Phát triển con nuôi đặc sản cầy vòi hương trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

Ông Hoàng Kiên Cường, thôn Bình Khang, xã Gia Hưng tiến hành chăm sóc cầy vòi hương theo đúng quy trình kỹ thuật.

Hiệu quả từ thực tiễn

Từ tháng 1/2025 - 9/2026, Sở Khoa học và Công nghệ và Công ty TNHH Nông nghiệp Kỳ Lân đã triển khai thực hiện đề tài khoa học: “Ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng mô hình nuôi cầy vòi hương góp phần phát triển đa dạng con nuôi đặc sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình”.

Qua quá trình khảo sát thực tế, hai hộ nông dân là anh Lưu Mạnh Cường, tổ dân phố 8, phường Tam Điệp và ông Hoàng Kiên Cường, thôn Bình Khang, xã Gia Hưng đã được lựa chọn để tham gia thực hiện đề tài. Các hộ đã được chuyển giao quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh trong chăn nuôi giống cầy vòi hương một cách khoa học và bài bản nhất.

Là một trong những hộ đủ điều kiện như: cơ sở vật chất đáp ứng, có nguồn lực để nuôi dưỡng, chăm sóc cầy vòi hương,… khi tham gia đề tài, anh Lưu Mạnh Cường, tổ dân phố 8, phường Tam Điệp đã được hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, chuẩn hoá quy trình chăn nuôi nên hiệu quả kinh tế ngày càng gia tăng rõ rệt.

Anh Lưu Mạnh Cường đầu tư hệ thống chuồng trại để nuôi cầy vòi hương.

Được biết, từ năm 2020, anh Cường đã bắt đầu xây dựng và tiến hành nuôi cầy vòi hương. Từ 100 con nuôi ban đầu, qua quá trình phát triển, đến nay gia đình đã có tổng số lượng đàn là 400 con, trong đó có 140 con là bố mẹ sinh sản.

Anh Lưu Mạnh Cường cho biết: Cầy vòi hương dễ nuôi, ít tốn công chăm sóc. Nguồn thức ăn cho cầy vòi hương chủ yếu là có nguồn gốc tự nhiên như: chuối chín, cá rô phi, ngoài ra còn có các loại hoa quả theo mùa. Trước đây khi chưa tham gia đề tài khoa học, việc cho cầy vòi hương ăn chỉ mang tính ước lượng tương đối. Tuy nhiên, khi trực tiếp tham gia, anh đã được chuyển giao kỹ thuật nuôi, nắm được đặc tính, khẩu phần ăn đảm bảo đầy đủ và cân đối dinh dưỡng, giúp tăng sức đề kháng cho con nuôi.

Bên cạnh đó, anh cũng xây dựng chuồng trại cao ráo, sạch sẽ, dễ dàng vệ sinh, lắp đặt hệ thống nước uống tự động, có hệ thống chống nóng mùa hè, đảm bảo làm ấm vào mùa đông. Qua đó, giúp giảm công chăm sóc, đảm bảo phòng và trị bệnh, nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Do là con nuôi đặc sản nên cầy vòi hương có giá bán khá cao so với thị trường. Theo đó, giá bán cầy vòi hương thương phẩm vào khoảng 1,7 triệu đồng/kg và bán giống khoảng 5 triệu đồng/con. Từ nuôi cầy vòi hương đã giúp gia đình có nguồn thu nhập ổn định.

Cầy vòi hương là con nuôi đặc sản cho giá trị kinh tế cao.

Cũng giống như hộ anh Lưu Mạnh Cường, ông Hoàng Kiên Cường ở thôn Bình Khang, xã Gia Hưng cũng là một trong những hộ đầu tiên của địa phương đưa giống cầy vòi hương vào nuôi thử nghiệm để phát triển kinh tế từ năm 2020 và được lựa chọn để tham gia thực hiện đề tài. Từ 40 cặp bố mẹ đến nay mô hình đã nhân lên về số lượng với tổng đàn 200 con. Riêng năm 2025, ông xuất bán 100 con giống, thu về 400 triệu đồng.

Ông Hoàng Kiên Cường thường xuyên kiểm tra hệ thống chuồng trại để đảm bảo điều kiện kỹ thuật tốt nhất cho cầy vòi hương phát triển.

Chia sẻ về quá trình chăn nuôi cầy vòi hương, ông Hoàng Kiên Cường cho biết: Mặc dù, đã tự học tập và tích luỹ kinh nghiệm nuôi cầy vòi hương ngay từ khi bắt đầu xây dựng mô hình, tuy nhiên, khi tham gia vào thực hiện đề tài khoa học, tôi mới được các đơn vị chuyển giao khoa học kỹ thuật, có cơ hội được tiếp cận với một quy trình chăm sóc khoa học hơn hẳn so với trước đây. Vì vậy nên các bệnh mà cầy vòi hương hay mắc phải như: bệnh về đường tiêu hóa, bệnh ngoài da,… đến nay, đã được hạn chế tối đa, đàn vật nuôi phát triển khỏe mạnh, cho năng suất cao, mỗi con có thể đạt trọng lượng từ 3 - 5kg. Cầy vòi hương thương phẩm có đến đâu, xuất bán đến đấy nên hiệu quả được nâng lên.

Thực tế cho thấy, cầy vòi hương là con nuôi đặc sản, giá bán cao vượt trội so với nhiều con nuôi truyền thống, trong khi nhu cầu thị trường lại khá lớn. Mô hình nuôi cầy vòi hương đang trở thành hướng phát triển kinh tế mới, hiệu quả cho người nông dân và ngày càng được khuyến khích nhân rộng.

