Phát triển du lịch từ những giá trị văn hóa bản địa

Giữ nếp nhà xưa để làm du lịch trải nghiệm

Sáng sớm ở xóm Quang Thượng, xã Thành Công, làn sương mỏng vẫn còn phủ quanh những mái nhà gỗ của người Dao Tiền, trong căn nhà nhỏ nép mình bên sườn núi, anh Chu Tiến Thanh thức dậy từ sớm để chuẩn bị bữa sáng cho đoàn khách vừa lưu trú qua đêm tại Lũng Mười Homestay. Bếp củi đỏ lửa, mùi xôi ngũ sắc thơm lan tỏa khắp gian nhà, phía ngoài hiên là những tấm vải chàm đang hong nắng. Khung cảnh bình dị ấy chính là điều khiến nhiều du khách tìm đến và lưu luyến khi rời đi.

Anh Thanh chia sẻ: Trước đây, gia đình tôi chủ yếu sống bằng sản xuất nông nghiệp. Cuộc sống phụ thuộc vào nương rẫy nên thu nhập không ổn định. Nhận thấy ngày càng nhiều du khách mong muốn được trải nghiệm cuộc sống bản địa, tìm hiểu văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, tôi cải tạo ngôi nhà của gia đình thành homestay đón khách. Thay vì xây dựng mới hay thay đổi kiến trúc, tôi lựa chọn giữ gần như nguyên vẹn không gian truyền thống. Ngôi nhà với những bức tường đất dày, mái ngói cổ kính, bộ bàn ghế gỗ đã gắn bó nhiều năm với gia đình, những bộ trang phục dân tộc được treo ngay ngắn trên vách tường cùng nhiều vật dụng sinh hoạt quen thuộc đều được bảo quản cẩn thận.

Không chỉ hòa mình trong không gian truyền thống, du khách đến đây còn được thưởng thức các món ăn dân tộc, trải nghiệm nhuộm chàm, thêu thổ cẩm, tìm hiểu phong tục tập quán và hòa mình vào nhịp sống thường ngày của đồng bào Dao Tiền. Những trải nghiệm chân thực, gần gũi ấy tạo nên sức hút riêng cho homestay. Nhiều du khách sau khi lưu trú đã quay trở lại và giới thiệu điểm đến tới bạn bè, người thân . Nhờ đó, lượng khách ngày càng tăng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Không chỉ tạo việc làm cho các thành viên trong gia đình, mô hình homestay còn mở ra cơ hội tiêu thụ nông sản tại địa phương, phát triển sản phẩm thủ công truyền thống và tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân trong xóm; trở thành động lực để người dân gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống cho thế hệ mai sau.

Du khách quốc tế trải nghiệm không gian văn hóa và ẩm thực của đồng bào Dao Tiền trong ngôi nhà truyền thống.

Đánh thức tiềm năng từ làng đá cổ

Cách trung tâm tỉnh khoảng 100 km, làng đá cổ Nà Vị, xã Lý Quốc từ lâu trở thành điểm đến hấp dẫn đối với những du khách yêu thích khám phá văn hóa bản địa. Nằm nép mình dưới chân núi Phja Cao, bên dòng Quây Sơn xanh biếc, những ngôi nhà đá cổ hàng trăm năm tuổi hiện lên bình yên, tạo nên bức tranh làng quê mộc mạc, đậm dấu ấn thời gian.

Hiện nay, xóm Nà Vị còn lưu giữ 56 ngôi nhà đá cổ được xây dựng theo kiến trúc truyền thống của người Tày. Những bức tường đá xếp thủ công, mái ngói âm dương phủ màu thời gian không chỉ phản ánh sự khéo léo của cha ông mà còn tạo nên sức hút riêng đối với du khách khi đến bản làng.
Anh Lý Văn Diệu, Trưởng xóm Nà Vị chia sẻ: Nhận thấy tiềm năng từ loại hình du lịch cộng đồng, người dân trong xóm ngày càng nâng cao ý thức bảo tồn kiến trúc truyền thống, giữ gìn cảnh quan môi trường. Nhiều gia đình chủ động chỉnh trang khuôn viên nhà ở, trồng hoa, cây cảnh, tạo không gian xanh, sạch, đẹp để đón khách. Theo anh Diệu, điều đáng mừng nhất là lượng khách đến ngày càng tăng, đồng thời nhận thức của người dân cũng có những chuyển biến tích cực. Nếu như trước đây nhiều hộ có ý định thay thế nhà đá bằng nhà xây kiên cố thì nay bà con đều mong muốn giữ gìn những nếp nhà cổ như một phần hồn cốt của bản làng. Những ngôi nhà đá không chỉ kể câu chuyện về lịch sử mà còn phản ánh nét văn hóa, tập quán sinh hoạt của người Tày qua nhiều thế hệ. Vì vậy, bảo tồn làng đá cổ cũng chính là giữ gìn bản sắc văn hóa của quê hương.

Giữa dòng chảy của nhịp sống hiện đại, từ những nếp nhà truyền thống được gìn giữ và phát huy giá trị, du lịch cộng đồng đang từng bước khởi sắc, tạo sinh kế bền vững cho người dân, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc nơi miền non nước Cao Bằng.

Thu Hà