Phát triển hệ thống hạ tầng giao thông và logistics hiện đại: Tạo động lực phát triển không gian đô thị

Hệ thống cây xanh đồng bộ sẽ góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng đô thị xanh, đô thị sinh thái ở Đà Nẵng. Ảnh: T.Y

Đà Nẵng cần khai thác lợi thế này để tận dụng cơ hội từ cơ chế đặc thù trong các chính sách của Trung ương, dòng vốn đầu tư hạ tầng và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, thúc đẩy và định hình phát triển không gian đô thị.

1. Trước hết, việc phát triển giao thông đô thị và logistic được xem là yếu tố quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi tư duy phát triển thành phố từ đơn cực sang đa cực, đa trung tâm nhằm phát huy lợi thế có sẵn về tiềm năng của hệ thống đô thị hiện hữu như Hải Châu, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Điện Bàn, Hội An, Tam Kỳ.

Bên cạnh đó, phát huy đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội từng khu vực như các khu vực phát triển du lịch thương mại ở phía đông bắc, khu vực phát triển công nghiệp ở phía đông nam, khu vực phát triển nông nghiệp ở phía tây.

Thứ hai, phát triển giao thông đô thị hiệu quả giúp rút ngắn thời gian di chuyển của người dân và người lao động, tạo điều kiện phân bố lại dân cư và việc làm theo hướng hợp lý; trong khi logistics hiện đại làm giảm chi phí vận chuyển, tăng khả năng kết nối thị trường và thúc đẩy hình thành các cực phát triển mới.

Phát triển hệ thống giao thông góp phần hiện thực hóa mong muốn cải thiện sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực phía đông và phía tây thành phố, cải thiện mật độ dân cư tại các khu vực bị quá tải về hạ tầng.

Với khoảng cách trung bình là 100km từ đông sang tây và từ bắc xuống nam, hệ thống giao thông cần bảo đảm rút ngắn thời gian di chuyển từ 4 - 5 giờ như hiện nay xuống còn dưới 2 giờ, cùng với hệ thống dịch vụ vận tải chất lượng 5 sao.

Đối với khu vực đô thị đã phát triển như khu vực Hải Châu, Thanh Khê, hệ thống giao thông cần giải quyết được tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường thông qua chuyển đổi sang giao thông công cộng.

Thứ ba, tạo ra khung sườn trong tổ chức không gian đô thị. Mạng lưới giao thông không chỉ là huyết mạch cho sự phát triển mà còn tạo ra các hành lang kinh tế trong cấu trúc tổ chức không gian đô thị gồm các cực, trục và nút, nhờ đó phát triển đô thị có tính lan tỏa.

Với định hướng tổ chức không gian kinh tế của thành phố theo ba vùng chức năng: vùng công nghiệp - dịch vụ ven biển phía đông, vùng nông nghiệp và lâm nghiệp trung du, vùng núi phía tây và vùng không gian biển, hải đảo.

Hệ thống giao thông cần mở rộng, kết nối nhằm tạo ra các hành lang kinh tế bắc - nam, đông - tây theo các trục kinh tế dọc quốc lộ 1A, cao tốc bắc - nam, đường ven biển và đường sắt bắc - nam, đường Đông Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh; kết nối không gian với khu vực miền núi và trung du theo các trục kinh tế quốc lộ 14D, 14E và 40B.

Thứ tư, định hình phát triển cho hệ thống đô thị. Thành phố Đà Nẵng cần tiếp tục duy trì vị thế của đô thị loại I hướng tới trở thành đô thị đặc biệt là trung tâm của vùng kinh tế Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, Đà Nẵng cần có 50% số phường đạt tiêu chí đô thị loại II (khoảng 12 phường), với hệ thống giao thông công cộng phủ kín 100% phường loại II.

Phát triển mạng lưới giao thông và logistic không chỉ đảm bảo yêu cầu về phủ kín giao thông công cộng mà còn giúp các đô thị như Hội An, Tam Kỳ, Điện Bàn tiếp tục duy trì được chất lượng đô thị đã được công nhận, đồng thời tạo ra các cơ hội để các xã có điều kiện phát triển thành các đô thị khi nằm tại các đầu mối giao thông, các cực kinh tế như khu công nghiệp.

