Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Thuật: Báo chí số kiến tạo hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế

Báo chí trở thành chủ thể kiến tạo thương hiệu quốc gia

Sáng 20/6, trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2026 đã diễn ra Diễn đàn báo chí toàn quốc 2026. Tại phiên thảo luận với chủ đề "Quảng bá hình ảnh Việt Nam trong hệ sinh thái báo chí số", ThS. Nguyễn Văn Thuật - Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trong thế kỷ XX, cạnh tranh giữa các quốc gia chủ yếu diễn ra trên các lĩnh vực kinh tế, quân sự và lãnh thổ. Bước sang thế kỷ XXI, cạnh tranh đã mở rộng mạnh mẽ sang không gian thông tin, dữ liệu và nhận thức xã hội. Trong bối cảnh đó, hình ảnh quốc gia, uy tín quốc tế và sức mạnh mềm trở thành nguồn lực chiến lược.

Theo ông, trong kỷ nguyên số, báo chí đã trở thành chủ thể quan trọng tham gia kiến tạo thương hiệu quốc gia, gia tăng sức mạnh mềm và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Cách tiếp cận này xuất phát từ quá trình chuyển đổi số toàn cầu, từ định hướng phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam giai đoạn mới và từ nhiệm vụ chiến lược theo chủ trương của Đảng, Nhà nước. Hình ảnh quốc gia hiện nay không còn được hình thành chủ yếu từ ngoại giao hoặc truyền thông chính thức, hình ảnh đó được kiến tạo qua hàng tỷ tương tác trên nền tảng số, mỗi thông tin, mỗi hình ảnh, mỗi video và mỗi câu chuyện đều có thể tác động đến nhận thức của công chúng quốc tế.

ThS. Nguyễn Văn Thuật - Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu tại phiên thảo luận - Ảnh: Nam Nguyễn

ThS. Nguyễn Văn Thuật dẫn chứng, hiện nhiều quốc gia đã chuyển từ quảng bá đơn lẻ sang xây dựng thương hiệu tích hợp. Đơn cử như Vương quốc Anh triển khai GREAT Britain Campaign như một thương hiệu thống nhất cho du lịch, đầu tư, giáo dục và văn hóa. Hàn Quốc lan tỏa hình ảnh quốc gia sáng tạo thông qua làn sóng Hallyu, điện ảnh, âm nhạc và nền tảng số. Australia định vị hình ảnh bằng chiến dịch "There’s Nothing Like Australia" với hệ sinh thái nội dung giàu trải nghiệm.

Ở trong nước, thông tin đối ngoại cũng đang chuyển từ giới thiệu đất nước sang chủ động định hướng dư luận quốc tế, xây dựng hình ảnh Việt Nam là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Các định hướng như Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 80-NQ/TW về văn hóa là nguồn lực phát triển và sức mạnh mềm quốc gia, Quyết định số 173/QĐ-TTg về Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài đã đặt ra yêu cầu hình thành một hệ sinh thái truyền thông tích hợp.

"Trong hệ sinh thái đó, báo chí, ngoại giao, văn hóa, du lịch, doanh nghiệp, địa phương và kiều bào cùng kể "Câu chuyện Việt Nam" thống nhất, giàu bản sắc và có sức lan tỏa. Báo chí góp phần xây dựng nhận diện quốc gia thống nhất, lan tỏa hệ giá trị Việt Nam, tạo dựng niềm tin quốc tế và biến thương hiệu quốc gia thành nguồn lực thu hút đầu tư, du lịch và sức mạnh mềm", ông Nguyễn Văn Thuật nhấn mạnh.

Theo ông, 4 trụ cột cốt lõi trong xây dựng thương hiệu quốc gia gồm: xây dựng nhận diện quốc gia, lan tỏa hệ giá trị quốc gia, tạo dựng niềm tin quốc tế và nâng cao uy tín cạnh tranh. Nhận diện quốc gia cần thống nhất, dễ nhận biết và khác biệt trên trường quốc tế. Hệ giá trị quốc gia bao gồm văn hóa, con người, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh, hòa bình và hợp tác. Niềm tin quốc tế được xây dựng bằng thông tin chính xác, khách quan, minh bạch và có trách nhiệm.

Cùng đó, báo chí phải chuyển từ tư duy "đưa tin" sang kể "Câu chuyện Việt Nam". Con người ghi nhớ câu chuyện hơn số liệu, nhớ cảm xúc hơn khẩu hiệu và tin tưởng trải nghiệm chân thực hơn thông điệp tuyên truyền. Những câu chuyện về Việt Nam chủ động, đoàn kết trong đại dịch Covid-19, cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại COP26, hệ sinh thái khởi nghiệp, kinh tế số, chuyển đổi số quốc gia, môi trường chính trị ổn định và hình ảnh đối tác tin cậy của nhiều quốc gia là các chất liệu quan trọng để truyền thông giá trị.

"Chuyển từ "đưa tin" sang kể "Câu chuyện Việt Nam" là chuyển từ truyền thông thông tin sang truyền thông giá trị, từ phản ánh hiện thực sang kiến tạo nhận thức. Đây là yêu cầu đặt ra đối với báo chí chính thống trong bối cảnh thông tin trên không gian số ngày càng đa chiều, tốc độ lan truyền lớn và nguy cơ sai lệch cao", ông Nguyễn Văn Thuật nói.

Hệ sinh thái truyền thông tích hợp

Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Thuật cho rằng, kỷ nguyên số đặt báo chí trước yêu cầu chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang báo chí dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Nếu trước đây quá trình sản xuất thông tin chủ yếu theo quy trình tuyến tính thì hiện nay báo chí phải biết quản trị dữ liệu, ứng dụng AI, Big Data và phân tích xu hướng dư luận; kiến tạo trải nghiệm đa nền tảng, cá thể hóa và đa phương tiện.

