Ông Trump phát thông điệp 'vừa đấm vừa xoa' với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những thông điệp trái chiều về hướng đi sắp tới của cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran.

Ông vừa tuyên bố không vội chấm dứt xung đột, vừa bày tỏ tin tưởng rằng các cuộc đàm phán mới với Tehran sẽ sớm diễn ra tại Pakistan, theo CBC.

Song song với đó, loạt phát ngôn gần đây của ông cũng làm dấy lên hoài nghi về mức độ đáng tin cậy trong những tuyên bố liên quan đến cuộc chiến.

Thông điệp trái chiều

Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài 14 ngày sẽ hết hạn vào ngày 22/4, ông Trump được cho là thể hiện những quan điểm không nhất quán trong các cuộc phỏng vấn qua điện thoại và bài đăng trên mạng xã hội.

Một mặt, tổng thống Mỹ tỏ ra thận trọng nhưng lạc quan rằng thỏa thuận có thể sớm đạt được. Mặt khác, ông cảnh báo “rất nhiều quả bom” sẽ “bắt đầu phát nổ” nếu các bên không đạt được đồng thuận trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.

Ông cũng nói với Bloomberg rằng "rất khó có khả năng" gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ cho biết ông vẫn kỳ vọng phái đoàn đàm phán do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu sẽ có mặt tại Islamabad (thủ đô Pakistan) cho vòng đàm phán thứ hai, dù Iran khẳng định sẽ không tham gia nếu Washington không hạ bớt yêu cầu.

Tổng thống Mỹ nhấn mạnh ông không cảm thấy bất cứ áp lực nào phải chấm dứt xung đột cho đến khi Iran chấp nhận các điều kiện của mình.

“Tôi hoàn toàn không chịu bất kỳ áp lực nào”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social. “Dù vậy, mọi chuyện sẽ diễn ra tương đối nhanh chóng!”

Cần kiểm chứng

Những bình luận không nhất quán của Tổng thống Trump khiến diễn biến cuộc chiến trở nên khó đoán định hơn, theo giới quan sát.

Hôm 20/2, Tổng thống Trump nói với tờ New York Post rằng Phó Tổng thống JD Vance đã lên đường tới Pakistan để đàm phán với Iran.

“Họ đang trên đường đi rồi”, tờ báo dẫn lời ông Trump. “Tối nay họ sẽ đến nơi, theo giờ Islamabad”.

Tuy nhiên, theo CNN, thực tế không phải vậy. Ít lâu sau trong cùng buổi sáng, những người nắm rõ kế hoạch của ông Vance nói với phóng viên CNN rằng phó tổng thống dự kiến sẽ rời Mỹ vào hôm 21/4, và các cuộc đàm phán có thể bắt đầu vào ngày 22/4. Đoàn xe của ông Vance sau đó còn được nhìn thấy tại Nhà Trắng.

Phát biểu sai này của ông Trump có thể bị xem nhẹ như nhầm lẫn nhỏ mà một tổng thống bận rộn có thể mắc phải. Tuy nhiên, đây là một phần trong xu hướng đang gia tăng trong tuần qua, khi ông Trump được cho liên tục đưa ra thông tin cần kiểm chứng liên quan đến cuộc chiến với Iran.

“Một trong những khác biệt lớn giữa vòng đàm phán ngoại giao Mỹ - Iran hiện tại và các vòng trước là chính quyền này, đặc biệt là tổng thống, không phải là nguồn tin đáng tin cậy”, Eric Brewer, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ phụ trách chống phổ biến vũ khí, viết trên mạng xã hội.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance tại Islamabad ngày 12/4. Ảnh: Reuters.

Trước đó, hôm 17/4, sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển Hormuz sẽ “mở hoàn toàn” cho tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn, ông Trump đăng rằng “tình hình eo Hormuz đã kết thúc” và “Iran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng eo biển này nữa”.

Tuy nhiên, rõ ràng là căng thẳng chưa kết thúc. Sáng cùng ngày, chính ông Trump vẫn nói Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các tàu ra vào cảng Iran.

