Phố Wall lo ngại 'dư âm' khủng hoảng tài chính 2008 quay trở lại

Hiện vẫn chưa rõ liệu những cảnh báo này chỉ phản ánh một vài khoản đầu tư thất bại riêng lẻ hay là dấu hiệu của một điểm yếu mang tính hệ thống trong lĩnh vực tín dụng tư nhân trị giá khoảng 1.800 tỷ USD. Nhưng ngay cả khi khả năng thứ hai chỉ ở mức nhỏ, việc hiểu rõ điều gì đang diễn ra vẫn là cần thiết.

Nhà đầu tư Phố Wall lo ngại tín dụng cá nhân có thể gây bất ổn nền kinh tế Mỹ. Nguồn: The Wall Street Experience

Nói một cách đơn giản, tín dụng tư nhân là hình thức các nhà đầu tư cho doanh nghiệp vay tiền trực tiếp mà không thông qua ngân hàng. Các công ty quản lý tài sản lớn như Blackstone huy động vốn từ các quỹ hưu trí hoặc công ty bảo hiểm, sau đó cho các doanh nghiệp – thường là những công ty khó tiếp cận tín dụng ngân hàng – vay trực tiếp với lãi suất cao hơn.

Mô hình này không mới, nhưng đã bùng nổ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 khi các chính phủ siết chặt hoạt động cho vay của ngân hàng.

Vấn đề là các rủi ro trong tín dụng tư nhân có thể nhanh chóng lan rộng ra toàn bộ hệ thống tài chính.

“Bạn đang có một tập hợp các khoản vay khá mờ mịt, trong nhiều trường hợp lại đang tài trợ cho những doanh nghiệp cũng khá mờ mịt,” Steve Sosnick, chiến lược gia trưởng tại Interactive Brokers, cho biết: “Bạn có thể tưởng tượng ra một kịch bản không mấy dễ chịu nhưng vẫn tương đối lành tính, nhưng cũng có thể hình dung ra một kịch bản khác, trong đó nhiều sai lầm đang bị che giấu.”

Trong những tuần gần đây, các nhà đầu tư đã bắt đầu yêu cầu rút tiền khỏi các quỹ tín dụng tư nhân, khi lo ngại rằng một số khoản vay gắn với các doanh nghiệp rủi ro – đặc biệt là các công ty phần mềm có thể bị trí tuệ nhân tạo làm gián đoạn mô hình kinh doanh – đã bị định giá quá cao.

Sự lo lắng trên Phố Wall gần đây tập trung vào công ty quản lý tài sản Blue Owl, vốn đối mặt với làn sóng yêu cầu rút vốn buộc công ty phải tạm dừng hoàn tiền và bán bớt tài sản để thanh toán. Cổ phiếu của Blue Owl đã giảm khoảng 15% trong hai tuần qua, trong khi các vị thế bán khống nhằm vào công ty này tăng lên mức cao kỷ lục, theo dữ liệu từ S3 Partners.

Lo ngại tiếp tục gia tăng khi Blackstone phải gấp rút đáp ứng 3,8 tỷ USD yêu cầu rút vốn từ quỹ tín dụng tư nhân chủ lực của mình. Theo Bloomberg, ít nhất 25 lãnh đạo cấp cao của công ty đã tự bỏ ra khoảng 150 triệu USD để hỗ trợ thanh khoản cho quỹ.

Cổ phiếu của nhiều công ty quản lý tài sản thay thế khác, bao gồm KKR, Ares Management và Carlyle, cũng chịu áp lực giảm.

“Đây là bài kiểm tra thực sự đầu tiên của thị trường,” John Bringardner, tổng biên tập của Debtwire, cho biết. “Sau Covid, khi thị trường tràn ngập thanh khoản, việc cho vay đã diễn ra khá dễ dãi… Những gì chúng ta đang thấy hiện nay là quá trình điều chỉnh.”

Một số nhà đầu tư nổi tiếng cũng nhìn thấy những điểm tương đồng với giai đoạn trước khủng hoảng tài chính năm 2008. Jamie Dimon, giám đốc điều hành JPMorgan Chase, cho rằng một số công ty đang “làm những điều ngớ ngẩn” và cảnh báo về những “con gián” tiềm ẩn trong lĩnh vực tín dụng tư nhân. Mohamed El-Erian cũng đặt câu hỏi liệu rắc rối tại Blue Owl có phải là dấu hiệu cảnh báo sớm giống như năm 2007.

Tuy vậy, trên Phố Wall vẫn chưa có sự đồng thuận rõ ràng. Một số nhà quản lý quỹ cho rằng những lo ngại hiện nay đang bị thổi phồng.

“Chúng ta cần lùi lại và nhìn nhận vấn đề trong bối cảnh rộng hơn. Đây không phải là điều gì quá nghiêm trọng,” Bruce Flatt, giám đốc điều hành Brookfield Corp., nói với Bloomberg TV. “Chắc chắn đây không phải là một cuộc khủng hoảng kiểu năm 2008.”

Dù vậy, tính thiếu minh bạch của thị trường tín dụng tư nhân vẫn khiến nhiều người lo ngại.

“Tôi chưa thấy yếu tố nền tảng nào có thể khiến toàn bộ nền kinh tế sụp đổ giống như năm 2008… nhưng rõ ràng đang có rất nhiều yếu tố rủi ro cùng lúc,” Bringardner nói.

Theo Sosnick, các nhà đầu tư nên theo dõi sát diễn biến của lĩnh vực này nhưng không hoảng loạn.

Ông nhắc lại một câu nói nổi tiếng của Ernest Hemingway: “Anh phá sản như thế nào? ‘Ban đầu là từ từ, rồi sau đó là đột ngột.’ Và đó cũng chính là cách những cuộc khủng hoảng thường diễn ra.”

Ngọc Lâm