Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Cần nghiên cứu kỹ phương án đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc về chủ trương đầu tư dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Tạo động lực phát triển kinh tế, tăng kết nối biên giới

Theo báo cáo tại cuộc họp, tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tuyến đường sẽ tăng cường kết nối Lai Châu với Lào Cai, Thủ đô Hà Nội, vùng đồng bằng sông Hồng và hệ thống cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh. Qua đó, hình thành hành lang kinh tế Lai Châu - Lào Cai và mở rộng không gian phát triển của khu vực Tây Bắc.

Việc kết nối tuyến đường đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng được kỳ vọng tạo thêm động lực cho xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, logistics và dịch vụ. Tuyến đường cũng mở ra khả năng kết nối với tỉnh Vân Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân cho rằng, kết nối đến cửa khẩu không chỉ đáp ứng nhu cầu giao thông và liên kết vùng. Tuyến đường còn tạo điều kiện kết nối với các khu vực kinh tế phát triển của Vân Nam, trong đó có châu Hồng Hà. Qua đó, thúc đẩy giao thương hàng hóa và du lịch. Đây cũng là điều kiện để Lai Châu khai thác tốt hơn tiềm năng về du lịch, đô thị và các lĩnh vực kinh tế khác.

Theo phương án đề xuất, tuyến có điểm đầu kết nối với cao tốc Hà Nội - Lào Cai tại Km194 thuộc xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai. Điểm cuối tại ranh giới quy hoạch khu vực cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng, xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Toàn tuyến dài khoảng 162 km, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh. Trong đó, đoạn qua Lào Cai dài 49,5 km và đoạn qua Lai Châu dài 112,5 km.

Đoạn Bảo Hà - trung tâm tỉnh Lai Châu dài khoảng 119 km, vận tốc thiết kế 100 km/h, bề rộng nền đường 24,75 m. Đoạn từ trung tâm tỉnh Lai Châu đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng có vận tốc thiết kế 80 km/h, bề rộng nền đường 22 m. Dự án dự kiến có 118 cầu và 7 hầm xuyên núi. Hướng tuyến cơ bản bám theo các hành lang Quốc lộ 279, Quốc lộ 32, Quốc lộ 4D và kết nối Quốc lộ 12 tại khu vực cửa khẩu.

Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu cho biết tỉnh thống nhất ưu tiên đầu tư trước đoạn khoảng 116 km từ Bảo Hà đến trung tâm tỉnh. Đồng thời, tỉnh đề nghị quyết định chủ trương đầu tư toàn tuyến đến cửa khẩu Ma Lù Thàng và có thể phân kỳ đầu tư theo khả năng cân đối nguồn lực.

Các bộ, ngành cơ bản thống nhất về sự cần thiết đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu. Tuy nhiên, do đây là dự án quan trọng quốc gia, hồ sơ cần được chuẩn bị đầy đủ và chặt chẽ. Trong đó, cần làm rõ sự cần thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động đối với phát triển vùng, quốc phòng, an ninh và khả năng khai thác sau đầu tư.

Các ý kiến cho rằng, trước mắt có thể ưu tiên đoạn Bảo Hà - trung tâm tỉnh Lai Châu. Đoạn từ trung tâm tỉnh đến cửa khẩu Ma Lù Thàng cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả và điều kiện phát triển kinh tế, thương mại biên giới.

Trường hợp đầu tư toàn tuyến, cần phân kỳ phù hợp với khả năng bố trí nguồn lực. Dù phân kỳ theo phương án nào, công trình vẫn cần được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh. Cách làm này sẽ tránh phải cải tạo, mở rộng với chi phí cao trong các giai đoạn sau.

Do tuyến đi qua địa hình miền núi phức tạp, có nhiều cầu, hầm và suất đầu tư cao, các bộ, ngành đề nghị tiếp tục rà soát hướng tuyến và giải pháp kỹ thuật. Việc tính toán quy mô cầu, hầm và các hạng mục liên quan cần hướng tới mục tiêu tối ưu chi phí, bảo đảm an toàn và khả năng chống chịu thiên tai. Đồng thời, phải đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và khai thác lâu dài.

