Phát triển năng lực toàn diện cho người học qua khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo

Gian trưng bày của Trường ĐH Sư phạm Nghệ thuật Trung ương tại Ngày hội.

Định hướng xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp

Ngày 19/4, Bộ GD&ĐT tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến và phát động triển khai Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 – 2035” theo Quyết định số 336/QĐ-TTg. Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh dự và chỉ đạo hội nghị.

Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Đức Minh – Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) cho biết, Chương trình 336 đặt ra yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp về cơ chế, chính sách, đào tạo, ươm tạo, hạ tầng và nguồn lực. Điểm nhấn của giai đoạn mới là coi trọng chất lượng, hiệu quả, lấy sản phẩm và kết quả đầu ra làm thước đo.

Cùng với đó, Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo tạo thêm động lực để các cơ sở giáo dục gắn hoạt động khởi nghiệp với khoa học, công nghệ và nhu cầu thị trường.

Ông Hoàng Đức Minh – Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên phát biểu khai mạc hội nghị.

Ngành Giáo dục định hướng xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp theo hướng liên thông, có đo lường, tập trung vào 5 nhóm giải pháp. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế theo nguyên tắc “6 rõ”; đổi mới nội dung đào tạo gắn với trải nghiệm, học qua dự án; hỗ trợ dự án theo chuỗi từ ý tưởng đến ươm tạo; tăng cường hạ tầng, mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp; đồng thời chuẩn hóa dữ liệu, đánh giá dựa trên kết quả thực chất.

Tiếp nối định hướng xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp trong giáo dục, nhiều địa phương và cơ sở đào tạo đã chủ động triển khai các mô hình phù hợp với thực tiễn, bước đầu ghi nhận kết quả tích cực.

Ông Nguyễn Vinh Hưng – Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế cho biết, mô hình câu lạc bộ khởi nghiệp trong các trường phổ thông không còn là hoạt động ngoại khóa, mà đã trở thành một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái giáo dục toàn diện. Đây được xem là “vườn ươm” góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Huế trở thành trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo chất lượng cao vào năm 2030 theo Nghị quyết số 07-NQ/TU.

Ông Nguyễn Vinh Hưng – Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế phát biểu tham luận tại hội nghị.

Hiện toàn thành phố có 360 trường phổ thông với hơn 228.000 học sinh. Giai đoạn 2020–2026, có 8 dự án tham gia cấp quốc gia, trong đó 6 dự án đạt giải. Riêng năm học 2025–2026, số dự án cấp tỉnh tăng lên 32, gấp đôi so với trước. Trung bình mỗi năm có khoảng 2.500 học sinh tham gia các cuộc thi nghiên cứu khoa học, cho thấy phong trào sáng tạo đang lan tỏa rộng trong học sinh.

Theo ông Nguyễn Vinh Hưng, trong bối cảnh Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, các câu lạc bộ khởi nghiệp có cơ hội phát triển mạnh mẽ, trở thành môi trường nuôi dưỡng năng lực sáng tạo, góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nền tảng hình thành mô hình “đại học khởi nghiệp”

Tuy nhiên, ở góc độ hệ thống, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh – Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng – cho rằng, khởi nghiệp học sinh, sinh viên vẫn tồn tại “điểm nghẽn” về tài chính. Dù có hơn 33.800 dự án giai đoạn 2020–2024, nhưng số dự án gọi vốn thành công ở mức lớn còn hạn chế.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ thiếu cơ chế tài chính phù hợp với đặc thù môi trường học đường, như rủi ro nhân sự sau tốt nghiệp, hạn chế về năng lực quản trị, thiếu tư cách pháp nhân, tính khả thi thương mại chưa cao và rào cản pháp lý.

PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh – Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng chia sẻ tại hội nghị.

Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, việc xây dựng kiến trúc tài chính đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro là điều kiện cần để chuyển từ phong trào sang phát triển thực chất. Đây cũng là nền tảng để hình thành mô hình “đại học khởi nghiệp”, khai thác hiệu quả tiềm năng trí tuệ của người học.

Trong bối cảnh Quyết định 336/QĐ-TTg và các chính sách liên quan đã tạo hành lang pháp lý, các cơ sở giáo dục cần chuyển từ tư duy “bảo toàn vốn” sang “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”, qua đó thúc đẩy đầu tư cho các dự án sáng tạo của học sinh, sinh viên.

Các chuyên gia nhận định, khi mỗi giai đoạn phát triển của dự án được gắn với nguồn lực phù hợp và cơ chế giám sát minh bạch, khởi nghiệp học đường sẽ không chỉ tạo ra doanh nghiệp mới, mà quan trọng hơn là hình thành thế hệ công dân sáng tạo, sẵn sàng dẫn dắt nền kinh tế tri thức trong tương lai.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh kết luận hội nghị.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, việc triển khai Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 – 2035” cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành Giáo dục trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng lưu ý, các đơn vị cần bám sát đầy đủ các nhóm nhiệm vụ tại Quyết định số 336/QĐ-TTg, gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách; đổi mới nội dung, chương trình và hoạt động giáo dục; tổ chức hỗ trợ hình thành, ươm tạo và phát triển dự án; tăng cường cơ sở vật chất, không gian hỗ trợ; đồng thời huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính và nguồn lực xã hội.

Đáng chú ý, việc triển khai cần chuyển mạnh từ cách làm đơn lẻ sang tiếp cận hệ sinh thái; từ chú trọng số lượng sang đề cao chất lượng, hiệu quả và đầu ra thực chất. Các tiêu chí đánh giá phải dựa trên kết quả triển khai, mức độ hình thành năng lực người học, khả năng phát triển dự án, thử nghiệm, hợp tác và giá trị tạo ra.

Thứ trưởng cũng cho biết, Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đặt ra yêu cầu gắn chặt hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp với khoa học, công nghệ, doanh nghiệp và thị trường. Điều này đòi hỏi ngành Giáo dục triển khai Chương trình 336 đồng bộ hơn, rõ định hướng và tăng cường phối hợp giữa các cấp quản lý, cơ sở giáo dục và các lực lượng liên quan.

Thứ trưởng đề nghị, ngay sau hội nghị, các đơn vị thuộc Bộ, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và các Sở GD&ĐT khẩn trương rà soát nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch cụ thể; xác định rõ tiến độ, trách nhiệm, kết quả đầu ra và cơ chế phối hợp, bảo đảm chương trình được triển khai nghiêm túc, hiệu quả ngay từ năm đầu tiên.

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII năm 2026 để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp.

Sáng cùng ngày, tại Học viện Ngân hàng, Bộ GD&ĐT tổ chức Diễn đàn truyền cảm hứng khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên với chủ đề “Khởi nghiệp từ trường học giai đoạn 2026 – 2035: Cơ hội – Nguồn lực – Hành động”. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình Ngày hội Khởi nghiệp Quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII, năm 2026.

Minh Phong