Phi hành đoàn Artemis II chia sẻ những điều chưa từng có khi bay quanh Mặt Trăng

Mặt Trăng nhìn từ tàu Orion, ngày 6/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Mặt Trăng cận cảnh

Theo tờ The Guardian, phi hành đoàn sứ mệnh Artemis II của NASA cho biết họ đã trải qua những cảm xúc mạnh mẽ khi bay ngang qua Mặt Trăng, tận mắt quan sát và chụp lại các miệng hố va chạm, khe nứt và dãy gờ trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của Trái Đất.

Trong số những hình ảnh được mong đợi nhất có cảnh Trái Đất mọc lên từ phía sau Mặt Trăng, hiện tượng nhật thực nhìn từ không gian, cùng các khu vực thuộc bồn va chạm Orientale rộng gần 950 km - vốn chưa từng được quan sát trực tiếp bằng mắt thường trước đây.

Phi hành gia Christina Koch, người phụ nữ đầu tiên bay quanh Mặt Trăng, mô tả trải nghiệm này là “choáng ngợp”. Bà cho biết cảm giác ấy chỉ kéo dài trong vài giây ngắn ngủi nhưng đủ để khiến cảnh quan Mặt Trăng trở nên thật đến bất ngờ.

Bà đặc biệt ấn tượng với những miệng hố mới sáng rực trên bề mặt, sáng nổi bật như những lỗ kim trên chụp đèn, tạo nên sự tương phản rõ rệt với phần còn lại của Mặt Trăng.

Cùng cảm xúc đó, phi hành gia Victor Glover cho biết việc nhìn ra ngoài cửa sổ tàu vũ trụ mang lại trải nghiệm sâu sắc. Ông ví mình như đang di chuyển trên bề mặt, tưởng tượng việc leo trèo và khám phá địa hình gồ ghề của Mặt Trăng.

Những quan sát chưa từng có

Tàu Orion khởi hành từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Florida) vào ngày 1/4 bằng tên lửa Space Launch System, mang theo bốn phi hành gia gồm Koch, Glover, Reid Wiseman và Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada).

Sau khi bay vòng qua phía xa của Mặt Trăng - thời điểm mất liên lạc với trung tâm điều khiển trong khoảng 40 phút - tàu hiện đang trên hành trình quay về Trái Đất, dự kiến hạ cánh xuống vùng biển gần San Diego vào tối thứ Sáu (10/4) theo giờ Mỹ.

Trong cuộc trao đổi với Tổng thống Donald Trump, phi hành gia Hansen cho biết sự khác biệt giữa hai phía của Mặt Trăng là rất rõ rệt. Theo ông, lực hấp dẫn của Trái Đất đã tác động mạnh đến mặt gần, tạo nên các vùng “biển tối” quen thuộc khi quan sát từ Trái Đất, trong khi mặt xa gần như không có đặc điểm này.

Trong thời gian mất liên lạc, Glover cho biết ông vẫn tiếp tục ghi lại các quan sát khoa học. Đây cũng là lúc tàu ở xa Trái Đất nhất và gần Mặt Trăng nhất, cho phép thu thập dữ liệu chi tiết về phía xa của vệ tinh này.

Phi hành đoàn cũng chứng kiến một hiện tượng hiếm: nhật thực nhìn từ không gian. Theo ông Wiseman, họ có thể thấy rõ vành nhật hoa của Mặt Trời, cùng với sự xếp hàng của các hành tinh, bao gồm cả Sao Hỏa.

Phá kỷ lục Mặt Trăng

Trong hành trình, Artemis II đã lập kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đi khỏi Trái Đất, đạt 252.756 dặm (406.820 km), vượt qua kỷ lục trước đó của Apollo 13 năm 1970. Ở thời điểm gần nhất, tàu chỉ cách bề mặt Mặt Trăng khoảng 4.070 dặm.

Các quan sát khoa học cũng mang lại nhiều phát hiện đáng chú ý. Theo trưởng nhóm khoa học Mặt Trăng Kelsey Young, phi hành đoàn đã ghi nhận từ 4 đến 6 tia lóe sáng do vi thiên thạch va chạm với bề mặt Mặt Trăng, hiện tượng này giúp hiểu rõ hơn về môi trường động của vệ tinh này.

Ngoài ra, các phi hành gia còn quan sát thấy những gam màu khác nhau trên bề mặt, từ xanh lục quanh cao nguyên Aristarchus đến các sắc nâu và cam. Những màu sắc này cung cấp manh mối quan trọng về thành phần hóa học của vật chất trên Mặt Trăng.

Hành trình trở về

Một điểm nhấn công nghệ của sứ mệnh là hệ thống truyền thông quang học, cho phép truyền dữ liệu bằng ánh sáng. Theo giám đốc bay Rick Henfling, nhóm mặt đất đã nhận được tới 20 GB dữ liệu chỉ trong hơn 45 phút - vượt xa hệ thống truyền thống S-band.

Hiện tàu Orion đã rời khỏi vùng ảnh hưởng hấp dẫn của Mặt Trăng và đang trở lại của Trái Đất. Trước khi hạ cánh, tàu sẽ tách module dịch vụ - bộ phận cung cấp năng lượng và lực đẩy trong suốt hành trình.

Giai đoạn nguy hiểm nhất là khi tái nhập khí quyển với tốc độ vượt 32.000 km/h, khiến lớp chắn nhiệt phải chịu nhiệt độ trên 1.600°C.

Những hình ảnh và dữ liệu thu được từ Artemis II không chỉ mang giá trị khoa học mà còn mở ra bước tiến quan trọng trong tham vọng đưa con người quay trở lại Mặt Trăng, thậm chí xa hơn là hành trình chinh phục Sao Hỏa trong tương lai.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc