Phim hình sự tìm lại sức hút trên sóng màn ảnh nhỏ

Nếu như vài năm trở lại đây, phim truyền hình Việt trên sóng giờ "Vàng" chủ yếu được phủ kín bởi các tác phẩm tâm lý gia đình, tình cảm hay đời sống phố thị thì nửa đầu năm nay đánh dấu sự trở lại đáng chú ý của dòng phim hình sự chính luận. Hai bộ phim "Lửa trắng" và "Trời cao nguyên xanh" lên sóng gần như cùng thời điểm không chỉ làm phong phú "thực đơn" phim truyền hình mà còn cho thấy nỗ lực làm mới một thể loại từng tạo nên dấu ấn của VFC.

Thực tế, phim hình sự vốn dĩ không phải là "món lạ" với khán giả màn ảnh nhỏ, mà ngược lại thể loại này từng nhiều lần tạo nên "cơn sốt" người xem nhờ những chuyên án kịch tính, những cuộc đấu trí nghẹt thở và góc nhìn trực diện về các vấn đề "nóng" của xã hội, có thể kể đến như: "Cảnh sát hình sự", "Chạy án", "Bí mật tam giác vàng", "Sinh tử"...Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, các phim khai thác đề tài gia đình, tâm lý tình cảm lại chiếm ưu thế trên sóng màn ảnh nhỏ, còn dòng phim hình sự xuất hiện với tần suất thưa hơn. Bởi vậy, sự trở lại của "Lửa trắng" và "Trời cao nguyên xanh" nhận được nhiều sự quan tâm ngay từ khi phát sóng.

Điểm đáng chú ý là cả hai bộ phim này đều không đi theo lối mòn quen thuộc. Theo đó, "Lửa trắng" lựa chọn đề tài phòng, chống tội phạm ma túy vốn là mảng nội dung có sức hút nhờ yếu tố kịch tích, căng thẳng và nhiều bất ngờ. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các màn truy bắt hay đấu súng, bộ phim dành nhiều thời lượng khắc họa hành trình của những trinh sát làm nhiệm vụ bí mật, những người phải đối mặt với áp lực nghề nghiệp, sự giằng xé nội tâm và ranh giới mong manh giữa vai diễn và con người thật.

Theo định hướng sản xuất được VFC giới thiệu, đây là một trong những dự án được xây dựng theo tinh thần phim truyền hình chất lượng cao với nhịp kể nhanh, giàu yếu tố điện ảnh. Quá trình xây dựng kịch bản cũng có sự phối hợp của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy nhằm bảo đảm tính xác thực về nghiệp vụ và bối cảnh.

Trong khi đó, "Trời cao nguyên xanh" lại mang đến một lát cắt khác của dòng phim hình sự chính luận. Lấy cảm hứng từ một chuyên án có thật xảy ra tại Tây Nguyên năm 2001, những thước phim không chỉ kể câu chuyện đấu tranh bảo vệ an ninh mà còn phản ánh những vấn đề về văn hóa, dân tộc, tôn giáo và công tác vận động quần chúng ở địa bàn đặc thù. Thay vì đặt trọng tâm vào các cuộc đối đầu gay gắt, tác phẩm dành nhiều dung lượng để khắc họa mối quan hệ giữa lực lượng an ninh với người dân, nhấn mạnh vai trò của thế trận lòng dân trong việc giữ gìn bình yên nơi đại ngàn.

Đạo diễn NSƯT Nguyễn Mai Hiền từng chia sẻ, êkíp làm phim đã chủ động tiếp cận đề tài bằng góc nhìn đời sống, mong muốn xây dựng hình ảnh những cán bộ an ninh vừa bản lĩnh, vừa gần gũi, đời thường. Có lẽ chính nhờ lựa chọn này khiến phim có màu sắc khác biệt so với nhiều tác phẩm hình sự trước đây vốn thiên về các chuyên án và những màn đấu trí liên tục. Bên cạnh đó, việc ghi hình tại nhiều địa điểm ở Tây Nguyên, trong điều kiện thời tiết và địa hình phức tạp, cũng góp phần tạo nên những khuôn hình giàu tính chân thực.

Cảnh trong phim "Lửa trắng"

Có thể thấy, nếu "Lửa trắng" đại diện cho nhịp phim nhanh, nhiều nút thắt và yếu tố trinh thám thì "Trời cao nguyên xanh" lại thiên về chiều sâu chính luận cùng những vấn đề xã hội gắn với thực tiễn. Hai hướng khai thác khác nhau nhưng cùng cho thấy sự thay đổi trong tư duy làm phim hình sự của VFC.

Điểm chung dễ nhận thấy là các bộ phim hiện nay không còn xây dựng hình tượng người chiến sĩ theo mô-típ một chiều. Thay vào đó, nhân vật được đặt vào nhiều tình huống khó khăn, phải đánh đổi giữa nhiệm vụ và cuộc sống riêng, giữa lý trí và cảm xúc. Những xung đột ấy giúp câu chuyện trở nên gần gũi hơn, đồng thời tạo cơ hội để diễn viên thể hiện chiều sâu tâm lý thay vì chỉ dựa vào các cảnh hành động. Một yếu tố khác góp phần tạo nên sức hút của cách kể chuyện. Thay vì để khán giả nhanh chóng nhận diện ranh giới giữa chính - tà, nhiều tình tiết được cài cắm như những ẩn số khiến người xem liên tục đưa ra giả thuyết về thân phận và động cơ của các nhân vật. Chính cách dẫn dắt này tạo nên không khí bàn luận sôi nổi sau mỗi tập phát sóng trên các diễn đàn và mạng xã hội.

Hình ảnh trong phim "Trời cao nguyên xanh"

Về mặt khán giả, dù VTV chưa công bố ratings (tỷ suất người xem) riêng của từng bộ phim song sự quan tâm dành cho "Lửa trắng" và "Trời cao nguyên xanh" phần nào cho thấy dòng phim hình sự vẫn có chỗ đứng trên truyền hình. Trước đó, VTV cũng từng khẳng định việc công khai hệ thống VTV Ratings nhằm minh bạch hóa dữ liệu đo lường khán giả, đồng thời ghi nhận nhiều bộ phim Việt đạt mức theo dõi ấn tượng trong năm 2025. Điều này cho thấy nếu được đầu tư bài bản và có cách kể chuyện mới, phim chính luận hình sự vẫn có khả năng thu hút đông đảo người xem trên sóng màn ảnh nhỏ.

Sự trở lại của dòng phim hình sự vì thế không chỉ nằm ở việc xuất hiện thêm những chuyên án trên màn ảnh nhỏ. Quan trọng hơn, các nhà làm phim đang chủ động mở rộng biên độ của thể loại này, kết hợp yếu tố điều tra với tâm lý, chính luận và đời sống để tạo nên những câu chuyện giàu tính thời sự nhưng vẫn gần gũi với khán giả. Với "Lửa trắng" và "Trời cao nguyên xanh", dòng phim từng làm nên thương hiệu của truyền hình Việt đang cho thấy những tín hiệu tích cực trên hành trình chinh phục người xem. Điều khán giả chờ đợi lúc này không chỉ là những cái kết bất ngờ của các chuyên án, mà còn là sự xuất hiện của nhiều tác phẩm chất lượng hơn, đủ sức đưa phim hình sự trở lại vị trí vốn có trên màn ảnh nhỏ.

Mịnh Vân