Phối hợp thu hồi nợ BHXH, bảo vệ quyền lợi người lao động

Bảo hiểm xã hội TPHCM giải quyết hồ sơ cho người dân (ẢNH: ĐÔNG SƠN)

Rà soát từng đơn vị

Hai tháng trước, chị Nguyễn Thị Linh (ngụ phường An Phú Đông) đi khám bệnh nhưng khi trình thẻ BHYT thì không được chấp nhận do mã thẻ đã bị khóa. Hỏi ra mới biết doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT của người lao động nhiều tháng.

Không riêng chị Linh, hàng chục ngàn lao động ở TPHCM đang bị “treo” quyền lợi do doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT khiến mã thẻ bị khóa. Tính đến ngày 31-7, số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tạm tính khoảng 6.200 tỷ đồng. Để bảo vệ quyền lợi người lao động, ngành BHXH đang phối hợp với các đơn vị triển khai quyết liệt nhiều giải pháp.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý là sự phối hợp giữa cơ quan BHXH với VKSND các khu vực. Đơn cử, VKSND khu vực 5 phối hợp BHXH cơ sở Cầu Kiệu và BHXH cơ sở Bình Thạnh đã làm việc với nhiều doanh nghiệp chậm đóng số tiền lớn, kéo dài. Cơ sở của cách làm này là Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Tại các buổi làm việc, các cơ quan tập trung tuyên truyền, giải thích trách nhiệm của người sử dụng lao động, đồng thời yêu cầu các đơn vị xây dựng phương án và khẩn trương khắc phục số tiền chậm đóng theo quy định.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Giàu, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 5, khi tiếp nhận thông tin, VKSND kiểm tra, xác minh cụ thể về số tiền và thời gian chậm đóng, số lượng người lao động bị ảnh hưởng, hậu quả đối với việc hưởng các chế độ BHXH, tình trạng hoạt động của doanh nghiệp... Từ đó, VKSND phối hợp với cơ quan BHXH và các cơ quan, tổ chức có liên quan yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ, chấm dứt vi phạm và khắc phục hậu quả, qua đó bảo vệ quyền lợi của người lao động một cách kịp thời. Trong trường hợp đủ điều kiện theo nghị quyết và quyền, lợi ích hợp pháp chưa được bảo vệ đầy đủ, VKSND xem xét thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự.

Chuyển biến tích cực

Thời gian qua, nhiều BHXH cơ sở tại TPHCM cùng VKSND khu vực đã tăng cường phối hợp làm việc với các doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN. Đến ngày 9-8, BHXH TPHCM đã phối hợp VKSND mời 4.038 đơn vị chậm đóng BHXH (với tổng số tiền khoảng 1.600 tỷ đồng) đến làm việc. Qua quá trình phối hợp, 1.200 đơn vị đã khắc phục số tiền chậm đóng hơn 105 tỷ đồng. Những kết quả bước đầu cho thấy sự phối hợp giữa hai ngành đang tạo chuyển biến tích cực trong ý thức chấp hành pháp luật của người sử dụng lao động.

VKSND Khu vực 5 phối hợp BHXH cơ sở Cầu Kiệu và BHXH cơ sở Bình Thạnh làm việc với doanh nghiệp chậm đóng số tiền lớn, kéo dài (ẢNH: ĐÔNG SƠN)

Thực tế công tác thu hồi nợ BHXH cho thấy còn những khó khăn như số lượng vụ việc tương đối lớn, trong khi thông tin ban đầu của một số doanh nghiệp chưa đầy đủ. Có doanh nghiệp thay đổi địa chỉ, người đại diện theo pháp luật, tạm ngừng hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký; một số doanh nghiệp không đến làm việc theo thư mời; số tiền chậm đóng cũng thường xuyên biến động...

Do đó VKSND phải phối hợp xác minh tình trạng pháp lý, hoạt động thực tế của doanh nghiệp; đối chiếu số liệu BHXH; xác định danh sách người lao động bị ảnh hưởng, thời gian chậm đóng và quyền lợi cụ thể bị tác động. Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Giàu, quan điểm được xác định là không để tình trạng vi phạm kéo dài làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động. Những trường hợp chậm đóng kéo dài, số tiền lớn, ảnh hưởng nhiều lao động, doanh nghiệp vẫn hoạt động nhưng không khắc phục hoặc có dấu hiệu gian dối sẽ được tiếp tục xác minh để áp dụng biện pháp pháp lý tương xứng.

BHXH TPHCM khẳng định tiếp tục phối hợp với VKSND tăng cường trao đổi thông tin, rà soát và làm việc với các đơn vị chậm đóng, xử lý hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý những trường hợp có dấu hiệu vi phạm theo quy định. Bên cạnh đó, tiếp tục công khai, cập nhật danh sách các doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị chậm đóng BHXH trên các phương tiện thông tin đại chúng và các kênh truyền thông của ngành, góp phần bảo đảm tính minh bạch, tạo điều kiện để người lao động và các cơ quan liên quan theo dõi, giám sát.

NGÔ BÌNH - SONG MAI