Trong điều kiện nguồn lực đầu tư công còn hạn chế, các bộ, ngành đề nghị cân đối dự án trong tổng thể kế hoạch đầu tư công. Có thể nghiên cứu kéo dài thời gian thực hiện để bảo đảm tính khả thi, tránh đầu tư dàn trải. Cùng với đó, cần xác định rõ trách nhiệm của Trung ương và địa phương trong bố trí vốn, nhất là kinh phí giải phóng mặt bằng, phù hợp khả năng ngân sách của Lai Châu.

Việc tổ chức thực hiện cũng cần được tính toán theo hướng rõ trách nhiệm, tinh gọn đầu mối và hạn chế chồng chéo trong quản lý.

Các bộ, ngành đề nghị Lai Châu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi theo yêu cầu đối với dự án quan trọng quốc gia. Tỉnh cần lựa chọn tư vấn có năng lực, làm rõ hiệu quả đầu tư và phương án khai thác tuyến đường. Đồng thời, chủ động rà soát quy hoạch, chuẩn bị các điều kiện để thu hút đầu tư và phát triển các ngành, lĩnh vực liên quan.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Đánh giá toàn diện hiệu quả dự án

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, việc đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu cần được xem xét trong tổng thể mục tiêu phát triển hệ thống đường cao tốc quốc gia và thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Đến năm 2030, cả nước đặt mục tiêu có 5.000 km đường cao tốc. Tuy nhiên, mạng lưới hiện còn phân bổ chưa đồng đều. Một số khu vực như Tây Bắc, Việt Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ vẫn thiếu các tuyến cao tốc kết nối.

Lai Châu hiện chưa có đường cao tốc. Giao thông còn nhiều khó khăn do địa hình miền núi hiểm trở, khoảng cách xa các trung tâm kinh tế và thường xuyên xảy ra sạt lở. Trong bối cảnh đó, đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu là yêu cầu cấp thiết. Tuyến đường sẽ tăng cường kết nối khu vực với Thủ đô Hà Nội và các cửa khẩu, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, trước đây tuyến Bảo Hà - Lai Châu dự kiến đầu tư sau năm 2030. Tuy nhiên, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định yêu cầu triển khai trong nhiệm kỳ này. Vì vậy, tiến trình đầu tư tuyến đường đã được điều chỉnh theo hướng hoàn thành trước năm 2030.

Cùng với việc cao tốc Nội Bài - Lào Cai được nâng cấp, mở rộng, việc kết nối tiếp từ Lào Cai đến Lai Châu sẽ nâng cao hiệu quả khai thác toàn tuyến. Đây cũng là điều kiện để tăng cường kết nối và tạo thêm động lực phát triển cho hai địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý, hiệu quả dự án cần được đánh giá trên tổng thể. Không chỉ xem xét hiệu quả kinh tế trực tiếp, cần tính đến hiệu quả kinh tế - xã hội, kết nối vùng, quốc phòng, an ninh, bảo đảm an ninh biên giới và giao lưu, hợp tác biên giới. Đặc biệt, cần đánh giá tác động của dự án đối với đời sống đồng bào các dân tộc.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, nếu chỉ xét hiệu quả kinh tế thì lợi ích của tuyến đường hiện chưa đủ bù đắp chi phí đầu tư. Vì vậy, hồ sơ dự án phải phân tích đầy đủ các yếu tố đặc thù và làm rõ sự cần thiết đầu tư trong tổng thể phát triển vùng.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu nghiên cứu phương án đầu tư phù hợp và có thể phân kỳ theo từng giai đoạn - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Phù hợp nguồn lực, bảo đảm quy mô lâu dài

Do tuyến đường dài, đi qua địa hình núi cao, hiểm trở nên suất đầu tư dự kiến lớn. Trong khi đó, nguồn lực ngân sách còn hạn chế. Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu nghiên cứu phương án đầu tư phù hợp và có thể phân kỳ theo từng giai đoạn.

