Phó Chủ tịch Quốc hội: Có cơ sở dữ liệu rồi, công chứng ở đâu cũng được, sao cứ phải theo địa giới?

Ngày 2-3, tại phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Luật Công chứng mới sửa đổi nhưng vì tổ chức bộ máy thay đổi, định hướng phân cấp, phân quyền và đổi mới tư duy xây dựng pháp luật nên đặt ra yêu cầu tiếp tục phải sửa.

Công chứng không nhất thiết phải theo địa giới hành chính

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị sửa luật lần này nên quy định theo hướng giảm dần mức độ bắt buộc công chứng, thủ tục công chứng cũng phải đơn giản, rõ ràng, rành mạch, thuận lợi.

Cùng với đó, khi có hệ thống cơ sở dữ liệu, ông nhấn mạnh “công chứng ở đâu cũng được”, không nhất thiết phải theo địa giới hành chính, giống như người bệnh mắc bệnh ở đâu thì chữa ở đó, không thể bắt về quê chữa bệnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh: PHẠM THẮNG

“Cái này cũng giống thông tuyến bảo hiểm y tế. Luật Bảo hiểm y tế vừa rồi quy định về thông tuyến, nhân dân rất phấn khởi. Công chứng cũng thế, có cơ sở dữ liệu rồi công chứng ở đâu cũng được, sao cứ phải theo địa giới?” - ông Định nói và đề xuất cần nghiên cứu, sửa được ngay thì tốt, nếu không thì có lộ trình, giao Chính phủ quy định.

“Nhưng tôi nghĩ cái này không cần lộ trình, cứ mạnh dạn mà làm” - ông nói và kể lại câu chuyện khi quy định thông tuyến bảo hiểm y tế, các đại biểu Quốc hội là cán bộ ngành y tế lâu năm băn khoăn sợ thông tuyến như vậy người dân “chạy” hết lên tuyến trên, bỏ tuyến dưới, dẫn đến vỡ hệ thống y tế cơ sở.

Khi đó, ông khẳng định “hệ thống y tế cơ sở không thể vỡ” mà làm như vậy tạo ra áp lực buộc y tế cơ sở phải nâng cao trình độ. Thực tế gần 2 năm thực hiện đã chứng minh y tế cơ sở đã tốt lên.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải mạnh dạn thay đổi tư duy.

Thu hẹp giao dịch bắt buộc công chứng

Liên quan đến các giao dịch bắt buộc phải công chứng, Phó Chủ tịch Quốc hội cho hay khi sửa luật, nhiều ý kiến đề xuất phải quy định cụ thể trong luật.

Ông Nguyễn Khắc Định cho rằng nếu ghi hết vào luật thì quá nhiều, và khi xuất hiện việc mới lại phải sửa luật, rất phức tạp. Do đó, định hướng nên giao Bộ Tư pháp thống kê tất cả các giao dịch cần công chứng theo quy định hiện hành để đưa vào cơ sở dữ liệu của Bộ. Sau này, nếu có thay đổi chỉ cần cập nhật trong cơ sở dữ liệu đó.

Ngoài ra, một số đại biểu đề nghị cần quy định để tiến tới thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng và mở ra hướng công chứng tự nguyện. “Một xã hội phát triển nên khuyến khích tự nguyện, còn bắt buộc phải rất hạn chế và khi bắt buộc thủ tục cũng phải thay đổi” - Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Ông dẫn chứng với bất động sản thì hợp đồng bắt buộc phải công chứng, có chữ ký của vợ, chồng và con cái trên 18 tuổi. Nhưng mua một chiếc xe máy cũ giá 5-7 triệu đồng, thậm chí 3-4 triệu đồng, người ta rất muốn được sang tên đổi chủ.

“Đi làm thủ tục sang tên, đổi chủ lại bị hỏi hợp đồng đâu, mà hợp đồng thì phải công chứng, công chứng phải có vợ, chồng cùng ký tên. Đăng ký xe máy mà cũng bắt cả vợ, cả chồng phải ký vào, trong khi đăng ký xe máy tên có một người thôi, vậy có cần phải công chứng không?” - Phó Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề.

Ông Nguyễn Khắc Định đề xuất chỉ cần bên mua và bên bán ra cơ quan công an kê khai về việc mua bán xe, công an cấp cho họ đăng ký mới, không cần phải công chứng, trừ trường hợp ô tô có giá trị lớn liên quan đến thuế.

“Cái này bỏ được thì tốt. Nếu cần công chứng thì tên ai người đó công chứng” - Phó Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Giải trình thêm sau đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết Chính phủ đã thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng, giảm thủ tục hành chính, như bỏ quy định công chứng khi sang tên xe máy, ô tô… Dự thảo cũng đã tiếp thu các ý kiến, thu hẹp lại phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện để tạo thuận lợi và giảm chi phí cho người dân.

Ngoại trừ các giao dịch về bất động sản bắt buộc phải công chứng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp khẳng định: “Với các giao dịch khác, chúng tôi sẽ giảm tối đa”.

ĐỨC MINH