Phát triển giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam

Chương trình do Mạng lưới Giảng dạy Tiếng Việt và Gìn giữ Văn hóa Việt Nam toàn cầu phối hợp với Mạng lưới Đổi mới Sáng tạo và Trí thức Việt Nam tại Đài Loan (VIN Taiwan) tổ chức, với sự tham dự của đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, cùng các cơ quan đại diện Việt Nam tại Đài Loan, Trung Quốc.

Các thành viên tham gia tọa đàm “Thực trạng và giải pháp phát triển việc giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài” tại Đài Loan (Trung Quốc)

Tiếng Việt – sợi dây kết nối cội nguồn dân tộc

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Duy Anh – Tổng Thư ký Mạng lưới, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh răng tiếng Việt không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là cội nguồn, ký ức và sợi dây gắn kết các thế hệ người Việt trên toàn thế giới.

Theo ông, việc giữ gìn và phát huy tiếng Việt cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ chung, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, cơ quan đại diện, hội đoàn, giáo viên, phụ huynh và học sinh. Thách thức không nằm ở việc mở lớp, mà là duy trì bền vững, bảo đảm chất lượng và sức lan tỏa trong cộng đồng.

Ông Nguyễn Duy Anh – Tổng thư ký Mạng lưới Giảng dạy Tiếng Việt và Gìn giữ Văn hóa Việt Nam toàn cầu nêu nhiều ý kiến tại buổi tọa đàm.

Đài Loan (Trung Quốc) – nhu cầu lớn nhưng thiếu kết nối hệ thống

Tại sự kiện, bà Ngô Phương Thảo – Phó Chủ nhiệm Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc đánh giá cao ý nghĩa của tọa đàm trong bối cảnh cộng đồng người Việt tại Đài Loan, Trung Quốc đang phát triển nhanh. Cùng với sự gia tăng về số lượng, nhu cầu gìn giữ tiếng Việt và truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, hoạt động giảng dạy hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu sự kết nối và chưa có một hệ sinh thái đủ mạnh để phát triển bền vững.” Bà Ngô Phương Thảo nhấn mạnh.

Theo bà, tọa đàm không chỉ nhận diện thực trạng mà còn mở ra không gian đối thoại để đề xuất giải pháp dài hạn.

Ở góc độ đơn vị đồng tổ chức, ông Võ Đức Thắng – Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới Sáng tạo và Trí thức Việt Nam tại Đài Loan (VIN Taiwan) nhấn mạnh xây dựng mạng lưới giáo viên dạy tiếng Việt tại Đài Loan, tạo không gian chia sẻ học liệu và kinh nghiệm giảng dạy.

Ông cho biết, VIN Taiwan sẽ đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng tại Đài Loan với các mạng lưới giảng dạy tiếng Việt trong khu vực và trên toàn cầu, góp phần lan tỏa những mô hình hiệu quả.

Bà Ngô Phương Thảo - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc đánh giá cao ý nghĩa của tọa đàm.

Đổi mới phương pháp – yếu tố quyết định giữ tiếng Việt cho thế hệ trẻ

Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm là phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho thế hệ thứ hai, thứ ba ở nước ngoài.

GS.TS Nguyễn Minh Thuyết – Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Chủ biên bộ sách “Vui học tiếng Việt” nhấn mạnh: Không thể dạy tiếng Việt theo cách truyền thống, mà cần phương pháp gắn với trải nghiệm, văn hóa và tạo hứng thú cho người học.

Bộ học liệu “Vui học tiếng Việt” được thiết kế theo hướng này, giúp trẻ em kiều bào tiếp cận ngôn ngữ một cách tự nhiên trong môi trường đa ngôn ngữ.

Ra mắt tháng 9-2025, mạng lưới đã mở rộng tại hơn 15 khu vực, kết nối hàng trăm giáo viên, chuyên gia từ hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhiều hoạt động đã được triển khai như hội thảo quốc tế, tập huấn giáo viên, phổ biến học liệu và xây dựng các mô hình cộng đồng.

Song song, mạng lưới thúc đẩy chuyển đổi số với bản đồ lớp học tiếng Việt toàn cầu, hệ thống kết nối giáo viên – phụ huynh và kho học liệu trực tuyến dùng chung.

Hướng tới một hệ sinh thái tiếng Việt “sống”

Tọa đàm thống nhất cần xây dựng hệ sinh thái “sống”, trong đó tiếng Việt không chỉ tồn tại trong lớp học mà hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Các yếu tố then chốt gồm: chính sách đồng bộ, sự đồng hành của cơ quan đại diện, kết nối hội đoàn, nỗ lực của giáo viên, phụ huynh và sự chủ động của học sinh.

Lễ ra mắt sách “Vui học tiếng Việt” – Quyển 2 diễn ra trong khuôn khổ tọa đàm.

Tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt

Trong khuôn khổ chương trình, lễ ra mắt sách “Vui học tiếng Việt” – Quyển 2 được tổ chức trang trọng, đánh dấu bước hoàn thiện hệ thống học liệu cho trẻ em Việt Nam ở nước ngoài.

Ngay sau đó, chương trình chuyển sang nội dung chuyên môn, giới thiệu cấu trúc bộ sách và phương pháp giảng dạy theo hướng trải nghiệm, gắn ngôn ngữ với đời sống và văn hóa.

Phần trình bày nhận được sự quan tâm của giáo viên và phụ huynh, không chỉ cung cấp học liệu mà còn gợi mở cách tiếp cận mới trong dạy và học tiếng Việt.

Tọa đàm tại Đài Loan đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái giảng dạy tiếng Việt trên toàn cầu.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ, mà còn là bản sắc, là căn cước và là sợi dây kết nối cộng đồng người Việt trên khắp thế giới.

Khi tiếng Việt còn, cội nguồn còn. Khi tiếng Việt lan tỏa, bản sắc Việt lan tỏa./.

Thanh Vân