Phú Thọ: Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng

Đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần đến gần người dân

Sức khỏe tâm thần có vai trò quan trọng đối với chất lượng cuộc sống, khả năng lao động, học tập và duy trì các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, những biểu hiện như trầm cảm, lo âu, căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi hành vi bất thường đôi khi chưa được nhận biết đầy đủ. Tâm lý e ngại, mặc cảm hoặc thiếu thông tin về bệnh cũng khiến một số người chưa chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.

Bác sĩ Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc khám sức khoẻ cho người dân xã Tam Dương.

Trước thực tế đó, Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc tổ chức khám sàng lọc tại 5 địa phương gồm xã Hoàng An, xã Tam Dương, xã Sông Lô, xã Tam Sơn và phường Phúc Yên. Mỗi địa phương dự kiến khám sàng lọc cho 100 người dân, tạo điều kiện để người có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn tâm thần được tiếp cận trực tiếp với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa.

Đối tượng sàng lọc bao gồm người có biểu hiện thay đổi cảm xúc bất thường, rối loạn hành vi, mất ngủ kéo dài, nói nhảm, hoang tưởng, ảo giác; người có tiền sử mắc bệnh tâm thần hoặc từng điều trị chuyên khoa tâm thần; người có hành vi lạm dụng rượu bia, chất kích thích hoặc nghiện chất. Chương trình cũng quan tâm đến người cao tuổi sống cô đơn, người chịu nhiều áp lực tâm lý trong cuộc sống, phụ nữ sau sinh có biểu hiện rối loạn cảm xúc và trẻ em có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn phát triển, rối loạn phổ tự kỷ hoặc tăng động giảm chú ý.

Không chỉ thăm khám chuyên khoa, các bác sĩ Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc còn tư vấn các phương pháp chăm sóc sức khoẻ tinh thần cho người dân.

Thông qua hoạt động khám sàng lọc, những người có dấu hiệu nguy cơ được đánh giá ban đầu, tư vấn và hướng dẫn biện pháp chăm sóc phù hợp. Trường hợp cần thiết sẽ được giới thiệu đến cơ sở chuyên khoa để tiếp tục thăm khám, xác định tình trạng sức khỏe và có hướng điều trị thích hợp. Việc phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân không bỏ qua những dấu hiệu bất thường, đồng thời hạn chế nguy cơ để tình trạng sức khỏe diễn biến phức tạp do chậm tiếp cận dịch vụ y tế.

Cần nhấn mạnh rằng sàng lọc là bước nhận diện nguy cơ, không thay thế cho việc chẩn đoán chuyên khoa. Vì vậy, bên cạnh kết quả đánh giá ban đầu, việc tư vấn, theo dõi và hướng dẫn người dân tiếp tục thăm khám khi cần thiết là khâu quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả của chương trình.

Quy trình sàng lọc gắn với quản lý và theo dõi

Để công tác khám sàng lọc được thực hiện bài bản, Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc phối hợp với trạm y tế các địa phương triển khai quy trình gồm 5 bước, từ rà soát đối tượng đến chuyển tuyến, quản lý và báo cáo sau khám.

Trước mỗi buổi khám khoảng 7 ngày, trạm y tế tiến hành rà soát, lập danh sách và sàng lọc ban đầu những người có dấu hiệu nghi ngờ tại cộng đồng. Sau đó, đoàn công tác của bệnh viện trực tiếp tổ chức khám, đánh giá và phân tầng nguy cơ. Những trường hợp cần đánh giá chuyên sâu được cán bộ chuyên môn xem xét ngay trong buổi khám để xác định mức độ nguy cơ, hướng xử trí và nhu cầu thăm khám tại cơ sở chuyên khoa.

Trên cơ sở kết quả đánh giá, người dân được hướng dẫn phương án xử trí phù hợp. Những trường hợp cần can thiệp chuyên môn được tư vấn, chuyển tuyến kịp thời; các trường hợp cần tiếp tục theo dõi được kết nối với y tế cơ sở để quản lý theo hướng dẫn chuyên môn. Công tác tổng hợp số liệu, báo cáo và theo dõi sau khám cũng được chú trọng nhằm bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng.

Tại mỗi địa điểm, đoàn công tác gồm lãnh đạo bệnh viện phụ trách chung, 5 bác sĩ chuyên khoa tâm thần, 5 điều dưỡng và 1 cán bộ truyền thông. Sự tham gia của đội ngũ chuyên môn kết hợp với vai trò của y tế cơ sở giúp hoạt động sàng lọc được triển khai có tổ chức, đồng thời tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người dân ngay tại địa phương.

Theo Thầy thuốc Ưu tú, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hoài Nam, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc, việc triển khai khám sàng lọc tại cộng đồng có ý nghĩa thiết thực trong phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ rối loạn sức khỏe tâm thần, giúp người dân được tư vấn và tiếp cận dịch vụ chuyên khoa kịp thời. Hoạt động này cần được gắn với công tác quản lý, theo dõi sau sàng lọc, đồng thời phát huy vai trò phối hợp của y tế cơ sở, gia đình và cộng đồng trong chăm sóc người có vấn đề về sức khỏe tâm thần.

Nâng cao nhận thức, giảm kỳ thị với người mắc bệnh

Bên cạnh mục tiêu phát hiện sớm và hỗ trợ điều trị, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về sức khỏe tâm thần, từng bước thay đổi những quan niệm chưa đầy đủ về các rối loạn tâm thần. Khi được cung cấp thông tin chính xác, người dân có thể chủ động hơn trong việc nhận biết dấu hiệu bất thường, tìm kiếm sự tư vấn và hỗ trợ người thân khi cần thiết.

Việc đưa hoạt động sàng lọc về địa phương cũng tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ chuyên khoa thuận lợi hơn, đồng thời tăng cường năng lực hỗ trợ ban đầu của tuyến y tế cơ sở. Đối với những nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi sống cô đơn, phụ nữ sau sinh, trẻ em có dấu hiệu bất thường về phát triển và người chịu áp lực tâm lý kéo dài, sự quan tâm kịp thời của gia đình cùng hướng dẫn của nhân viên y tế có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát hiện và hỗ trợ.

Cán bộ Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc phát nước miễn phí cho người dân xã Tam Dương tại buổi khám.

Cùng với đó, việc thu thập số liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng trên địa bàn tỉnh sẽ góp phần cung cấp thông tin cho công tác theo dõi, đánh giá và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp với nhu cầu thực tế.

Với mục tiêu khám sàng lọc cho 100 người dân tại mỗi địa phương, chương trình được triển khai tại xã Hoàng An, xã Tam Dương, xã Sông Lô, xã Tam Sơn và phường Phúc Yên là hoạt động thiết thực nhằm đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần đến gần cộng đồng. Qua đó, Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc góp phần thúc đẩy phát hiện sớm, tư vấn, quản lý và điều trị kịp thời các vấn đề sức khỏe tâm thần, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho người dân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

Quỳnh Hương