Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định dự Phiên họp của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chủ trì phiên họp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu

Tham dự có: Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu; Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, lãnh đạo các cơ quan liên quan.

Tại phiên họp, Thường trực Ủy ban tiến hành thẩm tra sơ bộ các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Theo Tờ trình, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng gồm 3 điều. Dự án Luật tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng; quy định về cơ sở dữ liệu công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại phiên họp

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý gồm 3 Điều; sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 liên quan đến người được trợ giúp pháp lý, người thực hiện trợ giúp pháp lý, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã, MTTQ Việt Nam và các cơ quan có liên quan trong công tác trợ giúp pháp lý.

Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) gồm 4 chương, 31 điều (giảm 1 chương, 6 điều so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016). Dự án Luật quy định về việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện quyền tiếp cận thông tin, trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định hoan nghênh tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Bộ Tư pháp cũng như các cơ quan của Quốc hội với tinh thần “làm hết việc chứ không hết giờ”.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu

Đánh giá cao hồ sơ các dự án luật đã được xây dựng kỹ lưỡng, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, thời gian tới cần tiếp tục thể chế hóa tư tưởng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật để pháp luật thực sự là công cụ thúc đẩy kinh tế - xã hội, tháo gỡ các điểm nghẽn. Như Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu, mỗi một văn bản được ban hành phải trả lời cho được câu hỏi: Người dân và doanh nghiệp được gì, giúp cho sự phát triển của đất nước như thế nào? Như vậy, cần thể hiện được các nội dung: tháo gỡ được gì, kiến tạo được gì, phân quyền phân cấp như thế nào, hiệu quả mang lại phải rõ.

Liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, các trung tâm trợ giúp pháp lý hiện nay vẫn là đơn vị sự nghiệp công lập, các cán bộ trợ giúp vẫn là viên chức và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; trợ giúp pháp lý từ các tổ chức xã hội còn rất ít. Xã hội hóa trong trợ giúp pháp lý bản chất cũng rất khác so với những lĩnh vực khác. Như vậy, cần huy động được giới chuyên gia, luật sư, những người hiểu biết về pháp lý tham gia trợ giúp cho người dân.

Hiện nay, trợ giúp pháp lý của nước ta vẫn còn nặng hành chính hóa, chưa phải là dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp. Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, trong lần sửa đổi, bổ sung này, dự án Luật cần vượt trội hơn, cho thấy trợ giúp pháp lý là một lĩnh vực mà Nhà nước lo cho dân, Nhà nước có thể tự thực hiện hoặc tổ chức cho xã hội làm bằng nguồn lực xã hội hoặc xã hội làm và Nhà nước chi trả. Đồng thời, phạm vi trợ giúp pháp lý cũng phải mở rộng hơn; nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý; đẩy mạnh số hóa, chuyển đổi số.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành phát biểu

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần thu hẹp phạm vi các vấn đề cần công chứng.

Về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu, mạnh dạn đổi mới tư duy hơn nữa, thể hiện tính công khai, minh bạch, số hóa toàn diện. Đối với thông tin cung cấp theo yêu cầu, người cần cung cấp phải chứng minh nhu cầu sử dụng thông tin một cách chính đáng.

Thảo luận tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết và mục đích xây dựng 3 dự án Luật; cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của các dự thảo Luật; đánh giá cao hồ sơ các dự án Luật đã được chuẩn bị nghiêm túc, công phu, đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy phát biểu

Bên cạnh một số nội dung cơ bản thống nhất, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu, cải tiến mô hình quản lý số lượng Văn phòng công chứng theo đơn vị hành chính cấp xã quy định trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Qua đó, vừa đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức hoạt động chính quyền địa phương 2 cấp, vừa phải hướng đến thay đổi tư duy quản lý đối với các tổ chức hành nghề công chứng, bảo đảm tính khả thi, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý hoạt động công chứng.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Mai Phương phát biểu

Cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động của việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý là “người có khó khăn về tài chính do gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, mất mùa, sự kiện bất khả kháng, tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật”, vì đối tượng này khá rộng, có thể làm gia tăng áp lực lên ngân sách nhà nước, cơ sở vật chất và đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý.

Bên cạnh đó, nghiên cứu bổ sung nhóm chủ thể là những người đã nghỉ hưu hoặc tự nguyện xin thôi việc, có năng lực dân sự đầy đủ, phẩm chất đạo đức tốt, đủ sức khỏe và có nguyện vọng thực hiện trợ giúp pháp lý được cấp thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

Các đại biểu dự phiên họp

Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) lần này đã có những quy định đặc thù nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của những người yếu thế (như người mất năng lực hành vi dân sự; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; người dưới 18 tuổi).

Cơ bản tán thành quy định của dự thảo Luật, tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị cân nhắc bổ sung một số đối tượng khác (như người cao tuổi, người khuyết tật) cũng được hưởng các quy định đặc thù nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của họ.

Các đại biểu dự phiên họp

Toàn cảnh phiên họp

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long