Ông Trump chỉ trích Đài Loan vì làm suy yếu ngành chip Mỹ

“Đài Loan thâm nhập vào ngành công nghiệp chip và giành mất hoạt động kinh doanh chip của chúng ta”, Tổng thống Donald Trump nói trong một cuộc họp báo mới đây, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng theo một đạo luật dành cho các tình trạng khẩn cấp quốc gia, trang SCMP đưa tin.

Ông Trump cho rằng Đài Loan khiến các công ty Mỹ mất thị phần trong ngành kinh doanh sản xuất chip - Ảnh: Getty Images

Hôm 20.2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế đối ứng của ông Trump đã vi phạm Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977. Động thái này khiến mức thuế mà ông Trump áp lên nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ bị vô hiệu.

Trước đây, ông Trump đã nhiều lần đưa ra những tuyên bố tương tự trên về ngành công nghiệp chip Đài Loan. Đầu năm nay, Đài Loan cam kết đầu tư hàng trăm tỉ USD vào Mỹ để đổi lấy việc giảm thuế từ 20% xuống còn 15%.

Tại cuộc họp báo mới đây, ông Trump nói rằng Đài Loan đã vượt mặt các nhà sản xuất chip hàng đầu một thời của Mỹ, gồm cả Intel. Theo Tổng thống Mỹ, Intel lẽ ra đã trở thành nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới. Ông Trump cho rằng các công ty Đài Loan đang xây dựng nhà máy ở Arizona, Texas và các bang khác của Mỹ để tránh phải trả thuế.

Cơ quan kinh tế Đài Loan không đưa ra phản hồi về phát biểu của ông Trump.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hôm 20.2, Tổng thống Trump đã áp mức thuế tạm thời 10% với hàng nhập khẩu, đồng thời cho biết trong vài tháng tới, chính quyền của ông sẽ “xác định và ban hành các mức thuế mới hợp pháp”.

Đến ngày 21.2, ông Trump nâng mức thuế lên 15%. "Sau khi xem xét kỹ lưỡng, chi tiết và đầy đủ phán quyết lố bịch, cẩu thả và mang tính chống lại nước Mỹ của Tòa án Tối cao về thuế nhập khẩu, tôi sẽ nâng thuế nhập khẩu toàn cầu 10% lên 15%, có hiệu lực ngay lập tức", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Ông Trump cho biết đây là con số tối đa được cho phép và đã được kiểm chứng về mặt pháp lý.

Li Zhengyu, nhà kinh tế trưởng tại công ty tư vấn đầu tư TS Financial Holdings, cho biết phán quyết đó sẽ có tác động đến Đài Loan. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh xuất khẩu của Đài Loan sang Mỹ đang tăng mạnh nhờ làn sóng bùng nổ AI (trí tuệ nhân tạo) toàn cầu.

Theo trang Nikkei Asia, xuất khẩu chất bán dẫn từ Đài Loan sang Mỹ đã vượt Trung Quốc vào tháng 12.2025, khi các mức thuế của ông Trump và cơn sốt AI làm gián đoạn thương mại toàn cầu.

Kim ngạch xuất khẩu chất bán dẫn của Đài Loan sang Mỹ trong tháng 12.2025 đạt gần 24,7 tỉ USD, cao hơn mức 21,1 tỉ USD của Trung Quốc, theo dữ liệu được Cục Phân tích Kinh tế Mỹ công bố hôm 19.2.

Ông Li Zhengyu cảnh báo: “Khi khả năng sử dụng các quyền bị hạn chế, chính quyền Trump sẽ phải dựa vào các thủ tục chính thức như Điều 301, cho phép áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại với các quốc gia tham gia các hành vi thương mại không công bằng, dẫn đến làm giảm khả năng đàm phán”.

Theo Li Zhengyu, khi Mỹ tìm cách “thiết lập an ninh kinh tế”, điều này có thể dẫn đến những thay đổi mang tính lâu dài, đồng thời các lĩnh vực như bán dẫn và phần cứng AI, cũng như điều kiện lao động và giá cả, có thể phải đối mặt với sự giám sát và hạn chế nghiêm ngặt hơn.

Hôm 20.2, Nhà Trắng thông báo ông Trump sẽ tới Trung Quốc từ ngày 31.3 đến ngày 2.4 để đàm phán với Chủ tịch nước này là ông Tập Cận Bình.

Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ có thể làm suy yếu vị thế đàm phán của ông Trump với ông Tập Cận Bình.

Đài Loan bác bỏ việc chuyển 40% năng lực sản xuất chip sang Mỹ

Việc chuyển 40% năng lực sản xuất chip từ Đài Loan sang Mỹ là “bất khả thi”, nhà đàm phán thuế quan hàng đầu của đảo này cho biết. Đây là lời phản bác những phát biểu trước đó của các quan chức Mỹ kêu gọi sự dịch chuyển sản xuất chip quy mô lớn từ Đài Loan.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình CTS (Đài Loan) được phát sóng tối 8.2, bà Trịnh Lệ Quân (Phó Viện trưởng Viện Hành chính Đài Loan) cho biết đã nói rõ với Mỹ rằng hệ sinh thái bán dẫn của đảo này, được xây dựng trong nhiều thập kỷ, không thể di dời.

