Quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú

Thông tư số 56/2026/TT-BCA ngày 15-5-2026 của Bộ Công an quy định cụ thể về công tác quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.

Với cấu trúc gồm 4 chương, 18 điều, Thông tư cụ thể hóa các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú về thực hiện biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú; tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất để tổ chức thực hiện; quy định rõ trình tự, thủ tục, biện pháp quản lý, trách nhiệm của Công an các đơn vị, địa phương; quy định về biểu mẫu, sổ, hồ sơ quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú nhằm quản lý hiệu quả.

Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026.

Cán bộ Công an xã Nam Phù thực hiện công tác quản lý cư trú, kiểm tra thông tin cư trú tại khu dân cư. Ảnh minh họa: Khánh Huy

Quy trình tiếp nhận lệnh và quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện

Theo quy định tại Thông tư, sau khi nhận được lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú của người ra lệnh, Trưởng Công an cấp xã phân công cán bộ để quản lý, theo dõi và kiểm tra, xác minh.

Khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện, Trưởng Công an cấp xã chỉ đạo kiểm tra, đối chiếu thông tin trong lệnh cấm; phổ biến, giải thích các quy định về việc điểm danh, kiểm diện, triệu tập và các quy định khác có liên quan, thông báo cho họ biết người chịu trách nhiệm quản lý, theo dõi; lập biên bản về việc người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện; yêu cầu họ viết giấy cam đoan chấp hành nghĩa vụ theo quy định; lập hồ sơ quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Việc tiếp nhận người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện được thực hiện tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ, Lễ, Tết.

Biện pháp giải quyết cụ thể khi đối tượng không đến trình diện

Thông tư quy định cụ thể về giải quyết khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không đến trình diện. Theo đó, hết thời hạn 3 ngày kể từ ngày nhận được lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú mà người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không trình diện thì Trưởng Công an cấp xã triệu tập người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trụ sở Công an cấp xã để làm giấy cam đoan về việc chấp hành nghĩa vụ và thực hiện quy trình tiếp nhận, đồng thời yêu cầu báo cáo, giải trình về việc không trình diện theo quy định. Trường hợp xác định cố tình không đến trình diện thì lập biên bản, xử lý vi phạm nghĩa vụ.

Ngoài ra, hết thời hạn trong giấy triệu tập mà người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không đến làm việc thì Trưởng Công an cấp xã chỉ đạo kiểm tra, xác minh và xử lý theo từng trường hợp cụ thể để hỗ trợ, lập biên bản, xử lý hành vi vi phạm và thông báo cho cơ quan ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú xử lý theo thẩm quyền.

Cụ thể hóa các biện pháp quản lý và theo dõi tại địa bàn

Thông tư quy định cụ thể nội dung các biện pháp quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Công an cấp xã thông qua các hoạt động về đăng ký cư trú (đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo tạm vắng, khai báo lưu trú), kiểm tra cư trú, quản lý và cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.

Trong quá trình quản lý, theo dõi, trường hợp có thông tin về việc người bị cấm đi khỏi nơi cư trú vi phạm nghĩa vụ thì Trưởng Công an cấp xã chỉ đạo kiểm tra, xác minh hoặc tiến hành triệu tập người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trụ sở Công an cấp xã để làm việc. Nội dung giấy triệu tập ghi rõ thời gian, địa điểm, nội dung, thành phần làm việc. Khi làm việc, lập biên bản có chữ ký của những người trong thành phần tham gia buổi làm việc.

Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không có mặt đúng thời gian, địa điểm trong giấy triệu tập mà không vì lý do chính đáng hoặc trở ngại khách quan thì Trưởng Công an cấp xã chỉ đạo lập biên bản và đề nghị cơ quan, người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú thay đổi biện pháp ngăn chặn. Trường hợp có thông tin về việc người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đi khỏi nơi cư trú mà không xin phép, Trưởng Công an cấp xã chỉ đạo xác minh, điểm danh, kiểm diện; lập biên bản, xử lý vi phạm (nếu có) hoặc đề nghị cơ quan, người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú giải quyết theo thẩm quyền.

Ứng dụng công nghệ và quy định trách nhiệm trao đổi thông tin

Nhằm tối ưu hóa công tác nghiệp vụ, Thông tư yêu cầu tăng cường khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID, phần mềm nghiệp vụ quản lý, theo dõi. Theo đó, sau khi tiếp nhận và trong quá trình quản lý, theo dõi, Công an cấp xã có trách nhiệm cập nhật thông tin về người bị cấm đi khỏi nơi cư trú vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phần mềm nghiệp vụ quản lý, theo dõi.

Về trách nhiệm trao đổi thông tin giữa cơ quan, người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú và Công an cấp xã trong quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú: Cụ thể, khi có lệnh/quyết định/văn bản về việc thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ điều tra, truy nã người bị cấm đi khỏi nơi cư trú bỏ trốn thì người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho Trưởng Công an cấp xã nơi quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú biết.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định biểu mẫu, sổ; nhận xét việc chấp hành nghĩa vụ định kỳ hàng tháng; hồ sơ quản lý, theo dõi và trách nhiệm của Công an các đơn vị, địa phương trong quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú nhằm quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú được chặt chẽ.

Đi cùng với các biện pháp nghiệp vụ, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không tiếp tay, tham gia các hoạt động môi giới, tổ chức, đưa dẫn, giúp sức, xúi giục người khác xuất nhập cảnh, di cư trái phép; kịp thời thông báo, tố giác các đối tượng có hoạt động tổ chức đưa người đi nước ngoài trái phép cho cơ quan chức năng để phòng ngừa, ngăn chặn và điều tra, xử lý.

Khánh Huy