Phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới (bài 3)

Phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Bài 3: Để mỗi cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng là một “cột mốc văn hóa” trên không gian mạng

Giữa những thách thức và cơ hội của kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành “mặt trận” quan trọng hàng đầu. Với lực lượng Bộ đội Biên phòng, nhiệm vụ không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ biên giới đất liền, biển, đảo, mà còn phải hiện diện mạnh mẽ trên môi trường số. Mỗi cán bộ, chiến sĩ phải thực sự trở thành một “cột mốc văn hóa” - vừa là điểm tựa tư tưởng, vừa lan tỏa giá trị chân chính, giữ vững bản sắc dân tộc. Đây là sứ mệnh thiêng liêng để bảo vệ và phát huy giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam trên không gian mạng.

Cán bộ Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng giáo dục truyền thống cho chiến sĩ thông qua hệ thống bảng ảnh trưng bày tại Phòng Hồ Chí Minh. Ảnh: Hoàng Sơn

Từ “thế trận văn hóa” đến “cột mốc văn hóa” - bước chuyển từ nhận thức sang hành động

Trong luồng chuyển động cực kỳ nhanh và phức tạp của kỷ nguyên số, hệ giá trị truyền thống của dân tộc đang đứng trước những thách thức mang tính thời đại. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu bức thiết phải xây dựng một “thế trận văn hóa” trên không gian mạng. Đây được xem là giải pháp chiến lược nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng, giữ vững bản sắc văn hóa Việt Nam và hòa vào dòng chảy văn minh nhân loại.

Tuy nhiên, mọi thế trận dù được hoạch định chặt chẽ đến đâu cũng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được hiện thực hóa bằng hành động cụ thể của con người. Ngay từ “Đề cương về văn hóa Việt Nam” năm 1943, Đảng ta đã khẳng định: “Văn hóa là một trong ba mặt trận, ở đó, người cộng sản phải hoạt động”.

Đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng, hình ảnh “cột mốc sống” từ lâu đã trở thành biểu tượng sinh động cho tinh thần bám trụ kiên cường nơi tuyến đầu. Trong kỷ nguyên số, khi mạng internet trở thành một “biên giới đặc biệt”, yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ vững từng tấc đất thiêng liêng, mà còn phải giữ vững “biên cương văn hóa, tư tưởng”.

Tinh thần này đã được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, nhấn mạnh việc “bảo đảm an ninh, chủ quyền văn hóa số”. Điều đó đòi hỏi mỗi quân nhân quân hàm xanh phải trở thành một “cột mốc văn hóa” - một điểm tựa niềm tin và chủ thể lan tỏa giá trị đúng đắn. Bởi lẽ, không có “cột mốc con người” sẽ không thể có một "thế trận văn hóa" vững chắc.

“Cột mốc văn hóa” trên không gian mạng không phải là một khái niệm trừu tượng. Nó được định hình qua những chuẩn mực cụ thể trong nhận thức và hành vi của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Trước hết, đó là khả năng nhận diện đúng - sai, phân biệt rõ thông tin chính thống với các luận điệu xuyên tạc. Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng cần có “bản lĩnh thẩm mỹ” để chọn lọc cái hay, cái đẹp; đồng thời có “sức đề kháng” với những biểu hiện lệch chuẩn, phản cảm, lai căng. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, nếu thiếu đi “lá chắn” này, cá nhân rất dễ bị dẫn dắt, thậm chí vô tình tiếp tay cho nội dung xấu độc. Mỗi phát ngôn, lượt chia sẻ hay bình luận trên mạng xã hội không còn là hành vi cá nhân thuần túy mà gắn liền với hình ảnh người quân nhân. Sự chuẩn mực, trách nhiệm trong từng câu chữ chính là biểu hiện sinh động của văn hóa ứng xử trong quân đội.

Mặt khác, không gian mạng không chỉ là nơi để “chống”, mà quan trọng hơn là nơi để “xây”. Việc chủ động chia sẻ những câu chuyện đẹp, những tấm gương tiêu biểu và giá trị nhân văn chính là cách tạo ra “dòng chảy tích cực” để định hướng dư luận.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tuyên truyền cho đồng bào Khmer tích cực xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Ảnh: Duy Liêm

Giữ vững trận địa tư tưởng từ cơ sở là giữ vững chủ quyền từ gốc

Là lực lượng trực tiếp gắn bó mật thiết với nhân dân, am hiểu phong tục tập quán và có uy tín cao tại địa bàn, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng giữ vai trò then chốt trong việc định hướng dư luận tại vùng biên. Khi internet đã phổ biến đến từng thôn bản, người chiến sĩ không chỉ tuần tra, kiểm soát, mà còn phải là người “dẫn dắt” nhận thức của quần chúng.

Thực tiễn chứng minh, ở đâu cán bộ Biên phòng gần dân, sát dân và làm tốt công tác tuyên truyền, ở đó tình hình an ninh chính trị được giữ vững. Các âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá đều bị ngăn chặn kịp thời. Trên không gian mạng cũng vậy, khi mỗi chiến sĩ trở thành một “điểm sáng” thông tin, một “kênh truyền thông đáng tin cậy”, đó chính là cách hiệu quả nhất để “giữ dân – giữ niềm tin – giữ chủ quyền”.

Theo tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, việc phát triển con người phải đặt trên “nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam”. Đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng, điều này đòi hỏi sự thích ứng và làm chủ công nghệ vượt trội.

Cán bộ, chiến sĩ không chỉ dừng lại ở mức “biết sử dụng” công nghệ, mà phải biến nó thành công cụ sắc bén phục vụ nhiệm vụ chính trị. Năng lực số và kỹ năng truyền thông trở thành yêu cầu thiết yếu bên cạnh bản lĩnh chính trị truyền thống. Đây là trách nhiệm chung của toàn lực lượng trong việc tham gia “xây dựng thế trận an ninh văn hóa” theo Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Để mỗi cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thực sự là một “cột mốc văn hóa”, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và bản lĩnh văn hóa: Xác định rõ không gian mạng là mặt trận đấu tranh tư tưởng - văn hóa quyết liệt trên “nền tảng trực tuyến xuyên biên giới”. Mỗi quân nhân phải vững vàng để trở thành một “pháo đài mềm”, nối thành thế trận bảo vệ giá trị tinh thần dân tộc.

Thứ hai, chuẩn hóa hành vi và kỷ luật phát ngôn: Thực hiện nghiêm các quy định về sử dụng mạng xã hội, đảm bảo mỗi phát ngôn đều đúng mực, trách nhiệm, không làm ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng.

Thứ ba, nâng cao năng lực số: Tăng cường đào tạo kỹ năng công nghệ, kỹ năng truyền thông và nhận diện tin giả. Từng bước xây dựng đội ngũ có trình độ chuyên sâu về an ninh mạng.

Thứ tư, xây dựng lực lượng nòng cốt: Tổ chức các nhóm chuyên trách, phát triển các kênh thông tin chính thống của đơn vị, tạo sự liên kết phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng.

Xây dựng mỗi cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trở thành một “cột mốc văn hóa” trên không gian mạng là sự kế thừa và phát triển truyền thống “cột mốc sống” trong kỷ nguyên mới. Sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị, phẩm chất văn hóa và năng lực số sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp để bảo vệ chủ quyền quốc gia một cách toàn diện và bền vững.

Khi mỗi cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trở thành một “cột mốc văn hóa” trên không gian mạng, thì "thế trận văn hóa" không còn là khái niệm, mà trở thành sức mạnh hiện hữu, bảo vệ Tổ quốc từ gốc, từ sớm, từ xa.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thủy (Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng)