Phát hiện dấu tích điện Long Thiên qua khai quật Hoàng thành Thăng Long

Chiều ngày 24/10 tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHKHXH&NV), Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã chủ trì tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Báo cáo thường niên khảo cổ học Việt Nam 2026”. Với hai chuyên đề chính là “Khảo cổ học tiền - sơ sử” và “Khảo cổ học lịch sử”, hội thảo đã thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà khảo cổ học đến từ các Viện Hàn lâm, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các Ban Quản lý di tích.

Nội dung hội thảo năm nay chủ yếu hướng tới việc tạo lập một diễn đàn học thuật nhằm công bố những tư liệu khai quật khảo cổ học mới nhất trong giai đoạn 2020 - 2025, từ đó định hướng cho các chương trình nghiên cứu và khai quật phát hiện mới trong thời gian tới.

PGS. TS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV bày tỏ quan điểm trong phát biểu khai mạc.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV (ĐHQGHN) đề xuất việc duy trì tổ chức hội thảo thường niên có chất lượng chuyên môn cao nhằm công bố các tư liệu mới trong lĩnh vực khảo cổ, đồng thời mong muốn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ giới chuyên môn để phát triển diễn đàn này. Theo đó, các báo cáo nghiên cứu sẽ được tổng hợp, tiếp thu ý kiến đóng góp để hoàn thiện trước khi công bố trên Tạp chí Khảo cổ học và xuất bản thành tài liệu phục vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Khảo cổ học tiền - sơ sử” do GS.TS. Lâm Thị Mỹ Dung (Trường ĐHKHXH&NV) và PGS.TS. Vi Vỹ Yến (Đại học Trung Sơn) đồng chủ trì, nhiều công trình nghiên cứu và phát hiện tiêu biểu đã thu hút sự quan tâm, bàn luận sôi nổi.

GS.TS Lâm Thị Mỹ Dung, Trường Đại học KHXH&NV và PGS.TS Vi Vỹ Yến, Đại học Trung sơn

Tiêu biểu là báo cáo về di tích mái đá Làng Vành tại huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ) được khai quật năm 2022, do TS. Lê Hải Đăng (Viện Khảo cổ học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đại diện trình bày. Tại mái đá Làng Vành, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều dấu tích và di vật quan trọng như bếp lửa, công cụ xương, bàn nghiền đá cuội, thổ hoàng... Những phát hiện này cho thấy tính đa dạng trong hoạt động cư trú của cư dân văn hóa Hòa Bình, đồng thời mở ra không gian nghiên cứu rộng hơn tại khu vực lưu vực sông Bôi.

Bên cạnh đó là các công trình nghiên cứu đáng chú ý khác được báo cáo như: “Khai quật khảo cổ Cái Bèo (Hải Phòng) năm 2022” của GS.TS. Lâm Thị Mỹ Dung (Trường ĐHKHXH&NV); “Kết quả khai quật Ngòi Nhù (Lào Cai) năm 2026” của TS. Hoàng Văn Diệp (Trường ĐHKHXH&NV). Ngoài ra, các báo cáo khai quật giai đoạn 2019 - 2025 tại phức hệ di tích Vườn Chuối (Hà Nội) cũng làm rõ đặc điểm biến đổi không gian cư trú, bổ sung nhận thức về đời sống cư dân thời đại Kim khí ở vùng trung châu thổ sông Hồng. Bàn về phức hệ di tích Vườn Chuối, TS. Nguyễn Hồng Kiên (Viện Khảo cổ học) cho rằng cần giải quyết thấu đáo các vấn đề thực địa, đẩy mạnh nghiên cứu chuyên sâu và định hướng lấy mẫu giám định niên đại cụ thể nhằm đúc kết thành một hệ thống tư liệu hoàn thiện.

PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch hội khảo cổ học Việt Nam chia sẻ nội dung điện Kính Thiên.

Ở phiên thảo luận chuyên đề “Khảo cổ học lịch sử” do PGS.TS. Tống Trung Tín (Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam) và TS. Nguyễn Văn Anh (Trưởng khoa Lịch sử, Trường ĐHKHXH&NV) đồng chủ trì, nhiều phát hiện mới cũng được công bố. Nổi bật là báo cáo “Kết quả khai quật điện Kính Thiên (Hà Nội) năm 2026”, ghi nhận địa tầng dày 6m kéo dài liên tục qua các thời kỳ: Đại La, Đinh - Tiền Lê, Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung hưng và Nguyễn. Đặc biệt, việc phát hiện dấu tích điện Long Thiên đã góp phần khẳng định giá trị vô giá của Khu di tích Hoàng thành Thăng Long cũng như vị thế thiêng liêng của Kinh đô và đất nước.

Hội thảo “Báo cáo thường niên khảo cổ học Việt Nam 2026” đã quy tụ 25 báo cáo công bố kết quả từ 25 cuộc khai quật của các cơ quan, đơn vị. Đây là nguồn tư liệu quan trọng, đa dạng và phong phú, tạo tiền đề vững chắc cho công tác nghiên cứu, khai quật, bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị các di tích khảo cổ học trong bối cảnh kinh tế - xã hội của đất nước đang phát triển nhanh chóng hiện nay.

Khép lại hội thảo, Ban Tổ chức cùng các nhóm tác giả đã thẳng thắn chia sẻ quan điểm chuyên môn, chỉ ra những điểm cần khắc phục và những kết quả cần phát huy, đồng thời sẵn sàng ghi nhận các ý kiến đóng góp để hoàn thiện hơn cho những công trình khai quật ở hiện tại và trong tương lai.

Duy Cảnh