'Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho người dân'

Thông tin trên được công bố tại Hội nghị tổng kết hoạt động Chương trình Chống lao Quốc gia năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026 diễn ra ngày 7/5 tại Hà Nội. Đây cũng là dịp kỷ niệm 117 năm ngày sinh Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch – Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên, Viện trưởng đầu tiên của Viện Chống lao, tiền thân của Bệnh viện Phổi Trung ương.

Theo báo cáo của Chương trình Chống lao Quốc gia, năm 2025, Việt Nam phát hiện 119.033 ca bệnh lao mới và tái phát, tăng 4,7% so với năm 2024. Đây là số ca phát hiện cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, điểm sáng là tỷ lệ điều trị thành công bệnh lao mới và tái phát đạt gần 90%.

Bên cạnh đó, hệ thống phòng, chống lao tiếp tục được duy trì ổn định từ Trung ương tới địa phương, bảo đảm bao phủ tại 100% xã, phường. Các hoạt động phát hiện chủ động, ứng dụng công nghệ mới, phối hợp y tế công - tư và kết nối giữa các cơ sở y tế được triển khai ngày càng hiệu quả.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh trong bài: BTC)

Dù đạt được một số kết quả tích cực, song nhìn vào thực tế cho thấy Chương trình Chống lao Quốc gia vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Bệnh lao tiếp tục là một trong những thách thức y tế cộng đồng lớn nhất tại Việt Nam, bất chấp những tiến bộ trong điều trị và kiểm soát dịch bệnh.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh, gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam hiện còn cao trong khu vực. Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia có tỷ lệ lao kháng thuốc cao nhất thế giới; hằng năm vẫn có hàng chục nghìn người tử vong do lao; tình trạng phát hiện muộn, bỏ sót ca bệnh trong cộng đồng vẫn nghiêm trọng. Trong khi, nguồn lực cho công tác phòng, chống lao tại một số địa phương còn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Đồng quan điểm về những khó khăn Chương trình Chống lao Quốc gia phải đối mặt, TS.BS Đinh Văn Lượng - Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương thông tin, năm 2024, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính Việt Nam có khoảng 184.000 bệnh nhân lao mới, khoảng 9.400 ca lao kháng thuốc và khoảng 12.000 người tử vong do lao mỗi năm. Đặc biệt, gần 40% bệnh nhân lao chưa được phát hiện và báo cáo.

Trong bối cảnh nói trên, Chương trình Chống lao Quốc gia năm 2026 được ngành Y tế xác định tập trung vào chủ đề trọng tâm: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Theo đó, hoạt động sàng lọc lao sẽ được lồng ghép vào chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân theo tinh thần Nghị quyết 72 và Chỉ thị 17 của Thủ tướng.

TS.BS Đinh Văn Lượng - Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương phát biểu tại Hội nghị.

Để triển khai hiệu quả giải pháp này, Bệnh viện Phổi Trung ương - Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất Bộ Y tế chỉ đạo tất cả các cơ sở y tế triển khai kịp thời, đồng bộ việc lồng ghép khám sàng lọc lao trong khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho mỗi người dân.

Đồng thời, Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai đánh giá tình hình dịch tễ bệnh lao hiện nay tại Việt Nam, chỉ đạo các cơ sở y tế tăng cường khám, phát hiện bệnh lao trong khám chữa bệnh thường quy.

Ngoài ra, nhằm tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam vào năm 2030, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, tổ chức nghiên cứu, đánh giá dịch tễ học bệnh lao, làm cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả; bảo đảm nguồn lực cho hoạt động phát hiện, chẩn đoán và điều trị bệnh lao; củng cố, nâng cao năng lực của các bệnh viện lao/bệnh viện phổi của các địa phương; thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong chẩn đoán, sàng lọc bệnh lao.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường phát hiện lao trong công tác khám, chữa bệnh, coi đây là nhiệm vụ thường quy của tất cả các cơ sở y tế, cả công lập và ngoài công lập. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, đưa nội dung phòng, chống lao trở thành một phần quan trọng trong đào tạo và bồi dưỡng cán bộ y tế.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường truyền thông về công tác phòng, chống lao, đẩy mạnh truyền thông cho cộng đồng, cho cán bộ, nhân viên y tế để nâng cao nhận thức về bệnh lao trong quá trình khám, chữa bệnh.

Linh Chi