Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Dự buổi làm việc có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng: Trịnh Văn Quyết, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Sau khi nghe các báo cáo và ý kiến phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, phải nhìn nhận công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu như một nội dung trọng yếu của quản trị quốc gia, quản trị phát triển và bảo vệ nhân dân trong điều kiện mới.

Trong bối cảnh cả nước đang đặt ra yêu cầu tăng trưởng cao, phòng, chống thiên tai không phải là nhiệm vụ bên lề của phát triển, mà là một điều kiện bảo đảm phát triển nhanh, ổn định và bền vững.

Vì vậy, phải chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang chủ động quản trị rủi ro; phải chỉ đạo thường xuyên, phòng ngừa từ sớm, từ xa dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch; tuyệt đối không được chủ quan với bất kỳ kịch bản nào, chuẩn bị cho tình huống xấu hơn, nhanh hơn, rộng hơn, phức tạp hơn, để không bị động, bất ngờ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, thiên tai đang diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường. El Nino đã hình thành, có khả năng duy trì trong nửa cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng gay gắt, thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, sinh kế và đời sống nhân dân. Số lượng bão trên Biển Đông dù có thể ít hơn bình thường, vẫn có nguy cơ xuất hiện bão mạnh, hướng đi phức tạp; có thể xảy ra nhiều đợt mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, ngập đô thị, sự cố hồ đập, đê điều.

Trong khi đó, sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn cấp xã rộng hơn, nhiệm vụ nặng hơn nhưng ở nhiều nơi cán bộ còn kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn, thiếu phương tiện. Nhiều vùng nông thôn, thanh niên đi làm ăn xa, ở nhà chủ yếu là người già, phụ nữ, trẻ nhỏ.

Vì vậy, nếu vẫn hiểu “bốn tại chỗ” theo cách cũ, giao hết trách nhiệm cho cơ sở mà không có lực lượng, phương tiện, cơ chế chi viện, thì khó khả thi.

Quán triệt quan điểm chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, bảo vệ tính mạng nhân dân là mệnh lệnh cao nhất. Mọi phương án, quyết định chỉ huy, nguồn lực huy động hướng trước hết vào việc bảo vệ người dân.

Phòng ngừa phải đi trước một bước, bắt đầu từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, bảo vệ rừng, hành lang thoát lũ, an toàn hồ đập, bố trí dân cư, quản lý sông suối, kiểm soát khai thác cát, khai thác nước ngầm, thoát nước đô thị, cảnh báo sớm, dữ liệu số và kỹ năng cộng đồng.

Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững; phải tổ chức lại năng lực cơ sở cho phù hợp thực tế mới với kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu được đặt lên hàng đầu.

Các đồng chí lãnh đạo và các đại biểu tham dự cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Về nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến hết năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo rà soát, cập nhật kịch bản ứng phó với El Nino, hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, cháy rừng; không xem nhẹ bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập đô thị, sự cố hồ đập, đê điều.

Kịch bản phải sát từng vùng, từng địa bàn, từng lưu vực, nhóm công trình, khu dân cư dễ bị tổn thương. Không dùng phương án cũ cho tình hình mới, không sao chép phương án giữa các địa phương, không để văn bản rất đầy đủ nhưng khi xảy ra tình huống lại không vận hành được.

Cấp xã nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập sâu, hạ du hồ chứa, ven sông, ven biển, khu nhà yếu, nhà tạm. Danh sách phải cập nhật, giao người phụ trách, xác định rõ ai sơ tán trước, sơ tán đi đâu, bằng cách nào. Tập trung kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu để có phương án xử lý sự cố hoặc cảnh báo, trực gác, cấm, hạn chế đi lại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng, các địa phương phải đưa công tác phòng, chống thiên tai vào kịch bản điều hành tăng trưởng năm 2026. Khu công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, sân bay, vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản, điện, nước, viễn thông, giao thông… phải có phương án duy trì hoạt động và phục hồi nhanh. Tổ chức lại phương châm “bốn tại chỗ” cho phù hợp thực tiễn; rà soát lực lượng tại chỗ ở từng xã, thôn, bản và lập danh sách cụ thể; đồng thời, thiết lập cơ chế cụm xã, liên xã, liên địa bàn để có phương án chi viện chéo giữa các địa bàn và tổ chức lực lượng cơ động cấp tỉnh, quân đội, công an. Không để một xã, một thôn, một bản đơn độc trước lũ quét, sạt lở, bão lớn, ngập sâu. Bảo đảm nguồn lực, ưu tiên cho phòng ngừa như xử lý điểm xung yếu, di dời dân cư nguy hiểm, trang bị cấp xã, cảnh báo sớm, nước sạch, y tế, vật tư, phương tiện.

Các bộ, ngành, địa phương siết chặt kỷ luật quy hoạch, xây dựng, quản lý tài nguyên và môi trường; xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, san gạt taluy không an toàn, khai thác nước ngầm quá mức, vận hành công trình thiếu an toàn.

Nơi nào buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài, đến khi thiên tai xảy ra gây hậu quả thì phải xem xét trách nhiệm người đứng đầu. Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin đến người dân. Chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, cảnh báo đến đúng người, đúng nơi, đúng thời điểm, bằng ngôn ngữ dễ hiểu và qua nhiều kênh.

Các đồng chí lãnh đạo và các đại biểu tham dự cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Đối với giai đoạn 2026-2030, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, cần xác định đây là giai đoạn tạo nền căn bản để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai. Trước hết, phải hoàn thiện hệ thống pháp luật. Khẩn trương xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 gắn với Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch liên quan…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo cụ thể hóa kết luận cuộc làm việc thành kế hoạch hành động từ nay đến hết năm 2026; phân công rõ bộ, ngành chủ trì, thời hạn hoàn thành, nguồn lực bảo đảm, cơ chế kiểm tra, đôn đốc.

Các tỉnh, thành phố phải chịu trách nhiệm trực tiếp trên địa bàn. Yêu cầu đặt ra là không chủ quan, không để bị động, bất ngờ; lấy sự an toàn của nhân dân làm thước đo cao nhất, lấy hiệu quả thực tế làm tiêu chuẩn đánh giá, quyết tâm bảo vệ thành quả phát triển và giữ vững ổn định đất nước.

HẠNH NGUYÊN