Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên: Sửa Luật Kiến trúc theo tư duy đột phá của Nghị quyết 66

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc

Sáng 7/7, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ hai về việc thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tham dự Phiên họp.

Phiên họp được thực hiện theo Chương trình công tác năm 2026 để phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật tại Kỳ họp không thường lệ năm 2026, Quốc hội khóa XVI.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tham dự Phiên họp toàn thể lần thứ hai về việc thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Ảnh: Cao Hoàng

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Luật Kiến trúc được Quốc hội khóa XIV thông qua năm 2019 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về kiến trúc, góp phần nâng cao chất lượng kiến trúc công trình, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, từng bước hoàn thiện công tác quản lý phát triển đô thị và nông thôn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước đang tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương, cùng với yêu cầu chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, một số quy định của Luật Kiến trúc đã bộc lộ những bất cập, cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: Cao Hoàng

Qua nghiên cứu hồ sơ và kết quả khảo sát, lấy ý kiến tại các hội nghị, hội thảo, Thường trực Ủy ban nhận thấy, dự thảo Luật tập trung sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến tổ chức thực hiện quản lý kiến trúc, quy chế quản lý kiến trúc, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, điều kiện hành nghề kiến trúc, ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động kiến trúc và một số nội dung nhằm bảo đảm sự đồng bộ với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng và các luật có liên quan.

Đây đều là những chính sách có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước, hoạt động nghề nghiệp của đội ngũ kiến trúc sư, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Vì vậy, việc thẩm tra cần được thực hiện khách quan, toàn diện, trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính khả thi khi tổ chức thực hiện.

Là cơ quan soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, dự án Luật được bố cục gồm 4 Điều với đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14, không làm thay đổi các chính sách, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14. Dự thảo Luật bảo đảm 2 nhóm chính sách về quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc; các nội dung sửa đổi chủ yếu tập trung vào phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và quản lý nhà nước lĩnh vực kiến trúc.

Trong khuôn khổ Phiên họp, các đại biểu đã tập trung đóng góp ý kiến về công trình kiến trúc có giá trị; quy chế quản lý kiến trúc; thi tuyển, tuyển chọn kiến trúc; sự phù hợp của các quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý kiến trúc; tính thống nhất với các luật có liên quan; các quy định về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc; quy chế quản lý kiến trúc, điều kiện hành nghề kiến trúc, thi tuyển kiến trúc, chuyển đổi số và mô hình thông tin công trình; đồng thời xem xét tính khả thi và điều kiện tổ chức thực hiện sau khi Luật được ban hành.

Bám sát tư duy đột phá mới của Nghị quyết 66-NQ/TW

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Kiến trúc lần này không chỉ dừng lại ở việc xử lý những bất cập trước mắt hoặc sửa đổi những quy định mang tính kỹ thuật mà quan trọng hơn phải tiếp cận những tư duy đột phá mới theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đó là thể chế phải kiến tạo, "đi trước mở đường" cho sự phát triển, lấy yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển và đào tạo nguồn lực làm mục tiêu xuyên suốt.

Để bảo đảm yêu cầu chất lượng dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp chuyên đề, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, trước mắt, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng tại phiên họp để hoàn thiện dự thảo luật. Trong đó, cần chú trọng làm rõ những vấn đề có quan điểm khác nhau, nhất là về phân định thẩm quyền quản lý kiến trúc theo mô hình chính quyền ba cấp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu chỉ đạo tại phiên họp. Ảnh: Cao Hoàng

Cùng với đó, phân định rõ trách nhiệm và phân bổ nguồn lực hợp lý giữa Trung ương và địa phương. Mạnh dạn phân cấp, phân quyền đối với những nội dung mà địa phương có đủ điều kiện thực hiện nhằm giảm bớt tầng nấc trung gian, nhất là quy định thiết kế về cơ chế để chính quyền cấp tỉnh được quy định trong một số trường hợp cụ thể khi đã phân cấp cho cấp xã mà cấp xã chưa đủ điều kiện. Có cơ chế về kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực một cách hiệu quả.

Tiếp tục rà soát toàn bộ các quy định về thủ tục hành chính để cắt giảm một cách thực chất những quy định không phù hợp, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với những lĩnh vực đủ điều kiện. Làm rõ ranh giới pháp lý giữa quy hoạch và kiến trúc.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, phân định rõ ràng giữa quy phạm pháp luật công là trao quyền cụ thể, chặt chẽ cho cơ quan Nhà nước và quy phạm pháp luật tư, tạo không gian cho hoạt động sáng tạo của nghề đầu tư kinh doanh. Đồng thời, rà soát chặt chẽ các điều kiện hành nghề kiến trúc, quy định trực tiếp và đồng bộ thống nhất với Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị nông thôn và các văn bản liên quan. Khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo hoặc có khoảng trống về mặt pháp lý. Thể hiện rõ hơn các chính sách quy định về bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống.

Đồng thời, khuyến khích phát triển kiến trúc hiện đại, xanh, bền vững, ứng dụng chuyển đổi số, mô hình thông tin công trình và thích ứng với biến đổi khí hậu gắn với phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam, nâng cao chất lượng không gian sống.

Thứ hai, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Thường trực Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường tiếp tục nghiên cứu các ý kiến của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và ý kiến phát biểu của các đại biểu tại Hội nghị.

Phát huy tốt vai trò cơ quan chủ trì thẩm tra, phản biện sâu và đánh giá đầy đủ tác động của từng chính sách, thể hiện rõ chính kiến đối với từng nội dung còn có ý kiến khác nhau và những vấn đề tiếp tục hoàn thiện.

Đồng thời, kiến nghị phương án xử lý cụ thể, có cơ sở chính trị pháp lý và thực tiễn giúp Quốc hội có đủ căn cứ để lựa chọn phương án tối ưu, bảo đảm đạo luật sau khi ban hành thực sự khả thi, ổn định, tạo động lực cho phát triển.

Dự án Luật được bố cục gồm 4 Điều với đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14, không làm thay đổi các chính sách, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật Kiến trúc số 40. Dự thảo Luật bảo đảm 2 nhóm chính sách về quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc; các nội dung sửa đổi chủ yếu tập trung vào phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và quản lý nhà nước lĩnh vực kiến trúc.

Hoàng Hòa