Phát triển mô hình theo hướng bền vững

Qua quá trình triển khai thực hiện đề tài, 2 hộ tham gia đã tích cực, mạnh dạn tiếp nhận các kỹ thuật, giống con mới, cam kết thực hiện theo đúng yêu cầu quy trình kỹ thuật mà đề tài xây dựng.

Đề tài được thực hiện với quy mô bản đầu chỉ gồm 80 con cầy vòi hương nuôi sinh sản (60 con cái và 20 con đực), mỗi cá thể nhốt riêng trong 1 ô chuồng, đánh dấu ký hiệu khác nhau để thuận tiện theo dõi các chỉ tiêu kỹ thuật về hình thái, thể trạng, màu sắc, phản xạ....Các hộ cũng tiến hành quan sát, ghi chép số liệu, lập bảng, sổ theo dõi từng cá thể.

Đồng thời, tiến hành theo dõi đánh giá đặc điểm dịch tễ đối với bệnh cầy vòi hương gặp phải trong quá trình nuôi, phân tích nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng, kết quả điều trị bệnh.

Cầy vòi hương khi được chăm sóc theo quy trình kỹ thuật đồng bộ đều đạt và vượt tiêu chuẩn kỹ thuật đề ra.

Từ những quy trình chăm sóc cầy vòi hương được quản lý chặt chẽ về các thông số kỹ thuật. Sau hơn 1 năm thực hiện, đàn cầy vòi hương đã sinh sản hơn 300 con, tỷ lệ sống đạt tới 97%. Thực tế cho thấy, khi áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, chuẩn hoá từ khâu chọn giống, thiết kế chuồng tại, xây dựng khẩu phần ăn, kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh vào quá trình chăn nuôi, cầy vòi hương sinh trưởng, phát triển khoẻ mạnh, hạn chế tối đa dịch bệnh, các chỉ tiêu kỹ thuật vượt mục tiêu đề ra. Đây được đánh giá là kết quả khả quan, mang ý nghĩa quan trọng trong việc nhân rộng và phát triển mô hình trong tương lai.

Việc thực hiện đề tài nhằm mục tiêu không chỉ xây dựng và phát triển mô hình con nuôi đặc sản mới, cho giá trị kinh tế cao mà còn là cơ sở để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, phù hợp với điều kiện khí hậu, năng cao trình độ chăn nuôi, khả năng đầu tư nguồn vốn của người dân địa phương trong sản xuất.

Đánh giá về hiệu quả thực hiện đề tài, đồng chí Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình cho biết: Trong chương trình khoa học của Sở, chúng tôi tập trung nguồn vốn để chuyển giao những kỹ thuật tiên tiến, những giống có tính mới để phục vụ bà con nhân giống, nhất là đối với phát triển con nuôi đặc sản. Và đối với con nuôi cầy vòi hương, chúng tôi triển khai đề tài khoa học đến nay đã cơ bản đạt được mục tiêu đề ra, quy trình nuôi, lượng con giống sinh ra đảm bảo. Chúng tôi cũng đang tuyên truyền và vận động bà con nông dân hưởng ứng để nhân rộng mô hình nuôi cầy vòi hương, hướng tới xây dựng và phát triển thương hiệu con nuôi đặc sản của tỉnh Ninh Bình.

Hai hộ gia đình tham gia thực hiện đề tài thành công hiện là điểm tham quan học tập cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp cận tìm hiểu và nhân rộng mô hình chăn nuôi cầy vòi hương. Các chủ mô hình cũng tích cực chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình sản xuất, nhất là những thuận lợi, khó khăn trong quá trình nuôi, tạo động lực để nông dân phát triển mô hình chăn nuôi con đặc sản. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để nông dân có điều kiện tiếp cận với khoa học kỹ thuật mới trong chăn nuôi, thay đổi tư duy, thói quen sản xuất.

Các hộ tham gia đề tài trở thành địa chỉ tin cậy để cá nhân, tổ chức đến tham quan, học tập phát triển mô hình.

Có dịp được tham quan mô hình nuôi cầy vòi hương của anh Lưu Mạnh Cường, bà Phạm Thị Oanh, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân tổ dân phố 8, phường Tam Điệp chia sẻ: Mô hình nuôi cầy vòi hương qua thực tế đã cho hiệu quả thiết thực, vì vậy, chúng tôi đã tổ chức cho cán bộ, hội viên tham quan học tập mô hình. Một số hội viên đã có định hướng chuyển đổi mô hình chăn nuôi, quyết tâm phát triển con nuôi đặc sản này. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hội viên để tạo điều kiện thuận lợi nhất về kỹ thuật, nguồn vốn, giúp con nuôi đặc sản này phát triển, mang lại giá trị kinh tế cao trong thời gian tới.

Cầy vòi hương thực sự trở thành hướng phát triển kinh tế mới, hiệu quả và giàu tiềm năng. Đặc biệt, trong bối cảnh Ninh Bình đang phát triển mạnh về du lịch, việc phát triển các con nuôi đặc sản như cầy vòi hương càng làm phong phú thêm nguồn thực phẩm chất lượng cao, phục vụ du lịch. Từ đó, từng bước hình thành nên chuỗi liên kết trong chăn nuôi, nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp thúc đẩy việc chăn nuôi một cách bền vững; đồng thời góp phần chuyển đổi từ chăn nuôi truyền thống sang mô hình sinh thái, tuần hoàn và thân thiện với môi trường, xây dựng nền nông nghiệp đa giá trị.

Bài, ảnh: Đinh Huyền