Phố Wall cũng 'méo mó' với sự thống trị của cổ phiếu công nghệ

Ảnh minh họa - Ảnh: Reuters

Đà tăng mạnh của nhóm cổ phiếu công nghệ đang khiến các chỉ số chứng khoán lớn của Mỹ phụ thuộc ngày càng nhiều vào một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn. Điều này đồng nghĩa thị trường cũng dễ bị tổn thương hơn nếu các cổ phiếu này đảo chiều giảm.

TỶ TRỌNG LỚN NHẤT TỪ TRƯỚC TỚI NAY

Sau hai tháng tăng ấn tượng, nhóm cổ phiếu công nghệ hiện chiếm hơn 39% tổng vốn hóa của chỉ số S&P 500. Đây là tỷ trọng cao nhất từ trước đến nay, thậm chí vượt mức từng ghi nhận trong thời kỳ bong bóng Internet năm 2000.

“Nếu nhóm cổ phiếu công nghệ lớn đang kéo thị trường đi lên bắt đầu suy yếu, các chỉ số chứng khoán Mỹ cũng khó tránh khỏi áp lực giảm. Khi đó, dòng tiền từng đổ mạnh vào thị trường có thể nhanh chóng đảo chiều”, ông Matthew Maley, chiến lược gia thị trường trưởng tại Miller Tabak, nhận định với hãng tin Reuters.

Động lực chính đằng sau đà tăng này là làn sóng đầu tư mạnh vào hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Kỳ vọng nhu cầu AI bùng nổ đã kéo dự báo lợi nhuận của các doanh nghiệp bán dẫn và nhiều công ty công nghệ liên quan đi lên, qua đó đẩy giá cổ phiếu của nhóm này tăng mạnh.

“Có thể thấy rõ ràng AI đang là động lực chung phía sau nhiều cổ phiếu tăng mạnh trên thị trường”, bà Liz Ann Sonders, chiến lược gia đầu tư trưởng tại Schwab Center for Financial Research, nhận xét.

Cổ phiếu công nghệ từ lâu đã là lực đỡ quan trọng của S&P 500. Tuy nhiên, đà tăng vượt trội trong thời gian gần đây đang khiến ảnh hưởng của nhóm này trở nên áp đảo hơn bao giờ hết. Kể từ đáy thị trường hồi tháng 3, nhóm công nghệ trong S&P 500 đã tăng gần 47%, cao gấp hơn 2 lần mức tăng của toàn chỉ số. Đà đi lên được dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu bán dẫn, trong đó cổ phiếu hãng sản xuất chip Micron tăng 230%, còn Intel và Advanced Micro Devices cùng tăng hơn 160%.

Điểm đáng chú ý là đà tăng của cổ phiếu công nghệ diễn ra ngay cả khi thị trường đối mặt nhiều yếu tố bất lợi. Giá năng lượng leo thang do chiến sự tại Iran làm gia tăng lo ngại lạm phát, đồng thời củng cố kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể duy trì lập trường cứng rắn hơn về lãi suất.

Chính vì vậy, nhà đầu tư ngày càng cảnh giác với nguy cơ xảy ra cú sốc bất ngờ có thể làm lung lay kỳ vọng tăng trưởng xoay quanh AI - động lực chính đứng sau đà tăng của nhóm công nghệ.

“Cách nhóm cổ phiếu này tăng giống như việc lái một chiếc xe đua ở tốc độ 200 dặm/giờ. Ở tốc độ đó, chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây tai nạn”, ông Walter Todd, Giám đốc đầu tư tại công ty Greenwood Capital, nhận xét.

LỢI NHUẬN DOANH NGHIỆP VỮNG HƠN THỜI BONG BÓNG DOT-COM

Không chỉ cổ phiếu bán dẫn tăng mạnh, nhiều nhóm công nghệ khác cũng ghi nhận diễn biến tích cực. Nhóm doanh nghiệp phần cứng trong S&P 500, gồm Dell, Cisco và Apple, đã tăng hơn 40% kể từ đáy thị trường hồi tháng 3. Nhóm phần mềm - từng chịu sức ép lớn hồi đầu năm 2026 do lo ngại AI có thể làm gián đoạn mô hình kinh doanh - cũng tăng 28%, qua đó bù đắp một phần mức giảm trước đó.

Ảnh hưởng của AI không chỉ nằm trong nhóm cổ phiếu được S&P 500 xếp vào lĩnh vực công nghệ. Nếu tính thêm Alphabet, Amazon và Meta Platforms - những công ty vốn hóa lớn không được xếp vào nhóm công nghệ nhưng đang đầu tư mạnh cho hạ tầng AI - thì các doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp đầu tư lớn vào AI hiện chiếm hơn một nửa tổng vốn hóa của chỉ số này.

Dù thường được xem là các công ty công nghệ lớn, Alphabet, Amazon và Meta không được xếp vào nhóm công nghệ thông tin trong hệ thống phân ngành của S&P 500; Alphabet và Meta thuộc nhóm dịch vụ truyền thông, còn Amazon thuộc nhóm tiêu dùng không thiết yếu.

