Phát biểu của Thứ trưởng Phan Tâm tại Hội nghị Sơ kết 6 tháng đầu năm lĩnh vực thông tin điện tử

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Sơ kế 6 tháng đầu năm lĩnh vực thông tin điện tử. Ảnh: Đình Toán

Thưa quý vị đại biểu,

Chúng ta đã có buổi làm việc nghiêm túc và trách nhiệm. Hội nghị đã nghe báo cáo sơ kết 6 tháng đầu năm 2026, các ý kiến tham luận của địa phương, doanh nghiệp và trao đổi về những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý cũng như phát triển lĩnh vực trong giai đoạn hiện nay. Tôi đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Cục PTTH&TTÐT và ghi nhận các ý kiến tâm huyết, thẳng thắn từ các đại biểu - đặc biệt các tham luận có chất lượng của Sở VHTTDL tp Hà Nội, Schannel Network, WPP Media và Gamota. Ðây là những góc nhìn thực tiễn quý giá, có số liệu, có đề xuất cụ thể, không chung chung, không hô khẩu hiệu.

Qua Hội nghị, có thể thấy: 6 tháng đầu năm 2026, lĩnh vực thông tin điện tử tiếp tục phát triển ổn định, ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội và tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Công tác QLNN cũng như sự phát triển của lĩnh vực đều có nhiều chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận thẳng thắn: Lĩnh vực thông tin điện tử đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi mang tính căn bản. Nếu trước đây trọng tâm là quản lý nội dung thông tin thì hiện nay đang chuyển dần sang quản lý hệ sinh thái số, dữ liệu, thuật toán và các tác động xã hội do công nghệ tạo ra. Ðiều đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý nhà nước cũng như phát triển SX-KD - không thể quản lý và phát triển lĩnh vực thông tin điện tử bằng tư duy của ngày hôm qua đối với những công nghệ của ngày mai.

Trên cơ sở các nội dung đã được thảo luận, tôi xin khái quát một số vấn đề trọng tâm và định hướng cho thời gian tới:

Thứ nhất, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển

Có một câu hỏi tôi muốn chúng ta cùng thường xuyên tự hỏi: Chúng ta đang quản lý để làm gì? Ðể hạn chế rủi ro hay để kiến tạo môi trường phát triển? Câu trả lời đúng là cả hai đều cần thiết, nhưng nếu chỉ tập trung vào cái trước, chúng ta sẽ vô tình làm khó cái sau. Quản lý hiệu quả không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn là tạo điều kiện để các chủ thể tham gia phát triển đúng quy định, đúng pháp luật, và trúng nhu cầu, thị hiếu chính đáng của cộng đồng.

Vì vậy, trong thời gian tới, Cục PTTH&TTÐT cần tiếp tục đổi mới tư duy theo hướng: lấy pháp luật làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ, lấy đối thoại và đồng hành làm phương thức quản lý. Chuyển từ tư duy quản lý từng nội dung riêng lẻ sang tư duy quản trị toàn bộ hệ sinh thái số. Quản lý phải hướng tới phát triển; phát triển phải đặt trên nền tảng pháp luật, đạo đức xã hội và các giá trị văn hóa Việt Nam.

Thứ hai, xây dựng văn hóa mạng lành mạnh gắn với phát huy vai trò của lực lượng truyền thông xã hội và người có ảnh hưởng trên mạng

Hiện nay, các nhà sáng tạo nội dung số và người có ảnh hưởng trên mạng đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình dư luận và lan tỏa thông tin. Cần sớm định danh rõ vị thế của lực lượng này trong hệ sinh thái truyền thông quốc gia, đồng thời phát huy vai trò phối hợp giữa cơ quan báo chí, nền tảng số, doanh nghiệp công nghệ, KOL, MCN (mạng lưới đa kênh) và nhà sáng tạo nội dung trong lan tỏa các giá trị tốt đẹp về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam. Xây dựng văn hóa trên môi trường số cần được xác định là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài.

