Phản biện xã hội đối với hồ sơ dự án Pháp lệnh khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh

Phát biểu khai mạc, Trung tướng Khuất Việt Dũng nhấn mạnh, khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh có vị trí, vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và ổn định đời sống Nhân dân. Đây là vấn đề luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị phản biện xã hội của Thường trực Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam đối với hồ sơ dự án Pháp lệnh chính là nhằm thực hiện trách nhiệm chính trị - pháp lý của Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Đồng thời, giúp Tổ soạn thảo có thêm cơ sở thực tiễn, xã hội để hoàn thiện hồ sơ dự án Pháp lệnh, góp phần bảo đảm tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn và tính hiệu quả của Pháp lệnh khi được ban hành, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân, cựu chiến binh, cựu quân nhân, phát huy dân chủ và tăng cường sự đồng thuận xã hội.

Báo cáo đề dẫn và những nội dung cơ bản của dự thảo Pháp lệnh, Đại tá Vũ Văn Kiệm, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng - Cơ quan thường trực Tổ soạn thảo cho biết, ngày 6/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 94/NQ-CP, thông qua 6 chính sách của Pháp lệnh khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, bao gồm hoàn thiện quy định để xác định rõ nội hàm, phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc trong thực hiện, quản lý công tác khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh; hoàn thiện quy định về xác định mức độ rủi ro bom mìn, vật nổ và biện pháp khắc phục tương ứng với mức độ rủi ro trên cơ sở tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời bảo đảm đáp ứng yêu cầu về ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quá trình thực hiện;

Cùng với đó là hoàn thiện quy định về quyền, lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, các biện pháp bảo vệ, phòng ngừa nguy cơ, tác động của ô nhiễm bom mìn, vật nổ sau chiến tranh; nâng cao năng lực hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ, xây dựng lực lượng chính quy, hiện đại, bảo đảm chế độ, chính sách phù hợp với tính chất đặc thù, nguy hiểm, độc hại; huy động nguồn lực, bảo đảm kinh phí, thúc đẩy xã hội hóa, hợp tác quốc tế trong khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh; tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh.

Dự thảo Pháp lệnh gồm 6 chương, 34 điều; quy định về hoạt động, nguồn lực, chế độ, chính sách; chỉ đạo, chỉ huy, lực lượng; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh.

Tại Hội nghị, các ý kiến phát biểu nhất trí cho rằng, công tác khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh đã được thực hiện rất nhiều năm và đã đạt được nhiều kết quả tốt đẹp. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay, nhiều địa bàn vẫn còn ô nhiễm bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, người dân sinh sống, canh tác, sản xuất và xây dựng công trình thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ xảy ra sự cố, tai nạn gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Trong khi đó, pháp luật hiện hành còn chưa có quy định thống nhất, đồng bộ, đầy đủ và mang tính nguyên tắc trong lĩnh vực này.

Các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, mang tính nguyên tắc để điều chỉnh các vấn đề nêu trên, qua đó tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đánh giá cao nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc chuẩn bị hồ sơ, tổng kết thực tiễn, thể chế hóa 6 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua, các đại biểu cũng bày tỏ thống nhất với việc dự thảo Pháp lệnh tập trung vào việc thiết lập các nguyên tắc quản lý, phòng ngừa rủi ro, khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ để tổ chức thống nhất trong thực tiễn.

Theo các đại biểu, Pháp lệnh nếu được hoàn thiện và ban hành sẽ là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện pháp luật, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản của Nhân dân, hỗ trợ nạn nhân, giải phóng nguồn lực đất đai, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và mở rộng hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, để Pháp lệnh bảo đảm tính khả thi, các ý kiến phát biểu cũng đề nghị tiếp tục chỉnh lý dự thảo theo hướng rõ trách nhiệm, rõ cơ chế, rõ nguồn lực, rõ đối tượng thụ hưởng và rõ công cụ thực thi. Những nội dung cần ưu tiên hoàn thiện gồm chuẩn hóa thuật ngữ; phân biệt mức độ ô nhiễm và mức độ rủi ro; bổ sung tiêu chí tác động dân sinh, phát triển kinh tế - xã hội; xác định rõ Bộ Quốc phòng là cơ quan đầu mối; quy định điều kiện, kiểm soát chất lượng hoạt động điều tra, khảo sát, rà phá.

Đồng thời, cần cụ thể hóa chính sách hỗ trợ nạn nhân; làm rõ trách nhiệm tài chính của chủ đầu tư; thiết kế Quỹ hỗ trợ minh bạch; bổ sung điều khoản xử lý vi phạm; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh và cộng đồng trong tuyên truyền, giám sát, phản biện xã hội.

Minh Khôi