Phí đổi tiền lẻ lên tới hơn 10%, 'chợ tiền' Tết hoạt động công khai trên mạng

“Chợ tiền” vào mùa cao điểm, phí đổi leo thang

Trên mạng xã hội, chỉ cần gõ từ khóa “đổi tiền lẻ Tết 2026” hoặc “đổi tiền mới lì xì”, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng trăm bài đăng công khai bảng giá đổi tiền theo từng mệnh giá. Các loại tiền được chào bán rất đa dạng, từ 1.000 đồng, 2.000 đồng, 5.000 đồng cho đến 10.000 đồng, 20.000 đồng, thậm chí cả tiền mệnh giá lớn như 100.000–500.000 đồng. Đi kèm là những lời quảng cáo bắt tai như “tiền mới nguyên seri”, “tiền lướt 99%”, “đủ số lượng, nhận đổi sỉ”, “hỗ trợ gửi tỉnh, gửi xe”,…

Điểm chung dễ nhận thấy là mức phí đổi tiền có xu hướng tăng mạnh so với những năm trước, đặc biệt đối với các mệnh giá nhỏ. Có những loại tiền mệnh giá 1.000 đồng được rao đổi với mức phí lên tới hơn 10%, trong khi các mệnh giá phổ biến như 10.000–50.000 đồng cũng bị thu phí từ 5–6%. Với những đơn hàng lớn, người bán sẵn sàng nhận đổi từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, biến việc đổi tiền thành một hoạt động mang tính kinh doanh rõ rệt.

Càng về cuối năm, "chợ tiền" càng hoạt động sôi nổi

Nhu cầu đổi tiền tăng cao xuất phát từ nhiều mục đích khác nhau. Đối với người dân, tiền lẻ và tiền mới được sử dụng chủ yếu để lì xì đầu năm, đi lễ chùa, đền phủ hoặc phục vụ các hoạt động tín ngưỡng truyền thống. Nhiều người sẵn sàng chấp nhận mức phí cao để có được những xấp tiền mới, đẹp, đồng đều mệnh giá, nhất là trong bối cảnh việc đổi tiền tại ngân hàng ngày càng bị siết chặt về số lượng và thời gian.

Chính nhu cầu lớn, cung – cầu lệch pha đã tạo điều kiện để “chợ tiền” tự phát phát triển mạnh. Hoạt động đổi tiền không còn diễn ra nhỏ lẻ giữa người quen với nhau mà được tổ chức bài bản, có bảng giá rõ ràng, cam kết giao hàng tận nơi, thậm chí hỗ trợ vận chuyển liên tỉnh. Trong mắt nhiều người, đổi tiền dịp Tết dường như đã trở thành một dịch vụ quen thuộc mỗi dịp cuối năm.

Có thể bị phạt tới 40 triệu đồng

Dù hoạt động sôi nổi và diễn ra công khai, song, việc đổi tiền lẻ, tiền mới có thu phí lại tiềm ẩn nhiều vấn đề pháp lý. Theo đó, chỉ Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng và đơn vị được phép mới có quyền thực hiện hoạt động thu, đổi tiền. Đặc biệt, hoạt động này chỉ áp dụng đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, còn tiền đủ điều kiện lưu thông thì không được phép đổi nhằm mục đích hưởng lợi.

Pháp luật hiện hành không cấm việc người dân đổi tiền với nhau nếu thực hiện ngang giá, không thu phí và không mang tính kinh doanh. Tuy nhiên, khi cá nhân tổ chức việc đổi tiền mới, đủ tiêu chuẩn lưu thông để thu phí chênh lệch, hành vi này được xem là đổi tiền không đúng quy định của pháp luật. Theo Nghị định số 88/2019/NĐ-CP, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính từ 20–40 triệu đồng, còn tổ chức vi phạm có thể bị phạt từ 40–80 triệu đồng.

Không chỉ dừng lại ở nguy cơ bị xử phạt, việc tham gia đổi tiền tại các điểm tự phát còn đặt người dân trước nhiều rủi ro khó lường. Trên thực tế, đã xuất hiện không ít trường hợp người mua chuyển khoản trước nhưng không nhận được tiền như cam kết, hoặc nhận tiền không đủ số lượng, không đúng chất lượng. Thậm chí, nguy cơ nhận phải tiền giả, tiền kém chất lượng cũng là vấn đề không thể loại trừ, nhất là khi giao dịch diễn ra qua mạng, thiếu sự kiểm chứng trực tiếp.

Đáng lo ngại hơn, trong trường hợp hoạt động đổi tiền có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc liên quan đến hành vi lưu hành tiền giả, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi đó, hậu quả pháp lý không chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi và tài sản của các bên liên quan.

Trước thực trạng “chợ tiền” dịp Tết hoạt động ngày càng sôi động, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần tỉnh táo và thận trọng khi có nhu cầu đổi tiền. Thay vì tìm đến các điểm đổi tiền tự phát, người dân nên ưu tiên đổi tiền tại các ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp hoặc thực hiện trao đổi ngang giá trong phạm vi cá nhân, quen biết. Việc chấp nhận trả phí cao để đổi tiền không chỉ tiềm ẩn rủi ro mất tiền mà còn vô tình tiếp tay cho các hoạt động trái quy định của pháp luật.

Lệ Giang