"AI cho phép phân tích xu hướng dư luận, cá thể hóa nội dung theo từng thị trường và ngôn ngữ, tuy nhiên, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, con người vẫn giữ vai trò quyết định trong kiểm chứng thông tin, bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và định hướng nội dung", ông Nguyễn Văn Thuật cho hay.

Bên cạnh đó, báo chí trong kỷ nguyên số cũng phải chuyển từ truyền thông đơn lẻ sang hệ sinh thái tích hợp, là trung tâm kết nối, định hướng và lan tỏa thông điệp quốc gia. Chuyển từ phản ứng sang quản trị truyền thông chủ động, theo dõi, phân tích, dự báo và chủ động dẫn dắt. Nguyên tắc là thông tin chính thống phải nhanh hơn tin đồn, thông tin tích cực phải mạnh hơn thông tin tiêu cực và truyền thông chủ động phải đi trước xử lý khủng hoảng.

Toàn cảnh phiên thảo luận - Ảnh: Nam Nguyễn

Trong vai trò kiến tạo hình ảnh quốc gia, báo chí phải tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành nhận thức của cộng đồng quốc tế về Việt Nam. Mỗi tác phẩm báo chí, mỗi bức ảnh, mỗi video hay câu chuyện trên nền tảng số đều có thể góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam thống nhất, nhất quán và đáng tin cậy. Báo chí chính thống còn có vai trò thiết lập "khung nhận thức", trở thành nguồn thông tin đáng tin cậy để hạn chế tác động của thông tin sai lệch và các chiến dịch truyền thông có chủ đích.

Ông nhấn mạnh giải pháp căn cơ là chuyển từ tư duy "phản bác" sang tư duy "dẫn dắt". Thay vì chỉ xử lý khi thông tin sai lệch đã lan rộng, báo chí cần chủ động thiết lập chương trình nghị sự truyền thông, lan tỏa thông tin tích cực và tạo dựng không gian thông tin lành mạnh về Việt Nam. Khi khoảng trống thông tin được lấp đầy bằng thông tin chính xác, kịp thời và đáng tin cậy, khả năng tác động của tin giả sẽ giảm đáng kể.

Báo chí cũng là lực lượng lan tỏa sức mạnh mềm Việt Nam thông qua các giá trị văn hóa, di sản, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh. Những hình ảnh như Vịnh Hạ Long, Phố cổ Hội An, Nhã nhạc Huế, cồng chiêng Tây Nguyên góp phần định vị Việt Nam là quốc gia giàu bản sắc và sức hấp dẫn. Hệ sinh thái khởi nghiệp, AI, thương mại điện tử và kinh tế số tạo diện mạo mới của Việt Nam trên bản đồ đổi mới khu vực. Cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn góp phần nâng cao uy tín quốc tế.

Bên cạnh đó, báo chí là cầu nối Việt Nam với thế giới. Với công chúng quốc tế, báo chí là kênh tiếp cận đầu tiên để tìm hiểu đất nước, con người và chính sách Việt Nam. Với nhà đầu tư và doanh nghiệp, báo chí truyền tải thông tin về môi trường đầu tư, cải cách thể chế và cơ hội hợp tác kinh doanh. Với khách du lịch, các phóng sự, video, podcast về di sản, ẩm thực và thiên nhiên có thể truyền cảm hứng lựa chọn Việt Nam. Với học giả và truyền thông quốc tế, báo chí thúc đẩy trao đổi học thuật, đối thoại về phát triển, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Để đáp ứng yêu cầu mới, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại đề xuất phát triển hệ sinh thái báo chí đối ngoại hiện đại, kết nối đồng bộ báo chí, truyền thông số, mạng xã hội và cơ sở dữ liệu quốc gia. Báo chí cần phát triển đa ngôn ngữ, đa phương tiện, đa nền tảng, ứng dụng AI và Big Data để tối ưu hóa sản xuất và phân phối nội dung, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về hình ảnh Việt Nam.

Cùng với công nghệ, yếu tố con người vẫn là quyết định, nhà báo hiện đại cần có ngoại ngữ, hiểu truyền thông quốc tế, nắm đặc điểm văn hóa và nhu cầu thông tin của từng nhóm công chúng. Có năng lực số, biết khai thác dữ liệu mở, phân tích dư luận, sử dụng AI trong biên tập, thiết kế đồ họa và sản xuất đa phương tiện. Đặc biệt, nhà báo phải có năng lực storytelling (nghệ thuật kể chuyện) và xây dựng thương hiệu nội dung, biết phát hiện câu chuyện giàu bản sắc, chuyển hóa chính sách và thành tựu thành tác phẩm giàu cảm xúc, có sức lan tỏa.

ThS Nguyễn Văn Thuật - Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại: Sức mạnh của thương hiệu quốc gia được hình thành từ chính những giá trị được cộng đồng cùng gìn giữ, chia sẻ và lan tỏa mỗi ngày. Khi báo chí, Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương, người dân và kiều bào cùng kể một "Câu chuyện Việt Nam" bằng sự chân thực, sáng tạo và trách nhiệm, hình ảnh Việt Nam sẽ không chỉ được biết đến nhiều hơn mà còn được tin tưởng, yêu mến và lựa chọn nhiều hơn trên trường quốc tế. Mỗi người dân là một người kể chuyện, mỗi doanh nghiệp là một điểm chạm thương hiệu, mỗi địa phương là một không gian quảng bá và mỗi nền tảng số là một cánh cửa đưa Việt Nam đến với thế giới.

Nguyên Thảo - Nam Nguyễn