Cơ chế duy trì họp giao ban định kỳ hàng tháng với 40 MCN hàng đầu - điều mà đại diện Schannel Network nhắc đến trong tham luận như một "điểm tựa vững chắc" - chính là minh chứng cho thấy: quản lý hiệu quả không phải chỉ là ra quyết định xử phạt, mà cả là tạo ra kênh đối thoại liên tục, cảnh báo sớm, phối hợp sớm, điều chỉnh sớm. Mô hình này cần được duy trì, nâng cấp lên thành cơ chế tham vấn chính sách thực chất.

Văn hóa không thể hình thành chỉ bằng quy định hành chính - cần được bồi đắp bằng nhận thức và sự tự giác của các chủ thể. Schannel Network đề xuất xây dựng bộ quy tắc ứng xử mẫu dành riêng cho nhà sáng tạo nội dung trẻ thông qua phối hợp ba bên giữa Cục, báo chí chính thống và các MCN. Ðây là hướng đi đúng — tạo "màng lọc tự nhiên"thay vì hàng rào cưỡng chế. Tôi giao Cục PTTH&TÐT chủ trì phối hợp, trong 6 tháng cuối năm tổ chức ít nhất một hai chiến dịch truyền thông chung theo tinh thần này.

Bên cạnh đó, Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục tăng cường kết nối, cung cấp thông tin chính thống, hỗ trợ đào tạo kỹ năng và đồng hành trong các chiến dịch truyền thông chính sách. Việc triển khai thực chất Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số là nhiệm vụ trọng tâm - và hiệu quả phải được đánh giá bằng chỉ số đo lường được, không phải bằng số cuộc hội thảo đã tổ chức.

Thứ ba, tăng cường quản lý thông tin trên mạng, đặc biệt là hoạt động của các nền tảng xuyên biên giới tại Việt Nam

Tỷi lệ đáp ứng chặn gỡ trên ba nền tảng lớn đạt trên 94% trong 6 tháng qua là con số đáng ghi nhận - nhưng chúng ta cũng cần thành thật: đây không phải đích đến cuối cùng. Deepfake đang leo thang, AI tạo nội dung giả mạo ngày càng tinh vi. Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam đã tiếp nhận 1.287 phản ánh và ngăn chặn nhiều chiến dịch Deepfake trong kỳ Ðại hội XIV - đây là kết quả tốt nhưng cũng là tín hiệu báo động về quy mô và mức độ tinh vi của các mối đe dọa phía trước.

Quan điểm xuyên suốt là: quản lý cần bảo đảm nguyên tắc thượng tôn pháp luật, đồng thời không hạn chế quyền tiếp cận thông tin chính đáng của người dân. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc chặn, gỡ nội dung vi phạm, mà hướng tới xây dựng môi trường số minh bạch - trong đó các nền tảng xuyên biên giới thực hiện đầy đủ trách nhiệm tương đương các mạng xã hội trong nước, đồng hành với cơ quan quản lý trong lan tỏa thông tin tích cực và tạo giá trị cho cộng đồng.

Nghị định 174/2026/NÐ-CP có hiệu lực từ 1.7.2026 - tức là từ tuần tới - với chế tài mạnh hơn đối với các nền tảng không tuân thủ. Cục PTTH&TTDT cần triển khai thực thi quyết liệt, nhất quán; đàm phán với nền tảng xuyên biên giới phải từ thế chủ động: Nêu rõ yêu cầu, đặt thời hạn cụ thể, công khai kết quả thực hiện. Ðồng thời, đẩy mạnh ứng dụng Big Data và AI trong rà quét, phân tích dư luận và dự báo tình hình - chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Thứ tư, thúc đẩy phát triển các nền tảng số, mạng xã hội trong nước

Một quốc gia mạnh trên không gian mạng không chỉ dựa vào năng lực quản lý mà còn phụ thuộc vào năng lực sáng tạo và làm chủ nền tảng số của chính mình. Quản lý hiệu quả phải luôn song hành với phát triển bền vững.

