Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà: Đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức, đánh giá hiệu quả giám sát dựa trên mức độ tác động đến thực tiễn

Giám sát là kênh trọng yếu để phát hiện bất cập chính sách

Trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát mang tính khách quan, nhằm giữ cho các hoạt động đi đúng định hướng, phục vụ sự phát triển của đất nước. Tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, sự lãnh đạo từ Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã giúp công tác giám sát của Quốc hội, các Ủy ban, Đoàn ĐBQH các địa phương bám sát thực tiễn.

Hội thảo Xây dựng Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân"

Quá trình này bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu chính trị với các quy định pháp lý, phát huy trách nhiệm của đại biểu dân cử, gia tăng sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Hoạt động giám sát ngày càng đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của cử tri, củng cố trực tiếp hiệu lực quản trị quốc gia.

Tham luận của Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà nêu rõ, Tỉnh ủy Quảng Ninh luôn xác định giám sát là kênh trọng yếu để phát hiện bất cập chính sách, phản ánh vướng mắc thực tiễn lên Chính phủ. Cơ quan dân cử tại địa phương đã tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh.

Trong nhiệm kỳ khóa XV, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh tổ chức 16 hoạt động giám sát chuyên đề. Trung bình mỗi năm, cơ quan dân cử thực hiện 3 hoạt động bao phủ toàn diện các lĩnh vực kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh, cải cách hành chính, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, phòng chống dịch bệnh, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Nhiều nút thắt về cơ chế được phát hiện, tháo gỡ kịp thời, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện thể chế.

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà trình bày tham luận tại hội thảo

Việc đối chiếu với thực tiễn cũng nhận diện năm điểm nghẽn cơ bản cần sớm khắc phục. Trước hết, công tác thể chế hóa chủ trương của Đảng đối với hoạt động giám sát vận hành thiếu đồng bộ, cơ chế phối hợp của các cấp ủy trong đánh giá kết quả chưa đạt mức tối ưu. Kế tiếp, việc xây dựng, khai thác nguồn thông tin phục vụ đoàn giám sát chưa đáp ứng yêu cầu. Khâu kết nối dữ liệu, phát huy vai trò phản biện của chuyên gia, nhân dân chưa mang lại hiệu quả cao, trực tiếp làm giảm sút chất lượng tổng thể của các đợt giám sát.

Bên cạnh đó, khâu chỉ đạo, đôn đốc thực hiện kết luận sau các đợt giám sát tại một số nơi thiếu tính quyết liệt. Cơ chế kiểm tra, ràng buộc trách nhiệm giải trình chưa đủ mạnh để tạo ra sự dịch chuyển cơ bản trong quản lý nhà nước. Số lượng các kiến nghị đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật còn ít, làm suy giảm vai trò tham gia xây dựng thể chế của cơ quan dân cử. Trách nhiệm của các đối tượng chịu sự giám sát nhiều lúc chưa được bảo đảm. Việc phối hợp cung cấp thông tin, tiếp thu giải trình, tổ chức khắc phục tồn tại từ cấp cơ sở thiếu đồng bộ, làm suy giảm hiệu lực kiểm soát quyền lực.

Đề xuất cơ chế đột phá đo lường hiệu quả thực chất

Bước sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, hoạt động giám sát đối diện những yêu cầu khắt khe nhằm đáp ứng công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí. Đặc biệt, việc triển khai chính quyền địa phương hai cấp với các đơn vị hành chính phân định rõ rệt là xã, phường, đặc khu đòi hỏi công cụ kiểm soát quyền lực phải thực sự sắc bén, bám sát quá trình chuyển đổi số. Hoạt động giám sát cần vượt qua việc nhận diện hạn chế bề mặt để đi đến cùng trách nhiệm, buộc đối tượng quản lý khắc phục triệt để sai phạm.

Các ĐBQH tham dự Hội thảo

Để thực hiện mục tiêu này, đại diện Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh kiến nghị Bộ Chính trị xem xét ban hành Chỉ thị hoặc Kết luận chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát. Văn bản này cần quy định rõ trách nhiệm của tổ chức đảng trong việc định hướng lựa chọn vấn đề, đôn đốc thực hiện kết luận. Kết quả giám sát của cơ quan dân cử phải được sử dụng liên thông với công tác kiểm tra của Đảng, hoạt động thanh tra, kiểm toán, giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Giải pháp mang tính cốt lõi được nhấn mạnh trong tham luận là đổi mới mạnh mẽ phương thức đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát. Các cơ quan cần chuyển dịch dứt khoát từ hình thức giám sát theo quy trình sang đánh giá trực tiếp bằng kết quả thực tiễn, số liệu chứng minh mức độ tác động. Mức độ chuyển biến của đối tượng quản lý, tỷ lệ thực thi kiến nghị, chất lượng khắc phục hạn chế sẽ trở thành hệ quy chiếu chủ đạo để đo lường năng lực giám sát.

Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đề nghị, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, chấm điểm thống nhất, có khả năng lượng hóa dành cho các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn ĐBQH. Bộ tiêu chí này sẽ phản ánh độ chuẩn xác trong việc chọn đúng vấn đề, tỷ lệ kiến nghị được cơ quan điều hành tiếp thu, mức độ hài lòng của cử tri, hiệu suất sử dụng nguồn lực giám sát.

Quang cảnh Hội thảo

Việc thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Đảng ủy Quốc hội với cấp ủy địa phương là bước đi cần thiết để bảo đảm tính thống nhất trong hành động. Cơ chế này xác định rõ phương thức định hướng thông tin, theo dõi tiến độ thực hiện kiến nghị hậu giám sát. Cấp ủy các cấp cần định kỳ nghe báo cáo, trực tiếp cho ý kiến chỉ đạo xử lý những tồn tại kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển kinh tế.

Quá trình theo dõi việc thực thi các kết luận giám sát phải gắn liền với công tác đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên. Trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu đối với việc xử lý các kiến nghị do cơ quan dân cử đưa ra cần được luật hóa rõ ràng.

Hiệu quả cuối cùng của công tác giám sát phụ thuộc tuyệt đối vào sự đồng hành của cơ quan chịu sự giám sát. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương phải tăng cường trách nhiệm giải trình, cung cấp số liệu, tài liệu báo cáo đầy đủ, chính xác. Cơ quan hành chính cần chủ động rà soát hệ thống pháp luật, xử lý dứt điểm các bất cập được phát hiện.

Với mỗi kiến nghị sau giám sát, đơn vị chủ trì phải thiết lập kế hoạch chi tiết, vạch rõ lộ trình, xác định cơ quan phối hợp, ấn định thời hạn hoàn thành. Hệ thống giải pháp đồng bộ này sẽ bảo đảm quyền lực nhà nước được vận hành nghiêm minh, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn, phục vụ đắc lực mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Mạnh Tuân