Quảng Trị chuyển đổi tàu cá khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản

Để sớm gỡ Thẻ vàng IUU, phát triển ngành khai thác thủy sản bền vững, tỉnh Quảng Trị đang thúc đẩy chuyển đổi nghề cho các tàu không đủ điều kiện hoạt động. Đây đang là hướng đi phù hợp với ngư dân nhiều địa phương, qua đó giảm áp lực khai thác trên biển.

Tỉnh Quảng Trị có kế hoạch giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, chuyển đổi nghề phù hợp cho ngư dân

Vừa qua, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành kế hoạch thực hiện Đề án “Chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng nguồn lợi và môi trường sinh thái” trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp giảm áp lực lên nguồn lợi hải sản, hạn chế tình trạng tàu vi phạm quy định, mà còn tạo điều kiện để người dân ổn định thu nhập, đóng góp vào mục tiêu xây dựng nghề cá có trách nhiệm, bền vững theo các yêu cầu của EU và thực tiễn địa phương.

Tại tỉnh Quảng Trị, nhiều ngư dân đã chuyển đổi nghề sang nuôi trồng thủy sản và có hiệu quả kinh tế rất cao. Ngư dân Nguyễn Thanh Lượng, ở làng biển Cảnh Dương, xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ) mong muốn chính sách này sẽ giúp chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác tự nhiên sang phát triển nuôi trồng bền vững.

“Cho ngư dân vay vốn ưu đãi để phát triển nghề nghiệp, đầu tư trang thiết bị phù hợp, đảm bảo sản xuất có chất lượng. Nguồn lợi thủy sản mỗi ngày mỗi cạn kiệt, việc khai thác cần quy định theo chủng loại, tránh khai thác hải sản còn nhỏ, kinh tế biển mới bền vững được. Việc nuôi trồng thủy sản sẽ tạo ra điều kiện chủ động hơn cho ngư dân” - anh Lương chia sẻ.

Tàu đánh bắt gần bờ của ngư dân cập bến bán hải sản

Giai đoạn 2027–2030, tỉnh Quảng Trị dự kiến chuyển đổi 771 tàu cá đang khai thác hải sản có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sang các nghề khai thác thủy sản ít tác động hơn. Trong đó, 500 tàu cá hoạt động vùng ven bờ, 86 tàu hoạt động vùng lộng và 85 tàu hoạt động vùng khơi có nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản sẽ được chuyển đổi nghề khai thác phù hợp.

Đồng thời, tỉnh thực hiện giải bản khoảng 100 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động theo quy định, nhằm cơ cấu lại đội tàu theo hướng bền vững. Đến năm 2045, tỉnh Quảng Trị hoàn thành chuyển đổi tàu cá khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi hải sản, môi trường, sinh thái vùng biển, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá, ổn định đời sống của ngư dân.

Ông Nguyễn Ngọc Tiếp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị cho rằng, cần có định hướng đối với những tàu cá đã xuống cấp, không thể đáp ứng yêu cầu về an toàn, kỹ thuật hoặc không còn nhu cầu khai thác sẽ được hỗ trợ thực hiện thủ tục giải bản, bán tàu, hoặc chuyển sang các mô hình sinh kế thay thế như: nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch cộng đồng, hay xuất khẩu lao động.

Theo ông Tiếp: “Phải có Nghị quyết để hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề từ khai thác thủy sản sang nuôi trồng thủy sản theo đặc thù từng vùng và để bảo vệ tài nguyên biển. Việc khai thác dẫn tới càng ngày ngư trường càng hạn hẹp, việc khai thác ngày càng khó khăn”.