Thực tiễn thị trường mà WPP Media phân tích hôm nay rất đáng chú ý: hơn 70-75% chi tiêu quảng cáo số đang chảy vào Google, Meta, TikTok; thời gian người dùng Việt Nam trên báo điện tử nội địa chỉ còn 15-20 phút/ngày và tiếp tục giảm. Ðây không phải vấn đề mà quy định hành chính có thể giải quyết — đây là vấn đề của hệ sinh thái nội dung số. Người dùng ở đâu thì tiền đi đến đó. Nếu muốn thay đổi cán cân này, chúng ta phải đầu tư nhiều hơn nữa vào việc làm cho nền tảng nội địa hấp dẫn hơn.

Tất nhiên, việc xây dựng và phát triển các nền tảng nội địa cần định hướng theo tiêu chí: tuân thủ pháp luật, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu người dùng Việt Nam, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp. Ðây là cách tiếp cận cụ thể hóa quan điểm "vừa xây, vừa chống", “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “lấy cái tích cực đẩy lùi cái tiêu cực”: chủ động xây dựng hệ sinh thái nội dung sạch, hấp dẫn, giàu chiều sâu văn hóa; đồng thời kiên quyết xử lý, loại bỏ các nội dung độc hại, phản cảm, đi ngược lại chuẩn mực xã hội.

Thứ năm, tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo trên mạng

Quảng cáo trên mạng là nguồn lực quan trọng của kinh tế số, song cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được đặt trong mục tiêu chung: xây dựng môi trường quảng cáo minh bạch, có trách nhiệm. Quan điểm xuyên suốt là: quảng cáo phải đúng quy định pháp luật, phù hợp lợi ích xã hội, không chạy theo lợi ích thương mại bằng mọi giá. Ðối với người nổi tiếng và người có ảnh hưởng - càng có sức lan tỏa lớn, càng phải đề cao trách nhiệm xã hội và vai trò nêu gương.

Trong tham luận của WPP Media có một luận điểm đáng ghi nhận và cần chia sẻ rộng rãi trong cộng đồng doanh nghiêp: với doanh nghiệp nghiêm túc, tuân thủ pháp luật không phải là gánh nặng - đó là lợi thế cạnh tranh. Nhãn hàng lớn có whitelist nội dung rất chặt; họ trả giá CPM cao hơn để có môi trường sạch. Ðiều đó có nghĩa là: xây dựng hệ thống xác nhận chất lượng không gian quảng cáo đáng tin cậy sẽ mang lại lợi ích thực tế cho cả doanh nghiệp nội địa và cơ quan quản lý.

Mức phạt đến 100 triệu đồng cho KOL quảng cáo sai công dụng sản phẩm theo Nghị định 87/2026/NÐ-CP và việc ngăn chặn 494 tên miền vi phạm quảng cáo trong 6 tháng qua là những tín hiệu đúng. Nhưng xử phạt không phải mục tiêu - mục tiêu là xây dựng văn hóa trách nhiệm trong cộng đồng người có ảnh hưởng. Cục PTTH-TTDT cần đẩy mạnh đào tạo, hướng dẫn và quan trọng hơn: tôn vinh những KOL làm đúng, không chỉ xử phạt người làm sai.

Thứ sáu, thúc đẩy phát triển lĩnh vực trò chơi điện tử trên mạng

Phát triển trò chơi điện tử cần đặt trong định hướng chung: lấy văn hóa làm nền tảng, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế, công nghệ và trách nhiệm xã hội. Không chỉ mở rộng quy mô thị trường, mà cần khuyến khích sáng tạo các sản phẩm game lành mạnh, giàu bản sắc Việt Nam, góp phần xây dựng văn hóa số tích cực và nâng cao vị thế ngành công nghiệp nội dung số Việt Nam ra thế giới.

