Quan hệ Thái Lan-Campuchia: Đã đến lúc bước tiếp

Đó là nhận định của chuyên gia Kavi Chongkittavorn, nhà báo kỳ cựu về các vấn đề khu vực đăng trên Thai PBS ngày 10/5.

Theo đó, trong gần một năm qua, căng thẳng và bất ổn đã bao trùm mối quan hệ vốn thân thiện và hòa hợp giữa hai quốc gia láng giềng ở Đông Nam Á. Tại Cebu, hai nhà lãnh đạo phát đi tín hiệu rõ ràng rằng họ sẵn sàng từng bước hàn gắn quan hệ một cách thận trọng và có chủ đích, thay vì nóng vội.

Hội nghị cấp cao lần này đã góp phần khởi động tiến trình xây dựng lòng tin và sự tin cậy giữa hai bên.

Cả hai nước đã giao cho các Bộ trưởng Ngoại giao nhiệm vụ xác định những lĩnh vực có tiếng nói chung và có thể triển khai hành động ngay lập tức. Đây là một cách tiếp cận hợp lý, trong bối cảnh còn rất nhiều bước đi thiết thực có thể được thực hiện trong những tuần và tháng tới.

Ở cấp lãnh đạo, việc duy trì liên lạc thường xuyên giữa hai nước là điều thiết yếu. Ông Anutin và ông Hun Manet đã gửi đi thông điệp rõ ràng rằng việc cải thiện quan hệ đòi hỏi thiện chí từ cả hai phía, đặc biệt là đối với các lực lượng quân sự.

Thỏa thuận ngừng bắn được ký vào cuối năm 2025 cần phải được thực thi đầy đủ, đồng thời các bước chuẩn bị cho các cuộc đối thoại song phương tiếp theo theo những cơ chế hiện có cũng cần được thúc đẩy nghiêm túc.

Trong phát biểu của mình, Thủ tướng Hun Manet nhấn mạnh vai trò của các hội hữu nghị như một kênh thúc đẩy giao lưu nhân dân - một tín hiệu tích cực đáng hoan nghênh.

Phía Thái Lan đã bổ nhiệm Chủ tịch cùng các thành viên ban điều hành của Hội Hữu nghị Thái Lan-Campuchia, tổ chức đã tồn tại suốt hai thập kỷ qua. Lãnh đạo Hội hiện là nhà ngoại giao kỳ cựu Cherdkiat Atthakorn, từng giữ chức Đại sứ Thái Lan tại Campuchia giai đoạn 2023-2024.

Trong khi đó, phía Campuchia cần tái kích hoạt Hội Hữu nghị Campuchia-Thái Lan, bởi tổ chức này đến nay vẫn chưa bổ nhiệm người đứng đầu mới. Cả hai hội khi đi vào hoạt động đầy đủ có thể thúc đẩy các chương trình và hoạt động nhằm xây dựng niềm tin và thiện chí từ cấp độ cộng đồng.

Quan hệ truyền thông giữa hai nước cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vai trò của truyền thông trong việc làm gia tăng căng thẳng thời gian qua đã được ghi nhận rõ ràng. Trước khi xảy ra xung đột, hợp tác giữa giới báo chí Thái Lan và Campuchia từng phát triển tích cực với các hoạt động trao đổi và thăm thường xuyên.

Hội đồng Báo chí quốc gia Thái Lan cũng từng phối hợp chặt chẽ với các đối tác Campuchia để thúc đẩy tính chuyên nghiệp trong hoạt động báo chí, bao gồm kiểm chứng thông tin và chia sẻ dữ liệu.

Tuy nhiên, cuộc xung đột đã giáng đòn nặng nề lên những mối liên kết đó. Giờ đây là lúc cộng đồng truyền thông của cả hai nước cần tái kết nối, nhìn nhận lại trách nhiệm nghề nghiệp và xây dựng các tiêu chuẩn chung nhằm thúc đẩy đưa tin dựa trên sự thật, đồng thời ngăn chặn vu khống và tin sai lệch.

Trước thềm Hội nghị Cebu, nhiều cuộc đối thoại kênh II giữa Thái Lan và Campuchia đã được tổ chức tại các nước thứ ba nhằm tìm kiếm tiếng nói chung, thảo luận các biện pháp hạn chế phát ngôn thù hận và thúc đẩy hợp tác song phương. Những nỗ lực đó cần tiếp tục được duy trì và phát huy.

Bên cạnh đó, vẫn còn không ít lĩnh vực hợp tác có thể sớm mang lại kết quả tích cực, đặc biệt tại các khu vực biên giới đã được phân định rõ ràng và duy trì ổn định. Chẳng hạn, các cộng đồng sinh sống dọc tuyến biên giới giữa Chanthaburi và Pailin từ lâu đã chung sống hòa bình và gắn bó chặt chẽ với nhau.

Bất kỳ bước tiến nào hướng tới việc khôi phục trạng thái bình thường cũng sẽ đem lại lợi ích thiết thực cho các cộng đồng biên giới vốn có mối liên kết chặt chẽ này, đồng thời nhắc nhở cả hai bên về những điều có nguy cơ đánh mất cũng như các cơ hội có thể nắm bắt.

Đây là thời điểm cần hành động. Nếu tiếp tục chậm trễ, cả hai quốc gia sẽ phải đối mặt với thêm nhiều tác động kinh tế tiêu cực và những thách thức ngày càng lớn đối với an ninh con người.

Lan Băng