Phó Tổng thống Mỹ gửi thông điệp cứng rắn tới Iran trước thềm đàm phán

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày thứ Sáu cho biết ông kỳ vọng các cuộc đàm phán với Iran sẽ diễn ra tích cực, khi lên đường tới Pakistan tham gia đối thoại, đồng thời phát tín hiệu cảnh báo Tehran không nên “đánh lừa” phía Mỹ.

“Chúng tôi mong đợi cuộc đàm phán. Tôi cho rằng mọi việc sẽ diễn ra tích cực”, ông Vance nói với các phóng viên trước khi rời Washington.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu với báo chí trước khi lên chuyên cơ Không lực Hai, ngày 10/4/2026, tại căn cứ Andrews, bang Maryland, để lên đường tới Pakistan tham gia các cuộc đàm phán về Iran. (Ảnh: AP/Jacquelyn Martin)

Ông Vance nhấn mạnh, như Tổng thống Mỹ đã nêu, nếu Iran sẵn sàng đàm phán với thiện chí, Washington cũng sẵn sàng đưa ra thiện chí tương ứng.

“Nhưng nếu họ tìm cách đánh lừa chúng tôi, họ sẽ thấy phái đoàn đàm phán không dễ tiếp nhận điều đó”, ông nói.

Ông Vance lên đường tới Islamabad (Pakistan) để dẫn dắt các cuộc đàm phán trung gian với Iran, trong bối cảnh xung đột giữa hai bên đã kéo dài 6 tuần. Đây là nhiệm vụ do Tổng thống Trump giao phó, dù ông Vance trước đó được xem là một trong những tiếng nói thận trọng hơn trong nội bộ chính quyền về can thiệp quân sự ở nước ngoài.

Tham gia phái đoàn Mỹ còn có đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống là ông Jared Kushner – những người từng tham gia ba vòng đàm phán gián tiếp với phía Iran liên quan đến các quan ngại của Washington về chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo cũng như vai trò của Tehran tại Trung Đông.

Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tạm thời đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ, trong khi khác biệt giữa các yêu cầu của Iran với lập trường của Mỹ và đồng minh Israel vẫn còn rất lớn. Nhà Trắng hiện chưa công bố chi tiết về hình thức đàm phán, cũng như các kỳ vọng cụ thể đối với vòng đối thoại lần này.

Nhiều trở ngại để đạt tiến triển

Ngay sau khi Nhà Trắng và Iran công bố lệnh ngừng bắn tạm thời vào tối thứ Ba, hai bên đã nhanh chóng nảy sinh bất đồng về các điều khoản của thỏa thuận.

Các tô bị cháy rụi tại hiện trường vụ không kích của Israel hôm 9/4, ở Beirut, Lebanon, ngày 10/4/2026. (Ảnh: AP/Emilio Morenatti)

Iran khẳng định việc chấm dứt chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon phải là một phần của lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng thỏa thuận này không bao gồm Lebanon, và các hoạt động quân sự của Israel tại đây vẫn tiếp diễn.

Trong khi đó, Mỹ yêu cầu Iran thực hiện cam kết mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận tải hàng hải chiến lược mà Tehran đã đóng cửa để đáp trả các đợt tấn công gia tăng của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Ngày thứ Năm, Tổng thống Trump cho rằng Iran đang “thực hiện rất kém” việc cho phép các tàu chở dầu đi qua, đồng thời viết trên mạng xã hội: “Đó không phải là thỏa thuận mà chúng ta đã có!”

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại phòng họp báo James Brady, Nhà Trắng, ngày 6/4/2026. (Ảnh tư liệu: AP/Julia Demaree Nikhinson)

Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết ông Vance, đặc phái viên Steve Witkoff, ông Jared Kushner và Ngoại trưởng Marco Rubio “luôn phối hợp chặt chẽ” trong các cuộc thảo luận. Bà cũng nhấn mạnh Tổng thống Trump lạc quan có thể đạt được một thỏa thuận lâu dài trong thời gian ngừng bắn kéo dài hai tuần.

“Tổng thống Trump có thành tích đã được chứng minh trong việc đạt được các thỏa thuận có lợi cho nước Mỹ và người dân Mỹ, và ông sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt lợi ích nước Mỹ lên hàng đầu”, bà Kelly nói.

Sức ép lớn về hòa bình

Đây được xem là phép thử lớn nhất từ trước tới nay đối với Phó Tổng thống JD Vance. Theo AP, dù từng phục vụ trong Thủy quân lục chiến Mỹ và tham chiến tại Iraq, cũng như có hơn hai năm làm thượng nghị sĩ bang Ohio và hơn một năm trên cương vị phó tổng thống, ông Vance vẫn được đánh giá là còn hạn chế về kinh nghiệm ngoại giao.

Phát biểu ngày 9/4, ông bác bỏ thông tin cho rằng phía Iran đề nghị ông tham gia đàm phán. “Tôi không rõ điều đó. Tôi sẽ ngạc nhiên nếu điều đó là thật. Nhưng tôi muốn tham gia vì tin rằng mình có thể tạo ra khác biệt”, ông nói.

Ông Jonathan Schanzer, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, hiện là Giám đốc điều hành Quỹ Bảo vệ Dân chủ, nhận định việc ông Vance, người ít kinh nghiệm về hồ sơ Iran, được chọn dẫn đầu phái đoàn là một lựa chọn đáng chú ý.

Theo ông Schanzer, việc ông Vance từng tỏ ra “kém nhiệt tình hơn” so với các quan chức cấp cao khác trong chính quyền có thể khiến ông trở thành đối tác đối thoại phù hợp hơn với phía Iran, vốn có thể đánh giá cao lập trường hoài nghi của ông đối với các can thiệp quân sự ở nước ngoài. Tuy vậy, ông cũng cho rằng Phó Tổng thống Mỹ sẽ cần thêm hỗ trợ, bởi đây là một tiến trình đàm phán “ở mức độ đặc biệt quan trọng”.

Tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng tại eo biển Hormuz, nhìn từ Khor Fakkan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, ngày 11/3/2026. (Ảnh tư liệu: AP/Altaf Qadri)

Nhà Trắng đã bác bỏ nhận định cho rằng Iran mong muốn ông Vance tham gia đàm phán, cho rằng những thông tin như vậy có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới tiến trình đối thoại.

Ngoài ông Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, các quan chức từ Hội đồng An ninh Quốc gia, Bộ Ngoại giao và Lầu Năm Góc cũng sẽ tham gia hỗ trợ, dù Nhà Trắng chưa công bố đầy đủ thành phần phái đoàn.

Giới chuyên gia nhận định việc phó tổng thống đảm nhiệm vai trò đàm phán quan trọng không phải hiếm. Tuy nhiên, theo Giáo sư luật Joel Goldstein (Đại học Saint Louis), rất hiếm khi một phó tổng thống được giao nhiệm vụ đàm phán ngừng bắn hoặc hòa bình trong một cuộc chiến mà Mỹ trực tiếp tham gia.

Bên cạnh yếu tố đối ngoại, nhiệm vụ lần này cũng mang ý nghĩa chính trị đáng kể đối với ông Vance – người được xem là một trong những gương mặt tiềm năng của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Theo ông Goldstein, việc trực tiếp tham gia đàm phán sẽ khiến ông Vance gắn chặt với kết quả của tiến trình này: nếu thất bại, ông có thể trở thành mục tiêu chỉ trích; nhưng nếu thành công, đây sẽ là điểm cộng đáng kể trong hồ sơ chính trị của ông.

Diễm Châu (Nguồn: AP, Reuters)