Tham luận của Gamota đặt ra một vấn đề rất thực và rất lớn: Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về lượt tải ứng dụng game - 4,9 tỉ lượt năm 2025 - nhưng 86,5% game G1 được cấp phép giai đoạn 2020-2024 có nguồn gốc nước ngoài, trong đó Trung Quốc chiếm 81%. Hàng chục triệu người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang hấp thụ văn hóa, nhân vật, bối cảnh lịch sử từ nước ngoài qua màn hình game mỗi ngày. Ðây không phải vấn đề về giấy phép game - đây là vấn đề về chủ quyền văn hóa số, điều Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nêu rõ.

Những kết quả tích cực từ Vietnam GameVerse 2026 - 35.000 lượt khách trực tiếp, 53 triệu lượt xem trực tuyến - cho thấy lĩnh vực này đang đứng trước nhiều cơ hội mới. Tôi đặc biệt chú ý đề xuất của Gamota về xây dựng Kho tài nguyên IP văn hóa quốc gia - một cơ sở dữ liệu mở về phục trang cổ, hoa văn dân tộc, âm nhạc truyền thống theo định dạng 3D/2D để doanh nghiệp game có thể khai thác miễn phí. Thay vì bắt buộc doanh nghiệp làm game văn hóa, chúng ta cần tạo điều kiện và giảm chi phí để họ có thể làm. Tôi giao Cục PTTH&TTDT phối hợp với các đơn vị liên quan trong Bộ nghiên cứu tính khả thi và báo cáo trong quý III/2026.

Thời gian tới, cần bám sát Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và Quyết định 2486/QÐ-TTg, khai thác hiệu quả tiềm năng trò chơi điện tử như một ngành công nghiệp văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới. Kiến nghị về cơ chế thuế để giữ chân studio game đăng ký pháp nhân tại Việt Nam cần được phối hợp nghiên cứu với Bộ Tài chính - không thể để tiền thuế từ tài năng người Việt tiếp tục nộp vào ngân sách Singapore.

Thứ bảy, chủ động chuẩn bị cho kỷ nguyên AI - đi trước một bước về thể chế, chủ động một bước về công nghệ

Ðây là vấn đề mà tất cả các tham luận hôm nay đều chạm đến: AI đang làm thay đổi căn bản cách nội dung được tạo ra, phân phối và tiêu thụ. Nó tạo ra video, giọng nói, hình ảnh của người thật theo lệnh của bất kỳ ai có laptop và kết nối internet. Trung tâm xử lý tin giả Việt Nam đã tiếp nhận 1.287 phản ánh và ngăn chặn nhiều chiến dịch Deepfake - nhưng đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng.

Ba nguyên tắc chỉ đạo cho công tác ứng phó với AI trong thời gian tới:

Một là, đi trước về thể chế: Nghị định sửa đổi ND147/2024/NÐ-CP phải xử lý được các vấn đề AI/ Deepfake, bảo vệ trẻ em và hỗ trợ phát triển game nội địa ngay từ khâu thiết kế - không chờ vấn đề xảy ra rồi mới ra quy định, không bổ sung chắp vá sau.

Hai là, dùng công nghệ để chống công nghệ: Năng lực rà quét, phân tích dư luận và phát hiện nội dung giả mạo không thể dừng ở mức thủ công. Phải đầu tư vào hạ tầng công nghệ AI không phải như một "dự án phần mềm" mà như một năng lực quốc gia.

Ba là, bảo vệ người dùng là trọng tâm, đặc biệt là trẻ em: Mọi chính sách về AI đều phải đặt câu hỏi: điều này tác động thế nào đến người dùng dễ bị tổn thương nhất? Trẻ em trên không gian mạng không thể tự bảo vệ mình - đó là trách nhiệm của cả xã hội, trong đó có cộng đồng thông tin điện tử.

