"Phạt nguội" để làm nóng ý thức - bước chuyển văn hóa giao thông

Lào Cai với địa giới hành chính rộng, lưu lượng phương tiện tăng đột biến, mạng lưới giao thông phức tạp, kết nối giữa các vùng trung tâm cũ và mới đòi hỏi phương thức quản lý khoa học, toàn diện.

Lực lượng Cảnh sát giao thông không thể trải đều khắp các tuyến đường 24/24h, tình trạng vi phạm như: chạy quá tốc độ, sai làn đường, dừng đỗ sai quy định là nỗi nhức nhối, đe dọa an toàn giao thông và làm mất mỹ quan đô thị.

Trước thực trạng đó, Công an tỉnh Lào Cai đã tiếp tục tham mưu, triển khai hệ thống camera giám sát, xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông (phạt nguội). Việc ứng dụng công nghệ hiện đại được xác định là “chìa khóa” để giải bài toán nhân lực và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước - hệ thống này đã chứng minh hiệu quả vượt trội.

Phạt nguội đã buộc người dân phải chuyển từ trạng thái ứng phó sang tự giác chấp hành.

Hiệu quả lớn nhất của hệ thống “phạt nguội” không chỉ là vật chất, mà chính là sự tác động mạnh mẽ vào tâm lý người điều khiển phương tiện. Phạt nguội đã buộc người dân phải chuyển từ trạng thái ứng phó sang tự giác.

Trước đây, nhiều người chỉ chấp hành luật khi thấy bóng dáng của lực lượng chức năng, thì nay, họ hiểu rằng “mắt thần” có mặt ở khắp nơi.

Anh Phạm Văn Bằng (Tổ dân phố Nguyễn Thái Học 6, phường Yên Bái) - người vi phạm bị camera giám sát phát hiện chia sẻ: “Trước đây, khi vội, tôi thỉnh thoảng vẫn cố nhấn ga vượt vài giây đèn vàng hoặc đè vạch một chút khi không thấy lực lượng Cảnh sát giao thông. Nhưng từ khi hệ thống phạt nguội đi vào hoạt động, tôi và người thân trong gia đình nhắc nhau phải tuyệt đối tuân thủ. Khi bị phạt tiền triệu và trừ điểm giấy phép lái xe, tôi rút ra bài học cho bản thân là phải tập trung, chú ý tránh các lỗi không cần thiết như vượt đèn đỏ, đè vạch. Giờ lái xe là phải tự giác đi đúng luật”.

Đồng quan điểm, chị Trần Thị Khánh Linh (Tổ dân phố Trực Thanh, phường Âu Lâu) - người vi phạm lỗi chạy quá tốc độ quy định bị phát hiện qua camera giám sát cho biết: “Tôi vừa hoàn thành xong thủ tục nộp phạt. Hôm đó đường vắng và đêm muộn, tôi chủ quan nghĩ không có lực lượng cắm chốt nên nhấn ga hơi mát tay, không ngờ camera ghi nhận hết. Hình ảnh bằng chứng đối chiếu chính xác từ biển số, thời gian, vị trí cho đến tọa độ và tốc độ vượt ngưỡng. Bằng chứng minh bạch nên tôi chấp nhận lỗi. Bài học lớn nhất là phải luôn tuân thủ luật, dù đường vắng hay có người giám sát trực tiếp hay không”.

Người dân tham gia giao thông chấp hành nghiêm theo tín hiệu đèn, vạch kẻ đường.

Hiện, hệ thống camera giám sát được triển khai tại 58 vị trí trên địa bàn tỉnh với tổng số 155 camera. Trong đó, 9 điểm camera giám sát phục vụ xử lý vi phạm giao thông thông qua việc khai thác, xử lý dữ liệu và hình ảnh thu được từ hệ thống. Các thiết bị camera giám sát ngoại vi được bố trí, lắp đặt tại các điểm nút giao trọng điểm, trên tuyến đường ra vào trung tâm tỉnh và các tuyến đường chính trong đô thị trên địa bàn tỉnh.

