Quân sự thế giới hôm nay (10-5): Mỹ tuyên bố chặn 70 tàu chở dầu liên quan đến Iran

* Nga ra mắt UAV phản lực Geran-5

Những hình ảnh về máy bay không người lái (UAV) tấn công phản lực Geran-5 cùng hệ thống bệ phóng lần đầu tiên xuất hiện trong chương trình phát trực tiếp Lễ duyệt binh kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (9-5-1945 / 9-5-2026) trên kênh YouTube OTS LIVE.

UAV tấn công phản lực Geran-5 trên bệ phóng. Ảnh chụp từ video: Militarnyi.com

Theo các thông tin trước đó và hình ảnh trong chương trình lễ duyệt binh, UAV Geran-5 có thiết kế bên ngoài tương đối giống UAV phản lực Peklo của Ukraine. UAV Geran-5 có chiều dài khoảng 6m, sải cánh 5,5m, những thông số tương đương một loại tên lửa hành trình cỡ nhỏ. UAV này sử dụng hệ thống dẫn đường vệ tinh Kometa 12 kênh, kết hợp bộ theo dõi dựa trên máy tính Raspberry và modem 3G/4G để điều khiển và dẫn hướng tới mục tiêu.

Khả năng bay của UAV Geran-5 dựa vào động cơ phản lực Telefly do Trung Quốc sản xuất. Theo thông tin được công bố, loại động cơ này tương tự phiên bản trang bị trên UAV Geran-3 nhưng có lực đẩy lớn hơn. UAV mang đầu đạn nặng khoảng 90kg và có khả năng tấn công tầm xa theo công bố ở khoảng cách tới 1.000km.

Geran-5 có thể được triển khai từ các phương tiện trên không như máy bay cường kích Su-25. Ngoài đầu đạn chính, UAV này còn có khả năng mang theo tên lửa không đối không R-73 sử dụng đầu dò hồng ngoại. Cấu hình này biến UAV Geran-5 thành một thiết bị có khả năng tấn công cả các mục tiêu trên không.

* Mỹ tuyên bố chặn 70 tàu chở dầu liên quan đến Iran

Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận, lực lượng hải quân và không quân đã ngăn chặn hơn 70 tàu chở dầu thương mại tiếp cận các cảng của Iran. Động thái này trực tiếp nhắm vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, vốn mang lại nguồn thu chủ lực cho Tehran, đồng thời cho thấy khả năng của Washington trong việc làm gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng trên Vịnh Ba Tư và các khu vực lân cận.

Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Rafael Peralta (DDG 115) của Hải quân Mỹ. Ảnh: CENTCOM

Theo CENTCOM, số tàu bị chặn liên quan tới hơn 166 triệu thùng dầu thô, trị giá trên 13 tỷ USD. Quy mô chiến dịch cho thấy vai trò ngày càng lớn của sức mạnh hải quân và biện pháp gây sức ép kinh tế trong chiến lược răn đe của Mỹ tại Trung Đông, kéo theo những tác động trực tiếp tới an ninh vùng Vịnh, dòng chảy năng lượng toàn cầu và nguy cơ leo thang căng thẳng khu vực.

Các hình ảnh và thông tin do CENTCOM công bố cho thấy, Mỹ triển khai một lực lượng hỗn hợp quy mô lớn tại Trung Đông, gồm hơn 15.000 quân nhân, hơn 200 máy bay và hơn 20 chiến hạm. Hoạt động phong tỏa trải dài tại các điểm nghẽn hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, nhằm ngăn dầu mỏ Iran tiếp cận thị trường quốc tế và củng cố quyền kiểm soát của Mỹ đối với các tuyến hàng hải trong khu vực.

