Phó Tổng thống Mỹ JD Vance: Nhân tố mới trong triển vọng đàm phán với Iran

Hiện có nhiều luồng thông tin về việc liệu Mỹ và Iran có đang trao đổi để tiến đến đàm phán chấm dứt chiến tranh hay không. Các thông tin này đang rất được quan tâm khi tác động nhiều chiều đến thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu những ngày qua.

Những gì biết được về tin đàm phán giữa Mỹ và Iran

Hôm 21-3, ông Trump ra tối hậu thư đe dọa sẽ "phá hủy" các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại trong vòng 48 giờ.

Đến hôm 23-3, ông Trump đột ngột tuyên bố tạm dừng hoạt động tấn công mà ông cảnh báo trong tối hậu thư trong 5 ngày, nói rằng Mỹ đã có "các cuộc đàm phán hiệu quả" với Iran.

Sau đó, ông Trump nói với đài CNN rằng Iran muốn "đạt được một thỏa thuận". Ông Trump tuyên bố rằng Mỹ đã nói chuyện với một "nhân vật cấp cao" trong chính quyền Iran, mà không nói rõ là ai, và rằng đã có "những điểm đồng thuận chính" nhưng không giải thích thêm.

Phần mình, Iran đến thời điểm này không xác nhận thông tin đang đàm phán với Mỹ. Có thông tin lan truyền rằng Mỹ đã liên lạc với Chủ tịch Quốc hội Iran - Mohammad Bagher Ghalibaf, nhưng chính ông đã bác bỏ.

“Không có cuộc đàm phán nào được tiến hành với Mỹ, và tin giả được sử dụng để thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ nhằm thoát khỏi vũng lầy mà Mỹ và Israel đang mắc kẹt” - ông Ghalibaf viết trên X.

Iran tiếp tục nã tên lửa về phía thành phố ven biển Netanya của Israel, vào ngày 25-3. Ảnh: Jack Guez/ AFP

Tuy nhiên, hôm 24-3, một nguồn tin từ Iran nói với CNN rằng đã có "sự tiếp xúc" giữa Washington và Tehran, và Iran sẵn sàng lắng nghe các đề xuất "phù hợp" để chấm dứt chiến tranh.

Nhìn từ quan điểm Iran và một số nước khu vực

Theo chuyên gia Sanam Vakil, giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House (Viện nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Hoàng gia Anh), sau hai lần bị Mỹ và Israel ném bom trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, Tehran sẽ khó có thể tin tưởng Washington. Chuyên gia Vakil nói thêm rằng Iran sẽ muốn có "những đảm bảo đáng tin cậy" rằng nước này sẽ không bị Mỹ hay Israel tấn công.

Tổng thống Iran – ông Masoud Pezeshkian, trước đây đã nói rằng trong số các điều kiện của Iran để chấm dứt chiến tranh bao gồm bồi thường cho những thiệt hại. Iran cũng khẳng định sẽ không từ bỏ kho vũ khí tên lửa và máy bay không người lái hay ngành công nghiệp chế tạo các loại vũ khí này, những thứ mà ông Trump đã tuyên bố sẽ "san bằng... đến tận gốc".

Các nhà ngoại giao và phái đoàn Iran tham dự cuộc đàm phán gián tiếp với các đối tác Mỹ tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 26-2. Ảnh: Bộ Ngoại giao Iran/AFP

Một số nước đang nắm bắt những hy vọng mong manh về ngoại giao. Một nguồn tin ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ nói với CNN rằng Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã nói chuyện với Iran và Ai Cập, cũng như Mỹ và Liên minh châu Âu, về việc chấm dứt chiến tranh.

Trong khi đó, Pakistan tuyên bố sẵn sàng "tổ chức các cuộc đàm phán" giữa Mỹ và Iran. Các nguồn tin nói với CNN rằng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance có thể tham dự các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại thủ đô Islamabad (Pakistan) trong tuần này.

Tuy nhiên chưa thấy dấu hiệu muốn chấm dứt chiến tranh từ phía Israel – cả với Iran lẫn với Hezbollah ở Lebanon. Một nguồn tin của Israel cho biết một thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh với Iran hiện vẫn chưa “khả thi”.

Nhân tố Vance trong triển vọng đàm phán Mỹ-Iran

Hai ngày qua Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tiếp đề cập khả năng đàm phán với Iran. Có thông tin hai bên sẽ gặp nhau đàm phán vào cuối tuần này tại thủ đô Islamabad (Pakistan). Ngày 24-3, Tổng thống Trump cho biết tất cả các thành viên chủ chốt trong đội ngũ ngoại giao của ông đều đang tham gia đàm phán.

Theo lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, Phó Tổng thống Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là ông Jared Kushner đều sẽ tham gia.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trước các thành viên đảng Cộng hòa tại nhà máy sản xuất EDSI ở Auburn Hills, bang Michigan (Mỹ) ngày 18-3. Ảnh: Ben Solis/Michigan Advance

Có thông tin phía Iran chuyển lời đến với chính quyền Tổng thống Trump rằng họ muốn người đại diện phía Mỹ đàm phán với họ là Phó Tổng thống Vance, chứ không phải hai ông Witkoff và Kushner như họ đã gặp trong các vòng đàm phán trước khi chiến tranh nổ ra. Thông điệp này, được chuyển qua các kênh bí mật tới Mỹ, theo đài CNN.

Lý do, theo hai nguồn tin khu vực nói với CNN thì Iran cho rằng nếu gặp lại hai ông Witkoff và Kushner thì đàm phán sẽ không có kết quả, vì niềm tin đã bị suy giảm mạnh. Phía Iran và hai ông Witkoff và Kushner đã có 2 vòng đàm phán nhưng tiến trình đã đổ vỡ khi Mỹ và Israel đánh phủ đầu Iran ngày 28-2.

Theo các nguồn tin, so với hai ông Witkoff và Kushner và thậm chí cả Ngoại trưởng Rubio, Phó Tổng thống Vance được xem là người có thiện cảm hơn với mong muốn chấm dứt chiến tranh.

Ảnh ghép gồm hình ảnh Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Jared Kushner. Ảnh: AFP | WION

Tuy nhiên có nhiều ý kiến rằng việc ông Vance tham gia đàm phán có thể tiềm ẩn rủi ro vì việc thương lượng để chấm dứt xung đột sẽ không dễ dàng. Hơn nữa, hiện ông Witkoff vẫn tham gia rất nhiều vào các vấn đề liên quan từ phía Mỹ và các nguồn tin cho biết phía Iran có thể sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đàm phán với bất kỳ ai mà chính quyền ông Trump cử đến.

THIÊN ÂN