Tuyến đường ven biển Võ Chí Công, đoạn qua địa bàn phường Hội An Đông và xã Duy Nghĩa. Ảnh: XUÂN SƠN

Thứ năm, phát triển giao thông giúp Đà Nẵng mở rộng không gian phát triển ra bên ngoài địa giới hành chính.

Với mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành một cực tăng trưởng, bên cạnh đóng góp vào tăng trưởng chung của cả nước, kinh tế Đà Nẵng còn phải đóng vai trò dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong vùng dựa trên nền kinh tế tri thức và có hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của toàn bộ khu vực. Và hệ thống hạ tầng kết nối cũng sẽ đảm bảo để Đà Nẵng thực hiện được sứ mệnh quan trọng này.

2. Để giải quyết các nhiệm vụ nêu trên, mạng lưới giao thông và logistic cần tập trung phát triển theo hướng:

Đối với hệ thống đường bộ: quy hoạch và phát triển mạng lưới giao thông đường bộ được kết nối hoàn chỉnh, có chất lượng cao.

Phát triển hệ thống đường chính gồm xây dựng mới hệ thống cao tốc vành đai, nâng cấp mở rộng các trục quốc lộ kết nối đông - tây như 14D, 14B, 14G, 14H, 40B, 24C thành đường cao tốc, kết nối với mạng lưới đường quốc gia, kết nối các cụm đô thị Đà Nẵng - Hội An - Điện Bàn - Thăng Bình - Tam Kỳ - Núi Thành và kết nối thông suốt giữa Khu kinh tế mở Chu Lai với Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Nam Giang và khu vực Tây Nguyên, với các nước theo hành lang quốc tế đông - tây.

Phát triển hệ thống đường khu vực gồm nâng cấp, mở rộng hệ thống đường đô thị gắn kết các hành lang kinh tế, khu kinh tế và các đô thị; phát triển các tuyến đường có tính kết nối liên xã để nâng cấp thành các tuyến đường đô thị. Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống công trình dịch vụ phù hợp cấp đường.

Phát triển hệ thông giao thông công cộng : quy hoạch và xây dựng hệ thống đường sắt đô thị kết nối hệ thống cảng: Liên Chiểu – Tiên Sa – Kỳ Hà; sân bay: Đà Nẵng – Chu Lai, các cụm đô thị ven biển và các khu công nghiệp theo mô hình TOD. Phát triển hệ thống giao thông thông minh.

Hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa lớn ở khu vực và thế giới. Là trung điểm trên tuyến hàng hải quốc tế, có hệ thống cảng nước sâu đang được xây dựng, Đà Nẵng có tiềm năng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ logistic, là cửa ngõ giao thương quốc tế.

Trong thời gian tới Đà Nẵng cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng cảng Liên Chiểu và khai thác hiệu quả cảng Đà Nẵng, đầu tư tuyến luồng mới Cửa Lở kết nối vào các khu bến Tam Hiệp - Tam Hòa, Tam Giang gắn với khu phi thuế quan, khu công nghiệp, cảng hàng không Chu Lai.

Đầu tư xây dựng sân bay Đà Nẵng và Chu Lai theo quy hoạch được phê duyệt gắn với phát triển khu đô thị sân bay, dịch vụ logistics khu vực. Đà Nẵng là địa phương đầu tiên được thành lập khu thương mại tự do, cùng với trung tâm tài chính sẽ hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, tương hỗ tạo ra điều kiện thuận lợi để phát triển logistics, ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

***

Khi được quy hoạch và đầu tư đồng bộ, giao thông và logistics không chỉ mở rộng không gian đô thị theo chiều sâu, mà còn góp phần tái cấu trúc không gian hiện hữu, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng cường vai trò của đô thị như một động lực phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Thành phố Đà Nẵng hôm nay đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành một cực tăng trưởng của Việt Nam, một đô thị động lực ở khu vực miền Trung và là đô thị kiểu mẫu của châu Á. Tận dụng tốt cơ hội, có giải pháp hợp lý sẽ giúp thành phố Đà Nẵng nhanh chóng bứt phá trong kỷ nguyên mới.

TS. ĐẶNG VIỆT DŨNG