Phụ nữ Túy Loan giữ nhịp sống xanh cho làng rau sạch

Cánh đồng rau của HTX Rau an toàn Túy Loan có quy mô khoảng 6ha, với hơn 30 loại rau, củ được canh tác theo chuẩn VietGAP.

Từ "làm theo kinh nghiệm" đến làm nông bằng tri thức

Một buổi sớm ở cánh đồng rau Túy Loan, khi sương còn đọng trên từng luống cải non, ngọn mồng tơi... những người phụ nữ đã có mặt từ sớm. Họ thoăn thoắt nhổ cỏ, tỉa lá, kiểm tra độ ẩm đất.

Ở đây, phụ nữ chiếm đến 90% thành viên của Hợp tác xã (HTX) Rau an toàn Túy Loan, một con số không chỉ nói lên lực lượng lao động, mà còn là minh chứng cho vai trò của phụ nữ trong việc giữ nghề.

“Trước đây, tôi làm theo kinh nghiệm, còn giờ phải làm theo quy trình trồng rau sạch. Chúng tôi học phương pháp trồng rau VietGAP, đảm bảo các bước từ đất, nước đều sạch, nói không với phân hóa học, ưu tiên các biện pháp sinh học, hữu cơ”, bà Nguyễn Thị Tuyết (SN 1965), người có hơn 20 năm gắn bó với ruộng rau, vừa nói vừa đưa tay kiểm tra từng trái khổ qua đang độ thu hoạch.

Bà Tuyết kiểm tra định kỳ vườn rau được trồng theo tiêu chuẩn VietGAP.

Những ngày đầu chuyển sang mô hình sản xuất rau an toàn, bà và nhiều hội viên khác không khỏi bỡ ngỡ. Từ việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho đến cách xử lý đất đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt.

Nhưng nhờ sự hỗ trợ của cán bộ kỹ thuật và các lớp tập huấn từ HTX, những người phụ nữ vốn quen với làm nông nghiệp theo kinh nghiệm dần trở thành những “nông dân thời 4.0”. “Cán bộ về bày cách làm rau sạch. Cứ có tập huấn thì mình đến, mình học theo”, bà Tuyết chia sẻ.

Không chỉ thay đổi cách làm, tư duy sản xuất của những người trồng rau nơi đây cũng đổi khác. Họ hiểu rằng, làm rau sạch không chỉ để bán được giá, mà còn là trách nhiệm với sức khỏe người tiêu dùng, cũng chính là gia đình mình.

Bà Lan tỉ mỉ bọc từng trái khổ qua bằng bao ni lông để ngăn sâu bệnh, thay cho việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Cách đó không xa, bà Lê Thị Lan (SN 1968) đang thu hoạch những bó rau muống xanh mướt. Bà tham gia vùng rau an toàn từ năm 2005, trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của nghề. “Giờ thì gia đình tôi cũng có đồng ra đồng vào, không phải vay mượn như trước nữa”, bà chia sẻ.

Sự thay đổi ấy không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn ở cách người phụ nữ nhìn về tương lai. Từ chỗ làm nông để “đủ ăn”, họ bắt đầu nghĩ đến sản xuất bền vững, đến thương hiệu và cả việc giữ nghề cho thế hệ sau.

Trăn trở về sự phát triển bền vững của làng nghề

Đứng trên cánh đồng rau, bà Đặng Thị Thanh Sang, Giám đốc HTX Rau an toàn Túy Loan, trầm ngâm khi nói về bài toán nhân lực: “Lao động ngày càng lớn tuổi, lớp trẻ thì không mặn mà với nghề nông. Người trẻ tuổi nhất cũng đã 40-45 tuổi, còn lại đa số là 50 tuổi trở lên”.

Phần lớn lao động của làng rau Túy Loan là phụ nữ, ở tuổi ngoài 40-50.

Trong bối cảnh đó, chính những người phụ nữ lại là lực lượng kiên trì giữ lại màu xanh trên cánh đồng. Họ không chỉ sản xuất, mà còn trở thành “cầu nối” trong chuỗi nông sản sạch: từ tuân thủ quy trình VietGAP, đảm bảo chất lượng đến tham gia tiêu thụ, quảng bá sản phẩm…

HTX Rau an toàn Túy Loan hiện canh tác khoảng 6ha, với hơn 30 loại rau, củ khác nhau, từ rau muống, mồng tơi đến bí đao, dưa leo… Sản phẩm được dán tem truy xuất nguồn gốc, đạt chuẩn OCOP, từng bước xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Không dừng ở sản xuất, những người phụ nữ còn góp phần “xanh hóa” du lịch làng quê. Những luống rau giờ đây không chỉ dành cho thu hoạch mà còn trở thành điểm đến trải nghiệm cho học sinh, du khách. Họ hướng dẫn gieo hạt, chăm rau, thu hoạch, những công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang đến giá trị giáo dục và kết nối.

“Có thêm du lịch thì mình cũng có thêm thu nhập mà quan trọng là người ta hiểu hơn về rau sạch, về làng nghề truyền thống của mình”, bà Tuyết cho hay.

Học sinh hào hứng trải nghiệm gieo trồng, thu hoạch rau tại làng rau Túy Loan, qua đó hiểu hơn về nông nghiệp sạch và lối sống xanh.

Dẫu vậy, phía sau màu xanh ấy vẫn còn những nỗi lo. Thiên tai, đặc biệt là lũ lụt, đã cuốn đi không ít công sức của người trồng. Có mùa rau dư thừa, có mùa lại thiếu hụt. Không ít hội viên cũng bày tỏ băn khoăn về những giải pháp phát triển bền vững cho làng nghề.

Giàn khổ qua xanh mướt, sai trĩu quả, được chăm sóc theo hướng an toàn, hạn chế tối đa hóa chất.

Những trái bí đao đung đưa trên giàn, lớn lên nhờ nguồn đất phù sa màu mỡ và bàn tay cần mẫn của người trồng.

Tía tô là một trong những loại rau gia vị được canh tác tại làng rau Túy Loan.

Những trăn trở ấy, theo bà Nguyễn Thị Lý, Chủ tịch Hội LHPN xã Hòa Vang, là điều cần được lắng nghe. Bà cho rằng mô hình HTX rau Túy Loan đã và đang phát huy tốt vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn, nhưng để bền vững, cần có sự quan tâm hơn nữa, đặc biệt là chính sách hỗ trợ sau thiên tai và thu hút lao động trẻ.

Phụ nữ Hòa Vang không chỉ giỏi canh tác mà còn rất nhạy bén trong việc chuyển đổi mô hình kinh tế. Chị em chính là nhân tố quyết định trong việc xây dựng chuỗi giá trị nông sản sạch gắn với du lịch sinh thái, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn mới của địa phương”.

Bà Nguyễn Thị Lý, Chủ tịch Hội LHPN xã Hòa Vang

Giữa những đổi thay của thị trường và khí hậu, những người phụ nữ ở Túy Loan vẫn lặng lẽ giữ màu xanh cho cánh đồng rau. Họ học cách làm nông nghiệp sạch, kết nối sản xuất với tiêu dùng và từng bước biến ruộng rau thành một phần của du lịch sinh thái.

Bóng dáng người phụ nữ chở rau ra chợ sớm không chỉ mang về nguồn thu nhập mà còn góp phần giữ nghề, lan tỏa giá trị nông nghiệp sạch đến du khách gần xa.

Nguyễn Thị Thúy Hiền