Hệ thống camera giám sát được triển khai tại 58 vị trí trên địa bàn tỉnh với tổng số 155 camera.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng CSGT đã sử dụng hệ thống camera giám sát phát hiện và ghi nhận 2.593 trường hợp vi phạm, chủ yếu là không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông; chạy quá tốc độ quy định, không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu, vạch kẻ đường và các hành vi vi phạm khác theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP; xử lý vi phạm 1.209 trường hợp; phạt tiền trên 10 tỷ đồng nộp ngân sách Nhà nước; 57 trường hợp bị tước giấy phép lái xe; 575 trường hợp bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng CSGT đã sử dụng hệ thống camera giám sát phát hiện và ghi nhận 2.593 trường hợp vi phạm.

Thượng tá Phạm Vân Thảo - Phó Trưởng Phòng CSGT, Công an tỉnh cho biết: “Việc triển khai hệ thống camera giám sát giao thông đã từng bước giảm bớt áp lực, sự có mặt của lực lượng CSGT thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát. Phạt nguội không phải là đích đến, đó chỉ là công cụ. Đích đến cuối cùng là một xã hội mà ở đó người dân tự giác lái xe bằng lòng tự trọng, sự nhường nhịn và thượng tôn pháp luật. Khi hệ thống công nghệ của lực lượng công an đủ dày và ý thức của người dân đủ chín, đó là lúc chúng ta hoàn thành bước chuyển lịch sử về văn hóa giao thông. Đồng thời, phạt nguội chính là bước chuyển giúp minh bạch hóa việc xử lý, tạo ra sự công bằng. Khi người dân tâm phục khẩu phục, ý thức tự giác sẽ được thiết lập”.

Phòng camera giám sát giao thông, liên tục, thường xuyên cập nhật tình hình giao thông trên địa bàn tỉnh.

Hiện nay, quy trình phạt nguội đã được tích hợp hệ thống chính thức của Cục CSGT và ứng dụng VNeTraffic để tra cứu. Người dân có thể tra cứu vi phạm, nhận thông báo qua ứng dụng và nộp phạt trực tuyến chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại.

Việc liên thông dữ liệu giữa ngành Công an và Cục Đăng kiểm Việt Nam tạo ra một cơ chế giám sát chéo cực kỳ hiệu quả. Sự thuận tiện và nghiêm ngặt này loại bỏ hoàn toàn các tiêu cực phát sinh trong quá trình xử lý vi phạm trực tiếp. Đồng thời, định hình một thế hệ công dân số, trách nhiệm với phương tiện mình sở hữu, thường xuyên cập nhật thông tin pháp luật và có ý thức thượng tôn pháp luật trên không gian số lẫn đời thực.

Cán bộ Phòng CSGT hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeTraffic để tra cứu.

Để phạt nguội thực sự trở thành bệ phóng vững chắc cho bước chuyển văn hóa giao thông, cần có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt.

Thượng tá Phạm Vân Thảo - Phó trưởng Phòng CSGT, Công an tỉnh tham mưu, đề xuất: Đẩy mạnh đầu tư, mở rộng hệ thống camera giám sát giao thông theo hướng đồng bộ, hiện đại; tăng cường ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn trong quản lý trật tự an toàn giao thông; hoàn thiện cơ sở dữ liệu, kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ công tác xử lý vi phạm; nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, chiến sĩ CSGT về công nghệ, chuyển đổi số; đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức để người dân hiểu, đồng thuận và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về giao thông đường bộ.

Hành trình xây dựng văn hóa giao thông không thể thành công trong thời gian ngắn, nhưng những gì Lào Cai đã và đang làm được thông qua hệ thống phạt nguội là minh chứng sống động cho tư duy quản lý hiện đại. Việc chuyển từ “chạy theo xử lý” sang “giám sát chủ động” bằng công nghệ đã mang lại hiệu quả kép, vừa giảm tải áp lực cho lực lượng chức năng, vừa rèn luyện ý thức thượng tôn pháp luật cho người dân.

Trần Minh - Bùi Chí Công