Tóm lại về một số việc cụ thể, tôi yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung thực hiện:

Ðối với Cục PTTH&TTÐT: Khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi 147/2024 với ba trọng tâm: bảo vệ trẻ em và người dùng, quản lý AI/Deepfake, và hỗ trợ phát triển game nội địa. Nâng cấp cơ chế phối hợp với MCN/KOL từ "giao ban thông tin" sang tham vấn chính sách thực chất. Hoàn thiện và đưa kol.gov.vn vào vận hành thực sự hiệu quả. Ðẩy mạnh ứng dụng Big Data, AI trong rà quét và xử lý vi phạm. Nghiên cứu và báo cáo Bộ về đề xuất xây dựng Kho tài nguyên IP văn hóa số quốc gia trong quý III/2026.

Ðối với các địa phương: Không để phân cấp tạo ra "khoảng trống" giám sát. Tăng cường năng lực thẩm định hồ sơ sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Cập nhật dữ liệu lên hệ thống dùng chung đúng hạn và đầy đủ - đây là yêu cầu bắt buộc, không phải khuyến nghị.

Ðối với cộng đồng doanh nghiệp: thống nhất nhận thức “tuân thủ pháp luật không phải là lựa chọn, không phải là ưu tiên thứ hai sau doanh thu. Ðổi lại cơ quan quản lý cũng cam kết: lắng nghe, tham vấn và không ban hành quy định mà không sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Củng cố và mở rộng quan hệ đối tác — không giới hạn chỉ ở quan hệ thanh tra, kiểm trađơn thuần.

Ðối với các nền tảng xuyên biên giới: Thông điệp xuyên suốt của Hội nghị chúng ta là việc tiếp tục cung cấp dịch vụ cho người dùng Việt Nam phải tuân theo pháp luật của VN, với trách nhiệm tương đương các nền tảng nội địa. Nghị định 174/2026/NÐ-CP có hiệu lực từ 1.7.2026. Cục PTTH&TTÐT sẽ theo dõi và xử lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ.

Thưa quý vị đại biểu,

Những tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoàn thành các mục tiêu nhiệm vụ của năm và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Chúng ta đang sống trong thời điểm mà ranh giới giữa thông tin và thao túng, giữa sáng tạo và lừa dối, giữa văn hóa và phản văn hóa đang bị xóa mờ từng ngày trên không gian số. Công việc của tất cả chúng ta - cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung, cơ quan báo chí - là giữ cho những ranh giới đó rõ ràng và có ý nghĩa.

Schannel Network nói đúng khi nhắc rằng báo chí chính thống là "mỏ neo" trong đại dương thông tin số. WPP Media nói đúng khi chỉ ra rằng không gian quảng cáo sạch và việc tuân thủ pháp luật là lợi thế cạnh tranh dài hạn. Gamota nói đúng khi đặt câu hỏi: Nếu không làm gì hôm nay, thế hệ trẻ Việt Nam sẽ biết lịch sử và văn hóa dân tộc mình qua game của Trung Quốc hay Hàn Quốc? Chúng ta phải cùng nỗ lực để đảm bảo rằng không gian mạng Việt Nam không là nơi phát tán thông tin độc hại, lệch chuẩn và vi phạm pháp luật. Nhưng cũng không thể là nơi thiếu sức sống, thiếu sáng tạo và thiếu bản sắc văn hóa dân tộc. Chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một hệ sinh thái thông tin điện tử vừa lành mạnh, vừa năng động, vừa giàu bản sắc Việt Nam. Ðiều đó đòi hỏi cam kết thực sự - không phải từ hội nghị này đến hội nghị khác, mà từ quyết định nhỏ được đưa ra mỗi ngày, trong từng văn bản, từng cuộc đối thoại.

Tôi tin tưởng rằng, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, sự hợp tác tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và sự ủng hộ của xã hội, lĩnh vực thông tin điện tử sẽ tiếp tục phát triển đúng hướng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước.

Tôi đề nghị Cục PTTH&TTÐT, các đơn vị thuộc Bộ, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, đổi mới, sáng tạo; tăng cường phối hợp, đồng hành và chia sẻ trách nhiệm trong quá trình xây dựng môi trường thông tin điện tử lành mạnh, an toàn và phát triển bền vững.

Xin trân trọng cảm ơn.