Ngư dân khai báo nhật ký hành trình, nguồn gốc thủy sản khi tàu cập cảng Gianh, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị

Cảng Gianh, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị (xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ) là nơi tập trung nhiều đội tàu cá xa bờ của ngư dân phía bắc tỉnh Quảng Trị. Cảng này đáp ứng yêu cầu về hạ tầng tiếp nhận tàu thuyền, sẵn sàng cho lưu lượng tăng cao và đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản. Thời gian qua, việc quản lý, kiểm soát tàu cá và truy xuất nguồn gốc hải sản từ khai thác tại cảng cá là một trong những nhóm nhiệm vụ quan trọng để thực hiện chống khai thác IUU.

Cán bộ tại cảng cá kiểm tra, đối chiếu nhật ký hành trình khai thác thủy sản của tàu thuyền vào khai báo

Ông Trần Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Trạch cho biết, cùng với công tác kiểm tra, giám sát, địa phương phối hợp lực lượng Biên phòng tuyên truyền cho các chủ phương tiện mỗi khi đến làm thủ tục xuất nhập cảng. Tại khu vực khai báo, từng ngư dân được nhắc nhở thực hiện nghiêm các quy định khi khai thác trên ngư trường, đặc biệt là việc duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký đầy đủ và không xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Ông Trần Hải khẳng định, việc giám sát tàu cá “3 không” tại địa phương được thực hiện chặt chẽ, không để tàu cá không đủ điều kiện ra khơi đánh bắt: “Việc giám sát tàu cá ra vào các cảng hết sức nghiêm ngặt. Chúng tôi cũng tập trung lưu ý nhắc nhở, nâng cao ý thức người dân, doanh nghiệp thu mua hải sản để việc khai thác trái phép trên địa bàn không xảy ra”.

Đội tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân phía bắc tỉnh Quảng Trị

Đến thời điểm hiện nay, tỉnh Quảng Trị còn 130 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu UBND cấp xã đóng biển nhận diện, niêm phong và cử cán bộ giám sát, tuyệt đối không để tham gia hoạt động khai thác thủy sản đối với các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Đồng thời, tỉnh cũng yêu cầu các Đồn Biên phòng tăng cường kiểm tra, kiên quyết không cho nhóm tàu vi phạm xuất bến. Cơ quan chức năng đang điều tra, xử lý hình sự đối với tàu cá của 1 ngư dân ở xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị do vô hiệu hóa VMS.

Lực lượng chức năng niêm phong tàu cá không đủ điều kiện hoạt động

Ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương ven biển tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác IUU; phát huy vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị ở cơ sở trong công tác tuyên truyền, vận động, yêu cầu 100% chủ tàu cá đủ điều kiện, có nhu cầu hoạt động phải hoàn tất thủ tục cấp phép, đăng ký, đăng kiểm và các loại giấy tờ liên quan theo đúng quy định của pháp luật.

UBND tỉnh cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, tham mưu các giải pháp cụ thể nhằm xử lý dứt điểm 18 trường hợp tàu cá không đủ điều kiện nhưng hiện không còn tàu. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xử lý dứt điểm 4 tàu cá vi phạm; tăng cường công tác kiểm tra, đối soát, bảo đảm chính xác số liệu tàu cá xuất, nhập bến và tàu cá ra, vào cảng.

UBND tỉnh Quảng Trị họp trực tuyến hàng tuần với các địa phương về công tác chống khai thác IUU

Ông Lê Văn Bảo cho biết, Công an tỉnh Quảng Trị đang đẩy nhanh tiến độ xác minh, xử lý các vụ việc vi phạm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm công khai, nghiêm minh, góp phần nâng cao hiệu quả công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh.

“Cấp xã phối hợp chặt chẽ với Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư để thực hiện xóa dứt điểm tàu không đủ điều kiện và hiện nay không còn tàu. Tiếp tục xử lý dứt điểm tàu cá vi phạm và thực hiện tốt việc đối soát số liệu tàu cá xuất nhập bến và tàu cá ra vào cảng. Điều tra, xử lý tàu vi phạm theo đúng quy định, đề nghị công khai việc xử lý này để răn đe, cảnh báo đối với các trường hợp khác” - ông Bảo cho biết.

Thanh Hiếu/VOV-Miền Trung