Phán quyết gây chấn động, Elon Musk đối mặt khoản bồi thường 2,6 tỷ USD

Một bồi thẩm đoàn tại San Francisco, bang California, Mỹ đã đưa ra phán quyết quan trọng vào ngày 20/3, kết luận rằng Elon Musk đã gây hiểu lầm cho các cổ đông Twitter trong giai đoạn trước khi hoàn tất thương vụ mua lại mạng xã hội này với giá 44 tỷ USD.

Tỷ phú Elon Musk. Ảnh: Bloomberg

Quyết định này khép lại một phần cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm, đồng thời làm dấy lên câu hỏi lớn về trách nhiệm của các tỷ phú công nghệ khi sử dụng mạng xã hội để tác động thị trường.

Theo các luật sư đại diện phía nguyên đơn, tổng mức bồi thường thiệt hại có thể lên tới 2,6 tỷ USD, tùy thuộc vào quá trình xác định cụ thể số nhà đầu tư bị ảnh hưởng. Dù vậy, phán quyết cũng cho thấy bồi thẩm đoàn không kết luận Elon Musk thực hiện một “âm mưu gian lận có hệ thống”, khiến vụ việc trở nên phức tạp hơn về mặt pháp lý.

Vụ kiện tập thể mang tên Pampena kiện Musk được đệ trình vào tháng 10/2022, không lâu sau khi Musk hoàn tất thương vụ mua Twitter với giá 54,20 USD/cổ phiếu. Sau đó, ông đổi tên nền tảng thành X, rồi lần lượt sáp nhập công ty với doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo xAI và sau đó là SpaceX.

Các cổ đông cũ của Twitter cho rằng Musk đã gây ra biến động lớn về giá cổ phiếu thông qua những phát ngôn công khai, đặc biệt là trên mạng xã hội. Họ lập luận rằng những phát ngôn này khiến họ chịu thiệt hại tài chính đáng kể trong thời gian trước khi thương vụ hoàn tất.

Luật sư Joseph Cotchett, đại diện nhóm nhà đầu tư, nhấn mạnh tại tòa án San Francisco rằng vụ kiện không chỉ nhắm vào Elon Musk mà còn là lời cảnh báo về cách các nhân vật có ảnh hưởng có thể tác động tới thị trường. Ông cho biết đây là vấn đề liên quan đến “những nhà đầu tư bình thường, những người có tài khoản hưu trí, có con cái, có quỹ lương hưu, giáo viên, lính cứu hỏa, y tá”. Theo ông, vụ kiện nhằm bảo vệ quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ trước các biến động do phát ngôn của người có ảnh hưởng tạo ra.

Những dòng tweet làm cổ phiếu lao dốc

Tranh chấp bắt nguồn từ tháng 4/2022, khi Elon Musk công bố ý định mua Twitter. Ban đầu, thương vụ được xem là bước đi chiến lược nhằm biến nền tảng này thành “quảng trường kỹ thuật số” cho tự do ngôn luận. Tuy nhiên, chỉ sau đó không lâu, thái độ của Musk nhanh chóng thay đổi.

Ông bắt đầu đặt câu hỏi về tỷ lệ bot, spam và tài khoản giả mạo trên nền tảng, cho rằng con số công ty công bố có thể không chính xác. Vào tháng 5/2022, Musk đăng tweet tuyên bố thương vụ mua lại đang “tạm thời bị đình chỉ” cho tới khi CEO Twitter chứng minh tỷ lệ tài khoản không xác thực vào khoảng 5% như hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC).

Ngay sau các phát ngôn này, cổ phiếu Twitter giảm gần 10% chỉ trong một phiên giao dịch. Bồi thẩm đoàn đã xem xét các bằng chứng trong bốn ngày trước khi đi đến kết luận nhất trí rằng những dòng tweet ngày 13 và 17/5 của Musk là “sai lệch hoặc gây hiểu lầm về mặt trọng yếu”.

