Pháo phòng không Gepard của Ukraine bị UAV Lancet phát hiện và tập kích

Ngày 11/01/2026, truyền thông Nga công bố đoạn video ghi lại cảnh một tổ hợp pháo phòng không tự hành Gepard của Ukraine bị phát hiện tại tỉnh Kharkov, miền Đông nước này.

Trong hình ảnh, radar của hệ thống đang hoạt động thì bị một UAV trinh sát phát hiện từ trên cao. Vài phút sau, một máy bay không người lái cảm tử Lancet lao xuống và phát nổ ngay trên nóc xe, tạo ra quầng lửa lớn.

Phía Ukraine chưa công bố tình trạng cụ thể của tổ hợp sau đòn đánh, nhưng giới quan sát cho rằng phương tiện nhiều khả năng đã bị loại khỏi vòng chiến.

Gepard là hệ thống phòng không tự hành do Đức phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh, sử dụng khung gầm xe tăng Leopard 1.

Phương tiện nặng khoảng 47 tấn, dài gần 7,7 m, rộng 3,4 m, cao khoảng 3 m. Trên tháp pháo, Gepard mang 2 pháo tự động Oerlikon GDF cỡ 35 mm, mỗi pháo có tốc độ bắn khoảng 550 phát mỗi phút.

Tổng cơ số đạn thường mang theo hơn 600 viên, gồm đạn nổ mảnh phòng không và một số loại đạn xuyên giáp để đối phó mục tiêu mặt đất.

Hệ thống radar tìm kiếm và bám bắt mục tiêu cho phép Gepard phát hiện máy bay bay thấp hoặc UAV trong bán kính khoảng 15 km. Nhưng không rõ vì sao trong trường hợp này, dù radar đang hoạt động, tổ hợp phòng không này lại không kịp phàn ứng trước đòn đánh của UAV Nga.

Từ năm 2022, Đức và một số quốc gia châu Âu đã bàn giao cho Ukraine hơn 130 tổ hợp Gepard.

Tuy nhiên, do hao mòn và tổn thất trong chiến đấu, đến năm 2025 chỉ còn khoảng 55 hệ thống được đánh giá là còn khả năng tác chiến.

Những khẩu pháo này được triển khai để bảo vệ thành phố, nhà máy điện và các tuyến hậu cần trước các mối đe dọa bay thấp như UAV tấn công, tên lửa hành trình và trực thăng vũ trang.

Đối thủ của Gepard trong sự kiện lần này là UAV cảm tử Lancet, loại vũ khí do Nga phát triển và đưa vào chiến trường từ giữa năm 2022.

UAV Lancet có chiều dài khoảng 1,6 m, sải cánh gần 3 m, khối lượng cất cánh khoảng 12 kg, mang theo đầu nổ nặng 3 đến 5 kg.

UAV này có thể bay với tốc độ khoảng 110 km/h, tầm hoạt động 40 đến 70 km tùy biến thể.

UAV Lancet được dẫn đường bằng hệ thống định vị kết hợp truyền hình ảnh thời gian thực về trạm điều khiển, cho phép người vận hành chọn chính xác mục tiêu trước khi lao xuống.

Trong hơn 3 năm qua, Lancet đã trở thành một trong những vũ khí hiệu quả nhất của Nga để tiêu diệt pháo tự hành, radar, xe tăng và các hệ thống phòng không của Ukraine.

Nhiều thống kê nguồn mở dựa trên video xác thực cho thấy hàng nghìn mục tiêu đã bị loại khỏi vòng chiến bởi loại UAV này.

Việc một tổ hợp phòng không như Gepard bị phát hiện và tập kích phản ánh sự thay đổi bản chất của chiến trường hiện đại.

Trước đây, hệ thống phòng không thường là “thợ săn” của các phương tiện bay thấp. Nay, chúng lại trở thành “con mồi” trong môi trường tràn ngập UAV trinh sát.

Chỉ cần radar bật lên, tín hiệu điện từ có thể bị phát hiện từ xa, dẫn đường cho UAV cảm tử tiếp cận.

Sự kiện tại Kharkov diễn ra trong bối cảnh Nga gia tăng các đòn tấn công bằng UAV và tên lửa nhằm vào lãnh thổ Ukraine.

Trong nhiều tuần, Kiev và các thành phố lớn liên tục đối mặt với các đợt tập kích kết hợp giữa UAV tầm xa và tên lửa hành trình.

Áp lực buộc Ukraine phải duy trì mạng lưới phòng không dày đặc, từ tên lửa tầm trung do Mỹ và châu Âu cung cấp cho tới các hệ thống tầm thấp như Gepard.

Tuy nhiên, chính việc triển khai dày đặc này lại làm lộ thêm nhiều mục tiêu cho đối phương. UAV trinh sát bay cao có thể rà quét chiến trường, phát hiện vị trí đặt radar hoặc pháo phòng không, sau đó dẫn đường cho UAV cảm tử hoặc đạn chính xác cao.

Điều này buộc Ukraine phải thay đổi chiến thuật, thường xuyên di chuyển các hệ thống phòng không, giảm thời gian bật radar và kết hợp với biện pháp ngụy trang, tác chiến điện tử.

Về mặt chiến lược, cuộc đối đầu giữa Gepard và Lancet cho thấy cuộc chạy đua giữa phòng thủ và tấn công trên không gian thấp đang ngày càng gay gắt.

Pháo phòng không tầm gần, vốn được thiết kế để đối phó máy bay bay thấp, nay phải gánh thêm nhiệm vụ chống UAV nhỏ, khó phát hiện. Trong khi đó, UAV cảm tử ngày càng rẻ, số lượng lớn và có khả năng tấn công chính xác.

Nếu không có lớp bảo vệ bổ sung như gây nhiễu điện tử, lưới che hoặc các hệ thống phòng thủ tầm rất gần, ngay cả những tổ hợp phòng không cũng có nguy cơ bị loại khỏi vòng chiến.

Sự kiện hệ thống Gepard bị tập kích do lộ vị trí là lời cảnh báo rõ ràng rằng trên chiến trường hiện đại, không có hệ thống nào thực sự an toàn, kể cả những vũ khí được sinh ra để bảo vệ bầu trời

Việt Hùng