Quốc hội khóa XVI: Kỳ vọng tạo đột phá trong phát triển kinh tế

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã khép lại với nhiều kỳ vọng mới từ cử tri và cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, vai trò của Quốc hội trong hoàn thiện thể chế, định hướng chính sách và giám sát thực thi ngày càng trở nên quan trọng.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trò chuyện cùng PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, nguyên Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính xung quanh kỳ vọng về những người đại biểu được nhân dân lựa chọn sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, nguyên Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính. Ảnh: Tuấn Nguyễn

Kỳ vọng vào quyết tâm đổi mới chính sách

- Thưa ông, ông đánh giá thế nào về cuộc bầu cử lần này? Theo ông, trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, trọng trách đặt lên vai những người đại biểu được nhân dân bầu chọn là gì?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Có thể thấy, trong tổng số 500 đại biểu trúng cử, có: 418 người (83,6%) có trình độ trên đại học, 150 đại biểu nữ, 76 đại biểu là người dân tộc thiểu số, 18 đại biểu ngoài Đảng, 33 đại biểu dưới 40 tuổi. Tỷ lệ đại biểu chuyên trách đạt 40%, cao nhất từ trước đến nay. Đây không chỉ là những con số thống kê thuần túy, mà là các con số biết nói, thể hiện chất lượng đại biểu được nâng cao rõ rệt, cơ cấu đại diện ngày càng toàn diện, quá trình lựa chọn mang tính cạnh tranh và thực chất. Và cuộc bầu cử là một quá trình sàng lọc nghiêm túc dựa trên sự tín nhiệm của cử tri cả nước.

Về trọng trách, đất nước ta đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Những lực cản đối với tăng trưởng kinh tế không xuất phát từ một yếu tố đơn lẻ mà đến từ nhiều khía cạnh, bao gồm khuôn khổ thể chế, phân bổ nguồn lực, chất lượng hạ tầng, cũng như trình độ khoa học công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo. Các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau, nếu không được xử lý đồng bộ sẽ tiếp tục làm suy giảm hiệu quả vận hành của nền kinh tế và hạn chế dư địa tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Đáng chú ý, trong tổng thể các “điểm nghẽn” đó, thể chế nổi lên như một khâu then chốt mang tính dẫn dắt. Những bất cập trong cơ chế, chính sách không chỉ làm chậm quá trình khai thông nguồn lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và niềm tin của doanh nghiệp. Ngược lại, nếu cải cách thể chế được triển khai một cách thực chất, nhất quán và kịp thời, đây sẽ là lĩnh vực tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ nhất, góp phần tháo gỡ các nút thắt khác.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải đẩy mạnh cải cách thể chế theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự báo hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi chính sách. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, trong đó Quốc hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý và tạo dựng nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Đổi mới mô hình tăng trưởng, thúc đẩy kinh tế số và xanh

- Vậy theo ông, các đại biểu Quốc hội cần đóng vai trò như thế nào trong việc định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Các đại biểu Quốc hội cần thể hiện rõ vai trò định hướng trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, không chỉ ở tầm chủ trương mà phải cụ thể hóa bằng hệ thống chính sách có tính dẫn dắt. Trọng tâm là thúc đẩy chuyển dịch từ tăng trưởng dựa vào khai thác nguồn lực sang dựa vào năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cụ thể, cần ưu tiên hoàn thiện khung khổ pháp lý để thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tri thức. Đồng thời, phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, công nghệ và thị trường, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Nói cách khác, vai trò của Quốc hội không chỉ là định hướng mà còn phải bảo đảm các chính sách vừa có tính chiến lược dài hạn, vừa có khả năng ứng phó hiệu quả với những biến động ngắn hạn của nền kinh tế.

- Ông có đề xuất gì nhằm tạo chuyển biến cụ thể trong thời gian tới?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Tôi cho rằng cần tiếp tục tái cơ cấu nền kinh tế một cách toàn diện và thực chất, tập trung vào ba trụ cột.

Thứ nhất, là cơ cấu lại ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao năng suất và hiệu quả, tập trung phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất nhằm cải thiện chất lượng tăng trưởng.

Thứ hai, là cơ cấu lại các thành phần kinh tế, trong đó phát huy vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước đồng thời tạo điều kiện để kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Thứ ba, là cơ cấu lại vùng lãnh thổ và đầu tư công theo hướng nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, tăng cường tính liên kết vùng, qua đó tạo động lực lan tỏa và bảo đảm phát triển cân đối, hài hòa giữa các khu vực.

Song song với đó, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao năng lực thực thi và khả năng cạnh tranh quốc gia. Quan trọng hơn, các chính sách cần được triển khai nhanh chóng, cụ thể, tránh tình trạng chậm trễ trong thực hiện.

Xin cảm ơn ông!

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết: Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với Quốc hội khóa XVI không chỉ là đổi mới tư duy mà còn phải hành động quyết liệt, hiệu quả hơn. Việc tháo gỡ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” về thể chế, cùng với thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tái cơ cấu nền kinh tế, sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Hoàng Thanh