Theo phía nguyên đơn, những phát ngôn này đã tạo áp lực lên ban lãnh đạo Twitter nhằm buộc họ chấp nhận bán công ty với mức giá thấp hơn so với đề nghị ban đầu. Họ cũng cho rằng Musk có động cơ tài chính vì giá cổ phiếu Tesla khi đó đang giảm, buộc ông phải bán thêm cổ phần để tài trợ cho thương vụ mua Twitter.

Các nguyên đơn cho biết họ đã bán cổ phiếu Twitter dưới mức 54,20 USD sau khi Elon Musk đăng tweet và đưa ra các bình luận trong các cuộc phỏng vấn báo chí. Họ cho rằng những phát ngôn này làm gia tăng sự không chắc chắn về việc thương vụ có hoàn tất hay không, từ đó khiến giá cổ phiếu giảm.

Con số thiệt hại tiềm năng 2,6 tỷ USD được tính toán dựa trên ước tính của các chuyên gia về mức độ tác động của các phát ngôn của Musk đối với giá cổ phiếu trong khoảng thời gian vụ kiện bao phủ. Điều này bao gồm cả các nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức đã mua hoặc bán cổ phiếu trong giai đoạn đó.

Luật sư đại diện các cổ đông cho biết sẽ mất khoảng 90 ngày để thiết lập quy trình tiếp nhận yêu cầu bồi thường. Sau đó, các cơ quan liên quan sẽ mất thêm vài tháng để xử lý hồ sơ và các nhà đầu tư bắt đầu nhận lại một phần thiệt hại.

Phán quyết “nửa thắng nửa thua”

Phía Musk, do hãng luật Quinn Emanuel đại diện, cho rằng phát ngôn của thân chủ họ dựa trên những lo ngại hợp lý về bot, spam và tài khoản giả mạo trên Twitter. Họ lập luận rằng việc đặt câu hỏi về số liệu công ty công bố là hành động chính đáng và không cấu thành gian lận chứng khoán.

Trong tuyên bố gửi qua email, các luật sư của Musk nói rằng họ coi phán quyết này chỉ là “một gờ giảm tốc trên con đường” và kỳ vọng sẽ được minh oan khi kháng cáo. Họ nhấn mạnh rằng bồi thẩm đoàn đã không kết luận có một âm mưu gian lận cụ thể, điều mà họ xem là yếu tố quan trọng.

Thực tế, bồi thẩm đoàn xác định rằng Elon Musk đã đưa ra các tuyên bố sai lệch hoặc gây hiểu lầm, nhưng không cho rằng ông triển khai một kế hoạch cụ thể nhằm lừa đảo nhà đầu tư. Điều này tạo ra một phán quyết “nửa thắng nửa thua” đối với cả hai bên.

Dù phán quyết được xem là lời khiển trách mạnh mẽ đối với Elon Musk, tác động tài chính thực tế có thể không quá lớn đối với ông. Theo ước tính của Bloomberg, tài sản ròng của Musk hiện vào khoảng 650 tỷ USD, khiến mức bồi thường tối đa 2,6 tỷ USD chỉ chiếm một phần rất nhỏ.

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng ý nghĩa của vụ việc không nằm ở số tiền mà ở tiền lệ. Phán quyết này có thể ảnh hưởng đến cách các lãnh đạo doanh nghiệp lớn sử dụng mạng xã hội, đặc biệt khi những phát ngôn của họ có khả năng tác động mạnh đến thị trường tài chính.

Vụ kiện cũng làm nổi bật ranh giới mong manh giữa quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm pháp lý khi phát biểu về các thương vụ có giá trị hàng chục tỷ USD. Trong thời đại mà một dòng tweet có thể làm bốc hơi hàng tỷ USD vốn hóa thị trường, câu hỏi về trách nhiệm của những nhân vật có ảnh hưởng ngày càng trở nên cấp thiết.

(Theo CNBC, The Guardian)

Hải Phong