Ngoài ra, các doanh nghiệp công nghiệp và tiện ích cũng hưởng lợi từ nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu và nhu cầu năng lượng phục vụ làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI.

Theo LSEG Datastream, tính đến ngày thứ Hai (1/6), nhóm công nghệ chiếm 39,4% tổng vốn hóa của S&P 500, cao hơn mức gần 35% ghi nhận vào tháng 3/2000 - thời điểm bong bóng dot-com đạt đỉnh.

Tuy nhiên, một điểm khác biệt quan trọng giữa hiện nay và thời kỳ bong bóng dot-com là nền tảng lợi nhuận của các công ty công nghệ được cho là vững vàng hơn. Theo Bespoke Investment Group, nhóm công nghệ hiện đóng góp hơn 1/4 lợi nhuận ròng 12 tháng gần nhất của các doanh nghiệp trong S&P 500, gần gấp đôi tỷ trọng ghi nhận trong quý 1/2000.

“Chưa chắc lợi nhuận của các công ty công nghệ có thể tăng đủ nhanh để tương xứng với mức định giá hiện nay. Tuy nhiên, xét trên khả năng tạo lợi nhuận thực tế, việc nhóm công nghệ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong S&P 500 hiện nay có cơ sở hơn và ít mang tính đầu cơ hơn so với thời kỳ bong bóng dot-com cách đây 25 năm”, các nhà phân tích của Bespoke Investment viết trong một báo cáo tuần trước.

ĐÀ TĂNG ĐANG CHẬM LẠI?

Việc thị trường chứng khoán Mỹ ngày càng phụ thuộc vào nhóm công nghệ đang làm dấy lên lo ngại rằng đà tăng hiện nay chưa có sự lan tỏa rộng, khi phần lớn động lực đi lên chỉ tập trung vào một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn.

Theo ông Adam Turnquist, chiến lược gia kỹ thuật trưởng tại LPL Financial, khoảng 60% cổ phiếu trong S&P 500 hiện giao dịch trên đường trung bình động 200 ngày - chỉ báo thường được dùng để đánh giá xu hướng dài hạn của cổ phiếu. Tỷ lệ này thấp hơn mức bình quân lịch sử khoảng 73% thường thấy mỗi khi S&P 500 lập đỉnh mới.

Dù vậy, ông Turnquist cho rằng con số hiện tại không quá bất thường trong chu kỳ tăng giá hiện nay. Kể từ khi thị trường giá lên bắt đầu vào tháng 10/2022, trung bình khoảng 61% cổ phiếu trong S&P 500 giao dịch trên đường trung bình động 200 ngày, gần tương đương mức hiện nay.

“Mức độ lan tỏa của đà tăng trên thị trường có phần kém ấn tượng đối với một thị trường đang lập đỉnh mới. Tuy nhiên, diễn biến này khá điển hình cho chu kỳ tăng giá mà chúng ta đang chứng kiến”, ông Turnquist nhận xét.

Một dấu hiệu khác cho thấy đà tăng đang tập trung vào nhóm cổ phiếu lớn là S&P 500 tăng mạnh hơn nhiều khi xét các cổ phiếu với trọng số bằng nhau.

Ở chỉ số S&P 500 thông thường, các công ty có vốn hóa càng lớn thì càng ảnh hưởng nhiều đến biến động của chỉ số. Vì vậy, chỉ cần một số cổ phiếu vốn hóa lớn tăng mạnh, toàn chỉ số cũng có thể đi lên đáng kể. Trong khi đó, nếu xét các cổ phiếu trong S&P 500 theo trọng số bằng nhau, mỗi cổ phiếu có mức ảnh hưởng ngang nhau. Do đó, chỉ số này phản ánh rõ hơn diễn biến chung của các cổ phiếu trong S&P 500, thay vì bị chi phối quá nhiều bởi một vài doanh nghiệp lớn.

Theo dữ liệu của LSEG Datastream từ năm 1990, tính đến ngày thứ Sáu tuần trước (29/5), S&P 500 đã vượt phiên bản trọng số bằng nhau với mức chênh lệch lớn nhất 9 tuần.

Ông David Lefkowitz, Giám đốc bộ phận cổ phiếu Mỹ tại UBS Global Wealth Management, cho rằng đây là diễn biến cho thấy các công ty lớn nhất đang tạo ra mức sinh lời vượt xa mức trung bình của doanh nghiệp trong chỉ số. UBS khuyến nghị khách hàng rà soát lại danh mục, tránh phân bổ quá nhiều vào những cổ phiếu đã tăng mạnh trong vài năm qua.

“Chúng tôi cho rằng xu hướng đầu tư vào AI vẫn còn dư địa tăng. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm phù hợp để nhà đầu tư tái cân bằng danh mục và bảo đảm không chịu quá nhiều rủi ro”, ông Lefkowitz nói.

Ngọc Trang