Phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lào Cai

Cửa khẩu quốc tế Lào Cai.

Theo nội dung Đề án, mục tiêu trọng tâm là xây dựng và áp dụng mô hình cửa khẩu thông minh dựa trên nền tảng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng logistics đa phương thức sẽ được đầu tư đồng bộ, bảo đảm kết nối hiệu quả với đường sắt, cảng cạn nội địa, đường cao tốc, tăng cường liên kết thương mại giữa Việt Nam, các nước ASEAN và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Mô hình cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể năng lực và hiệu suất thông quan, đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng, giúp giảm tình trạng ùn tắc hàng hóa, cắt giảm chi phí vận chuyển, tối ưu hóa quy trình thông quan và cải thiện môi trường kinh doanh.

Bên cạnh các lợi ích kinh tế, Đề án còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải, bảo vệ môi trường, nâng cao an toàn lao động, giảm áp lực giao thông, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và chủ quyền biên giới quốc gia. Việc phát triển cửa khẩu thông minh cũng gắn liền với thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan Kim Thành và Bản Vược sẽ tăng gấp đôi so với hiện nay. Chi phí logistics bình quân dự kiến giảm từ 20 - 30% đối với doanh nghiệp sử dụng phương tiện giao thông thông minh tự động hóa hoàn toàn. Thời gian xử lý thủ tục sẽ được rút ngắn tối đa, đáp ứng các tiêu chuẩn hiện đại về an toàn, môi trường và dịch vụ logistics. Tổng giá trị xuất nhập khẩu qua hai khu vực này dự kiến đạt khoảng 9 tỷ USD.

Đề án sẽ được triển khai từ quý II/2026 với hai giai đoạn cụ thể tại từng khu vực. Đối với lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành, giai đoạn 1 (từ quý II/2026 - I/2027) tập trung lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống công nghệ thông tin và hoàn thiện cơ sở pháp lý. Giai đoạn 2 bắt đầu từ quý II/2027, tiến hành vận hành và phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh.

Tại lối thông quan Bản Vược, giai đoạn 1 (từ quý II/2026 - IV/2028), bao gồm mở lối thông quan, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng và hoàn thiện pháp lý. Giai đoạn 2 sẽ triển khai từ quý I/2029, tập trung vận hành và phát triển hệ thống cửa khẩu thông minh.

Trong giai đoạn đầu, Đề án chú trọng hoàn thiện thể chế, quy chuẩn và thủ tục chuyên ngành phù hợp với mô hình mới; thúc đẩy hợp tác với phía Trung Quốc trong việc vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự động hóa; huy động nguồn lực xã hội hóa đầu tư, nâng cấp hệ thống thông tin, tăng cường kết nối và trao đổi dữ liệu quốc gia quốc tế.

Sang giai đoạn vận hành, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được triển khai đồng bộ, bảo đảm tuân thủ các quy định chuyên ngành. Các cơ quan chức năng sẽ thường xuyên kiểm tra, đánh giá để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh. Song song với đó, hệ thống kho bãi và dịch vụ logistics sẽ tiếp tục được hoàn thiện; đồng thời nghiên cứu, đàm phán với phía Trung Quốc về bố trí làn riêng phục vụ phương tiện vận tải thông minh.

Dương Mỹ