Phát huy lợi thế bản địa bằng sản phẩm OCOP

Nhiều sản phẩm cà phê được chứng nhận OCOP giúp nâng cao giá trị cho hạt cà phê

Gầy dựng thương hiệu cà phê vùng xa

Trên vùng đất Bảo Lâm 4, nơi nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng sinh sống hơn 30 năm qua, những hạt cà phê từng chỉ bán dưới dạng nhân thô nay đã trở thành sản phẩm OCOP mang thương hiệu riêng. Nhìn lại chặng đường phát triển, bà Lương Thị Vinh, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông lâm nghiệp B’Lá chia sẻ, những ngày đầu thành lập năm 2018 là giai đoạn nhiều thử thách nhất. Khi đó, quy mô sản xuất còn nhỏ, nguồn lực hạn chế với 7 thành viên, việc tổ chức sản xuất gặp không ít khó khăn.

Năm 2020, HTX mạnh dạn đầu tư chế biến sâu, thu mua cà phê của các hộ liên kết để rang xay và xây dựng thương hiệu riêng. Những nỗ lực ấy đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận. Năm 2023, sản phẩm cà phê Hoàng Gia của HTX được công nhận OCOP 3 sao. HTX cũng được hỗ trợ hoàn thiện bao bì, cấp mã số vùng trồng và hoàn thiện các chứng nhận cần thiết phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Theo bà Lương Thị Vinh, phần lớn sản phẩm của nông dân trên địa bàn chỉ được bán dưới dạng cà phê nhân xanh. Giá trị hạt cà phê vì thế chưa tương xứng với công sức người trồng. Từ thực tế đó, HTX quyết định đầu tư rang xay, chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời từng bước xây dựng thương hiệu cà phê riêng.

Tuy nhiên, để tạo ra sản phẩm chất lượng ổn định, theo bà Lương Thị Vinh, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nguồn nguyên liệu đầu vào. HTX đã xây dựng mạng lưới liên kết với khoảng 50 hộ dân trên địa bàn, hỗ trợ bà con về kỹ thuật canh tác, hỗ trợ cung ứng vật tư sản xuất. Thông qua mô hình liên kết này, HTX có điều kiện theo dõi và kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất ngay từ vườn cà phê.

Nhờ kiểm soát được quy trình sản xuất từ đất, nước, phân bón hữu cơ, vi sinh đến khâu thu hoạch, HTX từng bước nâng cao chất lượng nguyên liệu đầu vào. Hiện nay, HTX đang hỗ trợ các hộ liên kết trả chậm khoảng 350 tấn phân bón hữu cơ, vi sinh mỗi năm. Việc khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nông sản mà còn hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường.

Mở rộng cơ hội cho sản phẩm địa phương

Sau 5 năm triển khai giai đoạn 2021 - 2025, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương. Từ những sản phẩm nông nghiệp truyền thống, nhiều chủ thể đã mạnh dạn đầu tư nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, xây dựng thương hiệu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng hóa.

Nhiều sản phẩm truyền thống của đồng bào DTTS được công nhận OCOP 3 sao

Toàn tỉnh hiện có 946 sản phẩm OCOP còn thời hạn chứng nhận, tăng hơn 4,4 lần so năm 2020. Cùng với đó, số lượng chủ thể tham gia chương trình cũng tăng mạnh, đạt 533 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất, kinh doanh. Không chỉ gia tăng về số lượng, các sản phẩm OCOP ngày càng được chú trọng về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn hiệu và khả năng tiếp cận thị trường.

Nhiều sản phẩm đã có mặt tại các hệ thống phân phối hiện đại, các điểm giới thiệu sản phẩm và các nền tảng thương mại điện tử. Nhờ đó, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương, đồng thời góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân nông thôn.

Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hộ dân đã từng bước tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng và nhu cầu của thị trường. Thu nhập của các chủ thể OCOP được cải thiện rõ rệt, bình quân tăng từ 15 - 20% mỗi năm, qua đó tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống người dân khu vực nông thôn.

Đối với vùng đồng bào DTTS, chương trình OCOP mở ra cơ hội để những sản vật gắn với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và tri thức bản địa từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Nhiều sản phẩm được xây dựng từ chính những giá trị truyền thống của cộng đồng như: cà phê, rượu cần, đan lát, thổ cẩm… góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với phát triển kinh tế.

Thông qua các hoạt động đào tạo, tập huấn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại, đồng bào DTTS có thêm điều kiện tiếp cận kiến thức sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực quản lý và phát triển sản phẩm.

Sản phẩm bánh tráng OCOP 3 sao của người Tày ở Đam Rông 1

“Ngay từ đầu thành lập HTX, chúng tôi xác định sau quá trình sản xuất thì cần phải có sản phẩm chất lượng, được cấp các chứng nhận, trong đó có OCOP để khẳng định chất lượng sản phẩm và tạo lòng tin cho người tiêu dùng. HTX đã sẵn sàng đưa sản phẩm vào phân loại, đánh giá cuối năm nay”, bà Cil Anh Đào, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp và Du lịch Đạ Nghịt (phường Lang Biang - Đà Lạt) chia sẻ.

Có thể thấy, bên cạnh những con số tăng trưởng ấn tượng, thành công lớn nhất của chương trình OCOP là tạo động lực để người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS phát huy nội lực, khai thác hiệu quả lợi thế bản địa và từng bước nâng cao giá trị sản phẩm quê hương. Qua đó góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới và gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc.

Hồng Thắm .