Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự Phiên họp toàn thể lần thứ hai của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải chủ trì phiên họp.

Tại phiên họp, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Nghiên cứu bổ sung nguyên tắc quản lý chất lượng chuyên gia quốc tế

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Luật Kiến trúc được Quốc hội Khóa XIV thông qua năm 2019 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về kiến trúc và góp phần nâng cao chất lượng kiến trúc công trình, bảo tồn và phát huy sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, từng bước hoàn thiện công tác quản lý phát triển đô thị và nông thôn.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu

Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước đang tiếp tục hoàn thiện về thể chế phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp cùng với yêu cầu chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, một số quy định hiện nay đã bộc lộ bất cập và cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nêu rõ, với chức năng là cơ quan chủ trì thẩm tra, thời gian qua, Thường trực Ủy ban đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan nghiên cứu hồ sơ dự án Luật, tổ chức khảo sát, làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, TP. Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh, TP. Huế…; trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề, chuyên gia, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động để có thêm cơ sở thực tiễn phục vụ công tác thẩm tra. Ủy ban cũng đã tổ chức hai hội thảo góp ý nhằm hoàn thiện dự thảo Luật.

Toàn cảnh phiên họp

Qua thảo luận, đa số các ĐBQH cho rằng, hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Đối với Bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách và Báo cáo rà soát pháp luật, điều ước quốc tế, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho rằng, các báo cáo đã rà soát kỹ lưỡng, đối chiếu chi tiết dự thảo với các định hướng lớn của Đảng và các luật liên quan.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải phát biểu

Tuy nhiên, Báo cáo rà soát chưa đề cập đến Luật Đầu tư, trong khi Luật Đầu tư đã đưa “kinh doanh dịch vụ kiến trúc” ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc tổ chức không cần điều kiện kinh doanh, nhưng cá nhân chủ trì vẫn cần phải có “điều kiện hành nghề” (chứng chỉ) sẽ tạo ra nguy cơ lách luật (thuê mướn chứng chỉ). Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về cơ chế liên kết, kiểm soát trách nhiệm giữa tổ chức hành nghề và cá nhân mang chứng chỉ hoặc có giải trình rõ về nội dung này.

Ngoài ra, báo cáo cũng đề cập đến việc Việt Nam đang tham gia Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ kiến trúc trong ASEAN, theo đó Chứng chỉ Kiến trúc sư ASEAN (ASEAN Architect - AA) là danh hiệu công nhận năng lực hành nghề xuyên biên giới giữa các nước thành viên, kiến trúc sư đã được cấp phép tại một quốc gia có thể dễ dàng đăng ký hành nghề tại các quốc gia Đông Nam Á khác mà không phải thi lại chứng chỉ của nước sở tại. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Văn Khải đề nghị, Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ điều kiện tham gia Thỏa thuận này cũng như những lợi ích, khó khăn khi tham gia và nghiên cứu bổ sung nguyên tắc quản lý chất lượng chuyên gia quốc tế trong dự thảo Luật.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi phát biểu

Các đại biểu cũng tập trung đóng góp ý kiến vào những vấn đề lớn, gồm: sự cần thiết sửa đổi luật và mức độ thể chế hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước; tính phù hợp của các quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý kiến trúc; tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đặc biệt là với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng; các quy định về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc; quy chế quản lý kiến trúc; điều kiện hành nghề kiến trúc, thi tuyển kiến trúc, chuyển đổi số và mô hình thông tin công trình (BIM)…

Tránh quy định cứng nhắc gây khó khăn cho thực tiễn

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Kiến trúc không chỉ nhằm xử lý bất cập trước mắt mà phải tiếp cận với tư duy đổi mới, theo tinh thần “thể chế kiến tạo, đi trước mở đường cho sự phát triển”; lấy yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển và giải phóng nguồn lực là một mục tiêu xuyên suốt

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu

Phó Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao sự chuẩn bị trách nhiệm của Bộ Xây dựng; biểu dương sự chủ động của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các cơ quan của Quốc hội trong việc khảo sát thực tế, tổ chức hội thảo, tọa đàm để lấy ý kiến chuyên gia góp ý vào dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội ghi nhận các ý kiến phát biểu thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm phong phú, tập trung vào những vấn đề trọng tâm của dự án Luật; đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẩn trương nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng góp ý vào dự thảo Luật.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn báo cáo

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, dự thảo Luật chỉ nên quy định những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, những vấn đề quản lý, điều hành cụ thể nên trao quyền cho Chính phủ và chính quyền địa phương để bảo đảm tính linh hoạt, tránh quy định cứng nhắc gây khó khăn cho thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần chú trọng lắng nghe ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực chuyên môn kỹ thuật sâu; đồng thời, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế để quản lý kiến trúc hiệu quả hơn.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Lê Thanh Hoàn phát biểu

Về tiến độ và chất lượng dự án Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, khối lượng công việc hiện nay là rất lớn và thời gian rất gấp gáp. Do đó, các cơ quan phải khẩn trương hoàn thiện ngay dự thảo báo cáo thẩm tra và các hồ sơ liên quan để kịp trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp thứ Tư (tháng 7/2026).

ĐBQH Nguyễn Thanh Ngân (Khánh Hòa) phát biểu

Phó Chủ tịch Quốc hội tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị nghiêm túc, dự án luật sẽ đạt chất lượng cao nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Tin và ảnh: Thanh Chi