Thành phần tham gia chiến dịch bao gồm tàu sân bay, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, tàu đổ bộ tấn công, tàu đổ bộ vận tải, máy bay trinh sát – giám sát, máy bay không người lái, máy bay tiếp dầu cùng các tiêm kích hoạt động trên bộ và trên biển. Các trực thăng quân sự cũng xuất hiện trong đội hình, cho thấy Mỹ đang xây dựng thế trận ngăn chặn nhiều lớp, đủ khả năng giám sát, đánh chặn nhanh, hộ tống và bảo vệ lực lượng.

Giới phân tích nhận định, quy mô chiến dịch cho thấy đây là một chiến dịch phối hợp đa miền, kết hợp hoạt động tác chiến mặt nước, trinh sát đường không, tuần thám hàng hải và giám sát liên tục. Các tàu khu trục tên lửa nhiều khả năng đóng vai trò nòng cốt trong hoạt động đánh chặn và hộ tống, trong khi tiêm kích và máy bay trinh sát – giám sát sẽ phát huy ưu thế kiểm soát từ trên không và nhận biết tình huống trên toàn bộ khu vực tác chiến.

Chiến dịch cũng phản ánh xu hướng mới của các cuộc phong tỏa hàng hải hiện đại, khi việc theo dõi tàu thương mại không còn phụ thuộc hoàn toàn vào đội hình tàu chiến mà dựa nhiều vào mạng lưới tình báo tích hợp, gồm vệ tinh, cảm biến trên không, máy bay không người lái và hệ thống giám sát điện tử. Nhờ đó, lực lượng Mỹ có thể phát hiện, theo dõi và điều hướng tàu chở dầu trước khi chúng cập cảng hoặc rời cảng.

* Thổ Nhĩ Kỳ tham gia cuộc đua chế tạo UAV cảm tử

Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức giới thiệu UAV cảm tử tầm xa Kuzgun tại Triển lãm Quốc phòng và Hàng không vũ trụ (SAHA) 2026, đánh dấu bước tiến mới của Ankara trong cuộc đua phát triển UAV cảm tử giá rẻ phục vụ các nhiệm vụ tập kích tầm xa và chế áp các hệ thống phòng không. Thiết bị do công ty quốc phòng STM của Thổ Nhĩ Kỳ phát triển được đánh giá có cấu hình tương đồng với UAV Shahed-136 của Iran và UAV LUCAS của Mỹ.

UAV cảm tử tầm xa Kuzgun được trưng bày tại Triển lãm Quốc phòng và Hàng không vũ trụ (SAHA) 2026 ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Army Recognition

Theo STM, Kuzgun là loại UAV tầm xa có khả năng tấn công tự động chính xác ở cự ly lên tới 1.000km. Mẫu UAV này không cần đường băng mà được phóng từ bệ phóng mặt đất hỗ trợ bằng rocket đẩy. Kuzgun có trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 200kg, mang đầu đạn nổ phá mảnh nặng 40kg, có tốc độ hành trình khoảng 180km/giờ và thời gian hoạt động liên tục tới 6 giờ.

Theo tài liệu giới thiệu của công ty STM tại triển lãm SAHA Expo 2026, Kuzgun được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ tấn công tự động vào mục tiêu đã được xác định trước. UAV sử dụng hệ thống dẫn đường vệ tinh GNSS có khả năng chống gây nhiễu và được quảng bá có thể hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp. Đại diện công ty STM cũng nhấn mạnh khả năng tấn công bổ nhào phối hợp ở giai đoạn cuối của Kuzgun.

UAV Kuzgun được thiết kế hai bên cánh hình tam giác quen thuộc nhằm tối ưu hiệu suất khí động học, kéo dài thời gian hoạt động và giảm chi phí sản xuất.

Kuzgun phù hợp cho các nhiệm vụ tập kích radar, sở chỉ huy, kho đạn, trung tâm hậu cần và cơ sở hạ tầng trọng yếu. Dù sức công phá không thể so sánh với tên lửa hành trình cỡ lớn, loại UAV này được thiết kế để tạo sức ép liên tục bằng các đòn đánh lặp lại với chi phí thấp.

TRUNG THÀNH (tổng hợp)