Quản lý an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối: Tăng kiểm soát từ nguồn gốc đến quầy hàng

Trước thực trạng đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại các chợ đầu mối, từng bước chuẩn hóa hoạt động kinh doanh, tăng cường truy xuất nguồn gốc và nâng cao trách nhiệm của các tiểu thương cũng như đơn vị quản lý.

Mô hình quản lý từng bước phát huy hiệu quả

Theo Trưởng phòng Chất lượng và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Thị Thu Hằng, hiện trên địa bàn thành phố có hai chợ đầu mối nông sản là chợ đầu mối Minh Khai và chợ đầu mối phía Nam với hơn 2.000 tiểu thương kinh doanh thường xuyên.

Tuy nhiên, phần lớn các chợ được xây dựng từ nhiều năm trước, chưa đáp ứng yêu cầu của quy hoạch chợ đầu mối hiện đại. Hệ thống hạ tầng, điều kiện vệ sinh môi trường và trang thiết bị phục vụ kiểm soát an toàn thực phẩm còn nhiều hạn chế, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Hướng dẫn các hộ kinh doanh tại chợ đầu mối Minh Khai (phường Xuân Phương) kê khai thông tin và kích hoạt mã truy xuất nguồn gốc. Ảnh: Nguyễn Tùng

Để khắc phục những tồn tại này, tháng 3-2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 49/KH-SNNMT triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối Minh Khai. Sau thời gian thực hiện, mô hình đã mang lại nhiều kết quả tích cực và được Sở báo cáo UBND thành phố để xem xét nhân rộng.

Một trong những điểm nổi bật là việc cải thiện điều kiện hạ tầng phục vụ kinh doanh thực phẩm. Với sự hỗ trợ của Dự án "An toàn thực phẩm vì sự phát triển" (Safegro) do Chính phủ Canada tài trợ, khu nhà A1 của chợ đầu mối Minh Khai đã được cải tạo, bố trí lại các ngành hàng theo hướng khoa học; bổ sung hệ thống nhà bạt, bồn rửa tay, thiết bị vệ sinh và trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, công tác đào tạo, tuyên truyền cũng được chú trọng. Ban quản lý chợ cùng hơn 300 lượt tiểu thương kinh doanh thịt, rau và thủy sản đã được tập huấn về quy định an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quy trình kinh doanh bảo đảm vệ sinh. Hệ thống loa truyền thanh cùng các pano, áp phích tuyên truyền được duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức của người kinh doanh.

Đến nay, 100% hộ kinh doanh cố định thuộc các ngành hàng chính tại chợ đầu mối Minh Khai đã ký cam kết chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Ảnh: PV

Một trong những thay đổi quan trọng của mô hình là chuẩn hóa phương thức quản lý tại chợ. Ban quản lý đã xây dựng quy chế hoạt động, quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm đối với từng nhóm ngành hàng, quy trình truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm thịt và rau, đồng thời thành lập tổ chuyên trách giám sát việc thực hiện. Đến nay, 100% hộ kinh doanh cố định thuộc các ngành hàng chính tại chợ đã ký cam kết chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Công tác thanh tra, kiểm tra cũng được tăng cường, theo đó UBND phường Xuân Phương đã kiểm tra 50 lượt hộ kinh doanh và xử phạt một trường hợp vi phạm với số tiền 4 triệu đồng. Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra hai cơ sở kinh doanh rau, củ, quả và xử phạt một cơ sở vi phạm hành chính với số tiền 12 triệu đồng. Đặc biệt, mô hình đã bước đầu ứng dụng công nghệ trong quản lý khi triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc điện tử bằng mã QR đối với 10 hộ kinh doanh lớn ngành hàng thịt và rau củ quả. Thông tin về nguồn gốc sản phẩm được công khai trên màn hình điện tử tại khu nhà A1, đồng thời các tiểu thương thực hiện ghi chép, lưu trữ hồ sơ phục vụ truy xuất khi cần thiết.

Từ hiệu quả của mô hình tại Minh Khai, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn nhằm nhân rộng cách làm trên địa bàn thành phố. Đến nay, phường Hoàng Mai đã triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối phía Nam; gần 300 hộ kinh doanh đã được tập huấn và ký cam kết chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm. Ban quản lý chợ thành lập tổ kiểm tra chuyên trách, phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, hướng dẫn các hộ kinh doanh hằng tuần. Trong khi đó, xã Bình Minh cũng triển khai mô hình tại chợ Bích Hòa thương mại dịch vụ. Toàn bộ 178 hộ kinh doanh cố định đã được tập huấn kiến thức, ký cam kết thực hiện đúng quy định về an toàn thực phẩm và được kiểm tra thường xuyên.

Cần đầu tư đồng bộ để kiểm soát thực phẩm từ gốc

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác quản lý an toàn thực phẩm tại các chợ đầu mối và chợ dân sinh vẫn còn không ít khó khăn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, số lượng tiểu thương kinh doanh nhỏ lẻ còn lớn, trong khi hoạt động bán lẻ vẫn diễn ra phổ biến ngay tại các chợ đầu mối, khiến việc kiểm soát và truy xuất nguồn gốc gặp nhiều trở ngại. Nhiều sản phẩm gia cầm tại các chợ dân sinh vẫn chưa có dấu kiểm soát giết mổ theo quy định. Lực lượng Ban quản lý chợ còn mỏng, thiếu cơ chế và chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp vi phạm. Việc ghi chép, lưu trữ hồ sơ truy xuất nguồn gốc tại một số chợ vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

Việc triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại các chợ đầu mối cho thấy hướng đi đúng trong xây dựng chuỗi cung ứng nông sản minh bạch, an toàn. Ảnh: PV

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, để nâng cao hiệu quả quản lý lâu dài, thành phố cần sớm đầu tư xây dựng các chợ đầu mối nông sản đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật, tạo nền tảng kiểm soát tập trung đối với thực phẩm trước khi đưa ra thị trường; đồng thời nghiên cứu cơ chế từng bước yêu cầu các cơ sở sản xuất muốn phân phối nông sản phải giao dịch thông qua chợ đầu mối. Việc này sẽ giúp tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ đầu vào, quản lý tốt nguồn gốc xuất xứ, tạo sự minh bạch trong lưu thông hàng hóa và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Việc triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại các chợ đầu mối cho thấy hướng đi đúng trong xây dựng chuỗi cung ứng nông sản minh bạch, an toàn. Khi toàn bộ quá trình từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng được kiểm soát chặt chẽ, chợ đầu mối sẽ thực sự trở thành "lá chắn" bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân Thủ đô.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.

Quỳnh Dung