Ông Araghchi cũng nói việc mở eo biển chỉ áp dụng cho một tuyến đường cụ thể gần bờ biển Iran, không phải các tuyến hàng hải mà tàu thuyền thường sử dụng trước đây. Một quan chức nước này sau đó cho biết tàu thuyền vẫn phải được sự chấp thuận của lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và trả phí.

Còn về thỏa thuận được cho là Iran đồng ý không bao giờ đóng cửa eo biển nữa? Ngay ngày hôm sau, Tehran thông báo đóng lại eo biển.

Trong các cuộc điện thoại với phóng viên tuần trước, ông Trump cũng đưa ra hàng loạt tuyên bố mang tính “chiến thắng” về nhượng bộ lớn mà Iran được cho là đã chấp nhận.

Trong đó có tạm dừng “vô thời hạn” hoạt động hạt nhân (theo Bloomberg), chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm như Hamas và Hezbollah, đồng thời Mỹ vừa loại bỏ vừa thu hồi lượng uranium làm giàu của Iran (theo CBS News).

Khi phóng viên Weijia Jiang của CBS News hỏi Iran đã đồng ý chấm dứt vĩnh viễn việc làm giàu uranium hay chưa, ông Trump trả lời: “Họ đã đồng ý mọi thứ”.

Các chuyên gia tỏ ra hoài nghi mạnh mẽ về những tuyên bố này. Ngay sau đó, phía Iran khẳng định họ không đồng ý với điều mà ông Trump nói.

“Uranium làm giàu thiêng liêng với chúng tôi như đất đai của Iran và sẽ không được chuyển đi bất cứ đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho hay.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng viết: “Tổng thống Mỹ đã đưa ra 7 tuyên bố trong một giờ, và cả 7 đều sai”.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Majid Asgaripour/ WANA.

Ở chiều ngược lại, các phát ngôn từ phía Iran cũng không hoàn toàn được xem là đáng tin cậy. Lãnh đạo nước này nhiều lần bị cáo buộc đưa thông tin sai lệch về cuộc chiến. Bên cạnh đó, các thế lực đối lập trong hệ thống chính trị Iran khiến việc xác định phát ngôn nào có trọng lượng hơn trở nên khó khăn.

Trong bối cảnh đó, việc kiểm chứng thông tin từ cả hai phía trở nên phức tạp, khiến cục diện xung đột ngày càng khó đoán định và tiềm ẩn nhiều rủi ro leo thang.

Sự thiếu chắc chắn cũng đang phủ bóng lên các nỗ lực ngoại giao.

Giới chức Pakistan hôm 20/2 đã đẩy mạnh công tác chuẩn bị cho vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran, giữa lúc lệnh ngừng bắn - vốn mong manh - tiếp tục bị thử thách sau khi căng thẳng tái leo thang quanh eo biển Hormuz.

Mỹ đã tấn công và bắt giữ một tàu chở hàng treo cờ Iran mà họ cáo buộc cố né tránh lệnh phong tỏa các cảng Iran.

Bộ chỉ huy quân sự chung của Iran tuyên bố sẽ đáp trả. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng nói với phía Pakistan rằng các mối đe dọa từ Mỹ đối với tàu thuyền và cảng của Iran là “dấu hiệu rõ ràng” cho thấy Washington không thiện chí trước cuộc đàm phán dự kiến.

“Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới sức ép đe dọa”, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf viết trên mạng xã hội.

Ông cáo buộc Mỹ muốn Iran đầu hàng, đồng thời cho biết Tehran đang chuẩn bị “tung ra quân bài mới trên chiến trường”.

Mỹ công bố video binh sĩ nhắm mục tiêu, cảnh báo tàu gần cảng Iran CENTCOM đã công bố video ghi hình ngày 20/4 cho thấy binh sĩ Mỹ trên trực thăng theo dõi thời gian thực và dùng súng máy phát cảnh báo một tàu hàng khi di chuyển gần các cảng Iran, buộc tàu phải quay đầu.

Minh An