Phát huy giá trị lịch sử quân sự trong thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, biển, đảo

Các đại biểu tham quan trưng bày sách, báo, triển lãm ảnh với chủ đề “Phất cao cờ hồng Tháng Tám-Bảo vệ bờ cõi biên cương” do Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng phối hợp với Thư viện Quân đội và Trường Trung cấp 24 Biên phòng tổ chức. Ảnh: Chiến Khu

Lan tỏa giá trị lịch sử trong xây dựng lực lượng

Trên các tuyến biên giới, biển, đảo, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng luôn đặt ra yêu cầu cao về bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, khả năng dự báo và xử lý tình huống. Vì vậy, việc tổng kết thực tiễn, nghiên cứu, biên soạn lịch sử quân sự, lịch sử truyền thống đơn vị có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình xây dựng lực lượng. Mỗi công trình lịch sử được thực hiện công phu, nghiêm túc không chỉ lưu giữ chặng đường đã qua, mà còn làm rõ quy luật, bài học, kinh nghiệm để vận dụng vào nhiệm vụ hôm nay.

Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 984-NQ/QUTW ngày 28/12/2016 của Quân ủy Trung ương về “Lãnh đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lịch sử quân sự đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, các cơ quan, đơn vị trong Bộ đội Biên phòng đã nghiên cứu, biên soạn 395 công trình lịch sử quân sự, tổng kết nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng; trong đó có 364 công trình đã xuất bản. Nhiều công trình có giá trị lý luận và thực tiễn, phục vụ hiệu quả công tác giáo dục truyền thống, huấn luyện, xây dựng đơn vị; đồng thời cung cấp cơ sở cho việc tham mưu, đề xuất chủ trương, giải pháp quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Đáng chú ý, các giá trị lịch sử đã được đưa gần hơn với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới bằng nhiều hình thức sinh động. Hệ thống thiết chế văn hóa trong toàn lực lượng tiếp tục được củng cố, phát huy hiệu quả, gồm nhà văn hóa, nhà truyền thống, phòng truyền thống, thư viện, tủ sách, phòng Hồ Chí Minh, tượng đài “Nghe lời non nước”, bia tưởng niệm liệt sĩ tại các đồn Biên phòng... Những không gian truyền thống ấy giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu sâu hơn về cội nguồn, trách nhiệm và niềm tự hào của người chiến sĩ mang quân hàm xanh.

Việc phát huy các thiết chế, không gian truyền thống không chỉ dừng lại ở trưng bày, lưu giữ tư liệu, mà quan trọng hơn là đưa lịch sử trở thành nội dung giáo dục thường xuyên, gắn với từng bài giảng, từng hoạt động huấn luyện, học tập của cán bộ, chiến sĩ. Đại tá Nguyễn Văn Mão, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trường Trung cấp 24 Biên phòng khẳng định: “Công tác lịch sử quân sự phải được chuyển hóa thành nội dung giáo dục thường xuyên, thiết thực trong nhà trường. Mỗi bài giảng, hoạt động ngoại khóa, không gian truyền thống cần giúp học viên hiểu đúng, hiểu sâu về truyền thống của lực lượng, truyền thống của nhà trường. Từ đó, bồi đắp bản lĩnh chính trị, niềm tin, lòng tự hào, ý thức tổ chức kỷ luật và trách nhiệm với nhiệm vụ bảo vệ biên giới”.

Khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ của đời sống đơn vị, hiệu quả giáo dục chính trị sẽ rõ nét hơn. Các mô hình như “Học kỳ quân đội”, lễ chào cờ “Tôi yêu Tổ quốc”, “Tiết học biên cương”... đã góp phần giới thiệu cho học sinh, sinh viên và nhân dân khu vực biên giới về lịch sử hình thành đường biên, mốc quốc giới; ý nghĩa của chủ quyền biên giới, biển, đảo; truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc và truyền thống anh hùng của Bộ đội Biên phòng. Qua đó, lịch sử trở thành nguồn lực tinh thần, hun đúc lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và niềm tin vào nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Cán bộ Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng giáo dục truyền thống cho chiến sĩ thông qua hệ thống bảng ảnh trưng bày tại phòng Hồ Chí Minh. Ảnh: Hoàng Sơn

Biến tri thức lịch sử thành năng lực hành động

Công tác lịch sử quân sự chỉ thật sự có giá trị khi các bài học được đúc rút từ thực tiễn tiếp tục được vận dụng vào nhiệm vụ hiện nay. Với Bộ đội Biên phòng, yêu cầu đó càng rõ hơn, bởi mỗi tuyến biên giới, mỗi địa bàn, mỗi loại hình đơn vị đều có đặc thù riêng, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp trong nghiên cứu, tổng kết và khai thác tư liệu lịch sử.

Từ thực tiễn đơn vị cửa khẩu cảng, Trung tá Lê Việt Hải, Chỉ huy trưởng Biên phòng cửa khẩu cảng thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: “Hoạt động quản lý, kiểm soát tại cửa khẩu cảng có nhiều đặc thù; nhiều sự kiện nghiệp vụ cần được ghi chép, hệ thống hóa kịp thời. Việc mở sổ biên niên, tập hợp tư liệu, tổng kết kinh nghiệm từ cơ sở không chỉ phục vụ biên soạn lịch sử đơn vị, mà còn giúp cán bộ, chiến sĩ có thêm cơ sở nghiên cứu, tham khảo, nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ trong môi trường cửa khẩu cảng hiện đại, năng động, phức tạp”.

Trên tuyến biên giới đất liền, công tác lịch sử quân sự gắn với tổng kết kinh nghiệm quản lý, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới và xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Đại tá Lương Tuấn Long, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng chia sẻ: “Từ thực tiễn địa bàn biên giới có vị trí chiến lược quan trọng, giàu truyền thống cách mạng, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng xác định việc sưu tầm tư liệu, ghi chép biên niên sự kiện, tổng kết kinh nghiệm từ cơ sở phải được tiến hành thường xuyên, chặt chẽ, khoa học; qua đó chuyển hóa mỗi bài học lịch sử thành nhận thức, trách nhiệm và hành động cụ thể của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ”.

Trên cơ sở yêu cầu nhiệm vụ, công tác lịch sử quân sự không dừng lại ở việc biên soạn, xuất bản công trình, mà còn là quá trình tích lũy tri thức, chuẩn hóa tư liệu, củng cố phương pháp công tác và lan tỏa giá trị truyền thống. Khi lịch sử được nghiên cứu nghiêm túc, lưu giữ khoa học, truyền tải sinh động và vận dụng hiệu quả, mỗi bài học từ quá khứ sẽ tiếp tục tiếp sức cho cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 984-NQ/QUTW ngày 28/12/2016 của Quân ủy Trung ương về “Lãnh đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lịch sử quân sự đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ đội Biên phòng yêu cầu cấp ủy, chỉ huy các cấp tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của công tác lịch sử quân sự; tập trung nghiên cứu, tổng kết thực tiễn quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; đẩy mạnh biên soạn, bổ sung, tái bản các công trình lịch sử; tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng cơ sở dữ liệu lịch sử quân sự dùng chung. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách; huy động hiệu quả các nguồn lực phục vụ công tác lịch sử quân sự, đáp ứng yêu cầu xây dựng Bộ đội Biên phòng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Chiến Khu