Trước mắt, lựa chọn quy mô phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực. Việc giải phóng mặt bằng cần tính đến quy mô hoàn chỉnh để tạo thuận lợi cho đầu tư trong các giai đoạn tiếp theo.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tiếp tục rà soát tổng mức đầu tư, suất đầu tư, tiêu chuẩn, quy chuẩn và các giải pháp kỹ thuật. Việc rà soát phải bảo đảm phù hợp điều kiện thực tế, tiết kiệm và hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Phương án thiết kế cần bảo đảm quy mô hoàn chỉnh theo quy hoạch. Có thể phân kỳ đầu tư để phù hợp khả năng cân đối nguồn lực, nhưng không nên đầu tư theo hướng tạm thời rồi phải cải tạo, mở rộng sau này.

Việc chuẩn bị và triển khai dự án cũng phải bám sát các kết luận, chỉ đạo của Trung ương về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ. Cần bảo đảm tính liên thông trong quy hoạch và đầu tư, lấy chất lượng phục vụ và hiệu quả thực tế làm mục tiêu. Đồng thời, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài.

Đối với công trình giao thông liên vùng có ý nghĩa chiến lược, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, địa phương. Các yếu tố về quy hoạch, đất đai, nguồn vốn, tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và khai thác công trình phải được đánh giá đầy đủ.

Khẩn trương chuẩn bị dự án

Về công tác chuẩn bị đầu tư, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Lai Châu khẩn trương lựa chọn tư vấn có năng lực để lập đầy đủ hồ sơ dự án quan trọng quốc gia. Hồ sơ phải bảo đảm chất lượng và đáp ứng tiến độ trình cấp có thẩm quyền.

Bộ Tài chính thực hiện chức năng cơ quan thẩm định. Bộ Xây dựng thực hiện chức năng quản lý nhà nước, đồng thời tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ Lai Châu trong quá trình chuẩn bị dự án.

Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo Lai Châu và Lào Cai phối hợp chặt chẽ trong quá trình chuẩn bị, triển khai dự án. Các địa phương cần nghiên cứu phương án phân công phù hợp. Theo hướng này, địa phương nào có đoạn tuyến đi qua thì chủ động thực hiện phần việc thuộc địa bàn mình, đồng thời bảo đảm đấu nối đồng bộ.

Việc phân định rõ trách nhiệm sẽ hạn chế đầu mối quản lý và tránh chồng chéo trong quá trình triển khai.

Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý không nên chờ bố trí đủ toàn bộ nguồn vốn mới triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư. Các địa phương cần chủ động thực hiện trước những công việc cần thiết. Đồng thời, nghiên cứu phương án cân đối, hỗ trợ nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị dự án.

Trước mắt, tập trung thực hiện phạm vi dự án được cấp có thẩm quyền quyết định. Sau đó, tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các dự án tiếp theo để từng bước hoàn thiện kết nối đến cửa khẩu Ma Lù Thàng. Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng cần thông tin rõ lộ trình để người dân hiểu, đồng thuận và tránh tâm lý chờ đợi việc đầu tư toàn tuyến ngay trong một giai đoạn.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng lưu ý các địa phương biên giới thực hiện nghiêm định hướng của Trung ương về quản lý cửa khẩu. Từng bước hạn chế hoạt động qua đường mòn, lối mở, tăng cường quản lý biên giới và tạo điều kiện phát triển kinh tế biên giới theo quy hoạch.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Lai Châu và Lào Cai chủ động quy hoạch, thu hút đầu tư và phát triển các ngành, lĩnh vực phù hợp để khai thác hiệu quả tuyến đường sau khi hoàn thành.

Các bộ, ngành tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ hai địa phương trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án. Lai Châu và Lào Cai cần phối hợp chặt chẽ, chủ động thực hiện các phần việc được phân công, bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ, hiệu quả và phù hợp khả năng cân đối nguồn lực.

Phương Nguyên