"Tôi đã nói rất rõ với Mỹ rằng điều này là bất khả thi", bà Trịnh Lệ Quân cho hay, đề cập đến mục tiêu 40% mà Mỹ đưa ra.

Bà Trịnh Lệ Quân nói hệ sinh thái đó sẽ tiếp tục phát triển tại Đài Loan, đồng thời ngành công nghiệp bán dẫn vẫn sẽ tiếp tục được đầu tư trên đảo này.

"Tổng năng lực sản xuất của chúng tôi ở Đài Loan sẽ chỉ tiếp tục tăng trưởng, nhưng chúng tôi có thể mở rộng sự hiện diện của mình tại Mỹ. Việc mở rộng ra quốc tế, gồm cả việc tăng cường đầu tư vào Mỹ, được xây dựng trên tiền đề rằng chúng tôi vẫn bám rễ vững chắc ở Đài Loan và tiếp tục mở rộng đầu tư tại quê nhà", bà Trịnh Lệ Quân phát biểu.

Đầu tháng 2, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết chính phủ cần đưa ngành công nghiệp bán dẫn về Mỹ.

“Không thể để toàn bộ hoạt động sản xuất bán dẫn chỉ cách Trung Quốc 80 dặm (128,75 km) được. Điều đó đơn giản là phi logic… Vì vậy, chúng ta cần đưa nó trở lại. Khi chúng tôi rời nhiệm sở, mục tiêu của chính quyền này là đạt được 40% thị phần trong lĩnh vực sản xuất bán dẫn tiên tiến”, ông Howard Lutnick tuyên bố.

Trịnh Lệ Quân cho biết sẽ không có việc di dời các khu khoa học của Đài Loan, nhưng họ sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm xây dựng cụm công nghiệp và hỗ trợ Mỹ phát triển môi trường tương tự.

Bà cũng bày tỏ tin tưởng rằng tổng năng lực sản xuất bán dẫn của Đài Loan, gồm các nhà máy đang hoạt động, đang xây dựng và dự án đã lên kế hoạch, từ sản xuất chip cao cấp, đóng gói tiên tiến đến toàn bộ chuỗi cung ứng, sẽ lớn hơn rất nhiều so với mức đầu tư của Đài Loan tại Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào khác.

Trong cuộc phỏng vấn trên kênh CNBC tháng trước, Bộ trưởng Howard Lutnick cho biết mục tiêu của ông là đưa 40% chuỗi cung ứng và sản xuất chip của Đài Loan sang Mỹ. Ông nói rằng nếu điều này không xảy ra, thuế quan mà Mỹ áp lên Đài Loan có thể sẽ tăng lên 100%.

Hồi tháng 9.2025, Howard Lutnick nói với mạng truyền hình NewsNation rằng đề nghị của Mỹ với Đài Loan là chia sẻ 50-50 trong việc sản xuất chip, trong bối cảnh phần lớn chip hiện được tạo ra tại đảo này.

Đài Loan đã bác bỏ ý tưởng trên vào thời điểm đó.

Tập đoàn TSMC (Đài Loan), nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, đang đầu tư 165 tỉ USD để xây dựng các nhà máy ở bang Arizona, Mỹ.

TSMC là nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới - Ảnh: EPA

Giữa tháng 1, Mỹ và Đài Loan đã chính thức ký kết một thỏa thuận thương mại quan trọng, đánh dấu bước hợp tác kinh tế sâu rộng giữa hai bên, nhất là trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức và cạnh tranh địa chính trị.

Theo nội dung thỏa thuận được công bố ngày 15.1, chính quyền Trump đồng ý giảm mức thuế quan với hàng hóa xuất khẩu từ Đài Loan xuống còn 15%, so với mức 20% trước đây. Một số mặt hàng chiến lược như thuốc gốc, linh kiện máy bay và các nguồn tài nguyên thiên nhiên mà Mỹ không có sẵn được áp mức thuế bằng 0%, qua đó giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp Đài Loan khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Đổi lại, phía Đài Loan cam kết gói đầu tư quy mô lớn vào nền kinh tế Mỹ, với tổng giá trị lên đến khoảng 250 tỉ USD. Khoản đầu tư này tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như sản xuất chip bán dẫn tiên tiến, công nghệ năng lượng sạch và AI. Các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Đài Loan, đặc biệt là TSMC, sẽ dẫn đầu dòng vốn đầu tư này bằng cách xây dựng và mở rộng các nhà máy tại các bang của Mỹ, trong đó có Arizona.

Ngoài ra, để hỗ trợ mạnh hơn cho các dự án đầu tư theo thỏa thuận, Đài Loan cũng sẽ bảo lãnh tín dụng tối thiểu 250 tỉ USD, giúp các công ty có thêm nguồn lực để triển khai các dự án dài hạn tại Mỹ.

Chính phủ Mỹ mô tả thỏa thuận này là bước tiến chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc vào sản xuất chip ở nước ngoài, đồng thời tăng cường năng lực sản xuất trong nước và thu hút đầu tư công nghệ cao từ các đối tác quốc tế. Với Đài Loan, việc mở rộng đầu tư tại Mỹ không chỉ giúp củng cố quan hệ kinh tế với đối tác lớn, mà còn mở ra cơ hội hợp tác lâu dài trong các ngành công nghệ trọng yếu.

Sơn Vân