đường phát triển mới cho đất nước. Đại hội XIV càng mang ý nghĩa đặc biệt, khi xác lập tầm nhìn dài hạn, khát vọng phát triển mạnh mẽ và yêu cầu đổi mới sâu sắc trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp.

Tuy nhiên, Nghị quyết của Đảng chỉ thực sự “sống” trong đời sống xã hội khi được thể chế hóa đầy đủ, kịp thời và có tính khả thi cao. Khoảng cách từ nghị quyết đến thực tiễn luôn tồn tại, và việc thu hẹp khoảng cách đó phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng hoạt động lập pháp.

Quốc hội thông qua Nghị quyết tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021-2026 ẢNH: QUANG PHÚC

Trong bối cảnh nhiệm kỳ mới bắt đầu, yêu cầu đặt ra đối với Quốc hội là công tác lập pháp phải đi trước một bước, bảo đảm tính đồng bộ và dẫn dắt phát triển. Quốc hội không chỉ ban hành nhiều luật hơn mà phải ban hành đúng những đạo luật cần thiết, đúng thời điểm, đúng tinh thần đổi mới mà Đại hội XIV đã đề ra. Đó là những đạo luật có khả năng tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Luật pháp vừa để quản lý vừa mở ra không gian mới cho tăng trưởng. Thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV, vì thế, không thể là sự chuyển hóa cơ học các chủ trương thành điều khoản pháp luật. Mỗi đạo luật cần được xây dựng trên cơ sở phân tích chính sách sâu sắc, gắn với thực tiễn và đặt trong tổng thể chiến lược phát triển, tránh tình trạng chồng chéo, manh mún hoặc tạo thêm những rào cản. Khi luật pháp thật sự mở đường, nghị quyết của Đảng mới có điều kiện đi vào cuộc sống một cách thông suốt và hiệu quả.

Giám sát đến cùng để nghị quyết đi vào cuộc sống

Nếu thể chế hóa là khâu “mở đường”, thì giám sát thực thi chính là khâu bảo đảm con đường ấy được đi đến cùng. Thực tiễn cho thấy, không ít chính sách và đạo luật có nội dung tiến bộ, nhưng khi triển khai lại không đạt được kết quả như mong đợi. Nguyên nhân sâu xa thường không nằm ở mục tiêu, mà ở khâu tổ chức thực hiện và trách nhiệm giải trình.

Với chức năng giám sát tối cao, Quốc hội giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm các đạo luật được thực thi nghiêm túc, thống nhất và hiệu quả. Tinh thần đổi mới mà Đại hội XIV đặt ra đòi hỏi hoạt động giám sát của Quốc hội phải chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đến cùng. Trọng tâm giám sát không chỉ là việc “có làm đúng quy trình hay không”, mà là “kết quả cuối cùng có đạt được mục tiêu đã đề ra hay không”.

Khi giám sát được thực hiện nghiêm túc và thực chất không chỉ giúp phát hiện những bất cập trong tổ chức thực thi, mà còn tạo áp lực tích cực buộc các cơ quan hành pháp phải đổi mới cách làm, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, hiệu quả quản lý. Một trong những điểm nhấn quan trọng của Đại hội XIV là yêu cầu lấy thực thi làm thước đo. Đây không chỉ là yêu cầu đối với Chính phủ và bộ máy hành chính, mà còn là thước đo đối với chính hoạt động lập pháp và giám sát của Quốc hội.

Khi Quốc hội thể chế hóa đúng và giám sát đến cùng, sẽ hình thành một kỷ luật thực thi lan tỏa trong toàn bộ hệ thống chính trị. Kỷ luật đó thể hiện ở việc mọi chủ trương đều phải được cụ thể hóa bằng hành động, mọi cam kết đều phải được kiểm chứng bằng kết quả, và mọi sai lệch đều phải được chỉ ra, khắc phục kịp thời.

Bước vào nhiệm kỳ mới, nhân dân kỳ vọng nhiều hơn vào những chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội. Kỳ vọng ấy không chỉ đặt vào Chính phủ hay bộ máy hành chính, mà còn đặt vào Quốc hội - với tư cách là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Nhân dân chờ đợi những đạo luật thực sự tháo gỡ điểm nghẽn, mở ra không gian phát triển mới; chờ đợi những hoạt động giám sát nghiêm minh, góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý nhà nước.

Do vậy, mỗi quyết định lập pháp, mỗi phiên giám sát đều mang theo kỳ vọng và niềm tin của xã hội. Giữ trọn niềm tin ấy cũng chính là giữ trọn lời hứa phát triển mà Đại hội XIV đã xác lập.

Đại hội XIV đã mở ra con đường phát triển mới với tầm nhìn và khát vọng lớn. Quốc hội có trách nhiệm lát những “viên gạch” thể chế vững chắc trên con đường ấy, bằng việc thể chế hóa kịp thời, đúng đắn các nghị quyết của Đảng và giám sát nghiêm túc, hiệu quả việc thực thi.

Khi thể chế hóa đúng và giám sát đến cùng, Quốc hội không chỉ hoàn thành chức năng hiến định của mình, mà còn góp phần quan trọng vào việc kiến tạo kỷ luật thực thi, củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững. Đó chính là cách Quốc hội giữ trọn lời hứa với nhân dân, đồng hành cùng đất nước trên hành trình vươn tới tương lai.

TS NGUYỄN SĨ DŨNG