Quản trị rủi ro một cách chủ động

Trong bối cảnh ranh giới an toàn giữa các lớp tài sản ngày càng mờ nhạt, chính kỷ luật quản trị danh mục và khả năng thích ứng trước những biến động của chu kỳ kinh tế mới sẽ trở thành điểm tựa quan trọng nhất để bảo vệ và gia tăng giá trị dòng vốn.

Khi “tài sản an toàn” không còn thực sự an toàn

Những biến động trên thị trường tài chính toàn cầu thời gian gần đây cho thấy, sự rung lắc mạnh của các loại tài sản không còn là hiện tượng bất thường mà đã trở thành trạng thái mới của thị trường. Điều đáng chú ý không nằm ở việc giá tài sản tăng hay giảm, mà ở chỗ nhiều lớp tài sản vốn có xu hướng vận động trái chiều nay lại đồng loạt biến động theo cùng một hướng, khiến hiệu quả phòng vệ của các danh mục đầu tư truyền thống suy giảm đáng kể.

Theo ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF), nguyên nhân khiến thị trường từng ít cảm nhận được những cú sốc trong giai đoạn trước là nền kinh tế toàn cầu đã trải qua thời kỳ lãi suất thấp kéo dài. Chi phí vốn rẻ đã thúc đẩy dòng tiền chảy mạnh vào nhiều loại tài sản, từ cổ phiếu, bất động sản đến vàng và các tài sản mang tính đầu cơ, qua đó che lấp không ít rủi ro tích tụ bên dưới.

Bước sang giai đoạn hiện nay, bức tranh đã thay đổi đáng kể. Chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương, những biến động của kinh tế Mỹ, xung đột địa chính trị và căng thẳng thương mại liên tục tạo ra các cú sốc mới, khiến dòng vốn lớn dịch chuyển nhanh hơn và mức độ đồng pha giữa các loại tài sản ngày càng rõ nét.

Một biểu hiện rõ nhất của sự thay đổi này là vai trò “trú ẩn” của vàng không còn tuyệt đối như trước. Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết, năm 2026 chứng kiến mức biến động của giá vàng thuộc nhóm cao nhất kể từ năm 1971. Chỉ trong quý II, giá vàng dao động từ khoảng 3.960 USD lên gần 4.850 USD/ounce trước khi điều chỉnh mạnh, cho thấy ngay cả tài sản vốn được coi là nơi bảo toàn giá trị cũng không còn miễn nhiễm trước các cú sốc của thị trường.

Theo các chuyên gia, phía sau những biến động này là sự cộng hưởng của 3 nhóm rủi ro lớn. Thứ nhất là chu kỳ lãi suất toàn cầu ngày càng khó dự báo. Thứ hai là căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới - làm gia tăng áp lực lên giá năng lượng, kéo theo nguy cơ lạm phát và tác động lan sang thị trường trái phiếu.

Thứ ba là sự thay đổi trong mối tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu. Nếu trước đây trái phiếu thường tăng giá khi cổ phiếu giảm, thì trong môi trường lạm phát cao, cả hai loại tài sản có thể cùng giảm giá. Điều này khiến mô hình phân bổ danh mục 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu vốn được sử dụng rộng rãi trên thế giới không còn phát huy hiệu quả giảm thiểu rủi ro như trước.

Không chỉ vậy, vàng, bạc và nhiều tài sản phòng thủ khác cũng ngày càng có xu hướng phản ứng theo cùng một logic thị trường, thay vì vận động độc lập như giai đoạn trước.

“Điểm tựa” mới của dòng vốn

Dự báo thời gian tới, thị trường tài chính vẫn sẽ chịu tác động từ nhiều yếu tố khó lường như chính sách của các ngân hàng Trung ương, diễn biến địa chính trị và các quyết sách kinh tế của Mỹ. Tuy nhiên, mức độ tác động đối với từng loại tài sản sẽ không hoàn toàn giống nhau.

Đối với vàng, thị trường đang tồn tại nhiều kịch bản trái chiều. Một số tổ chức quốc tế kỳ vọng xu hướng phi USD hóa tiếp tục hỗ trợ giá kim loại quý trong dài hạn, trong khi các dự báo khác cho rằng sức mạnh của đồng USD và lợi suất trái phiếu có thể tạo áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn.

Trong khi đó, nếu áp lực lạm phát hạ nhiệt nhờ giá hàng hóa ổn định hơn, cổ phiếu và trái phiếu có thể cải thiện diễn biến trong những tháng cuối năm. Lãi suất tiền gửi được dự báo duy trì ổn định hoặc giảm nhẹ để hỗ trợ thanh khoản của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng tư duy phân bổ tài sản cần thay đổi sang xây dựng danh mục có khả năng chống chịu với từng loại rủi ro khác nhau. Điều này đồng nghĩa với việc không tập trung toàn bộ tài sản phòng thủ vào một kênh đầu tư duy nhất; ưu tiên các công cụ thu nhập cố định có kỳ hạn ngắn nhằm giảm tác động của biến động lãi suất; đồng thời duy trì tỷ trọng tiền mặt phù hợp để tránh rơi vào tình trạng phải bán tài sản trong thời điểm bất lợi.

Một nguyên tắc quan trọng khác là tái cân bằng danh mục theo định kỳ. Đại diện VCBF cho rằng, việc tái cân bằng giúp hạn chế rủi ro tập trung và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng kế tiếp của các nhóm tài sản khác.

Song hành với sự thay đổi trong tư duy đầu tư, các định chế tài chính cũng đang mở rộng vai trò từ môi giới sang tư vấn quản lý tài sản. Theo đại diện ABS, xu hướng hiện nay là xây dựng danh mục đầu tư theo khẩu vị rủi ro của từng khách hàng, đa dạng hóa sản phẩm và ứng dụng công nghệ để hỗ trợ quyết định đầu tư dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Cùng với đó, sự phát triển của các quỹ mở tạo điều kiện để nhà đầu tư cá nhân với quy mô vốn không lớn vẫn có thể tiếp cận dịch vụ quản lý tài sản chuyên nghiệp.

Theo các chuyên gia, quản lý tài sản không còn là câu chuyện dành riêng cho những người sở hữu khối tài sản lớn. Dù quy mô vốn là vài chục triệu hay hàng tỷ đồng, nguyên tắc cốt lõi vẫn là phân bổ hợp lý, kiểm soát rủi ro và duy trì kỷ luật đầu tư. Trong bối cảnh ranh giới an toàn giữa các lớp tài sản ngày càng mờ nhạt, chính kỷ luật quản trị danh mục và khả năng thích ứng trước những biến động của chu kỳ kinh tế mới sẽ trở thành điểm tựa quan trọng nhất để bảo vệ và gia tăng giá trị dòng vốn.

Dương Công Chiến