'Ông trùm dầu mỏ' bí ẩn đứng sau thỏa thuận lịch sử Mỹ - Venezuela

Từ Caracas đến "đối tác chiến lược" của Nhà Trắng

Một quan chức Mỹ đã khẳng định "Không có Betancourt, sẽ không có thỏa thuận an ninh năng lượng" (Ảnh minh họa của Axios)

Thỏa thuận dầu mỏ lịch sử của Tổng thống Trump với Venezuela xoay quanh một doanh nhân đến từ Caracas, từ lâu được cho là ủng hộ các lợi ích của Mỹ.

Không chỉ nắm quyền tiếp cận 17 mỏ dầu, Alejandro Betancourt còn được cho là từng đóng vai trò trung gian quan trọng trong quá trình chuyển giao quyền lực tại Venezuela.

Doanh nhân 46 tuổi điều hành Công ty North American Blue Energy Partners (NABEP), công ty được lựa chọn làm đối tác trong liên doanh với Chính phủ Mỹ để khai thác một phần trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela.

Nhà Trắng giới thiệu thỏa thuận này như một bước đi nhằm củng cố an ninh năng lượng và ảnh hưởng chiến lược của Mỹ tại Tây bán cầu.

Theo các chi tiết được Nhà Trắng công bố, chính quyền lâm thời Venezuela trao cho NABEP quyền khai thác trong 100 năm tại 17 mỏ dầu, với tổng trữ lượng khoảng 65 tỷ thùng.

Doanh nhân Alejandro Betancourt là nhân vật gây nhiều tranh cãi

Một số tài sản trong đó trước đây do các công ty Nga, Trung Quốc hoặc những doanh nghiệp gắn với chính quyền cũ kiểm soát.

Lầu Năm Góc, thông qua Văn phòng Vốn chiến lược, sẽ nắm 35% cổ phần trong liên doanh. Bộ Ngoại giao Mỹ được bảo đảm quyền mua 20% sản lượng dầu sau thuế theo giá thành sản xuất, trong khi NABEP cam kết huy động khoảng 100 tỷ USD để khôi phục và phát triển hạ tầng dầu khí Venezuela.

Nhà Trắng khẳng định ngân sách Mỹ không phải trực tiếp cấp vốn cho dự án.

Venezuela được hưởng từ 16-40% sản lượng, tùy từng mỏ, cùng nguồn thu từ thuế. Với Washington, việc mua dầu ở mức chi phí sản xuất được kỳ vọng giúp bổ sung nguồn cung năng lượng trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo những mỏ dầu bị xuống cấp sau nhiều năm thiếu đầu tư sẽ cần thời gian dài và nguồn vốn rất lớn mới có thể khôi phục sản lượng.

Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh doanh

Điều gây chú ý đặc biệt là vai trò của ông Betancourt không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh doanh.

Theo những nguồn tin được Axios dẫn lại, doanh nhân này là một mắt xích trong các cuộc trao đổi kín giữa Washington và giới lãnh đạo Venezuela khi Mỹ gia tăng sức ép buộc ông Nicolas Maduro rời quyền lực.

Ông Betancourt được cho là đã thăm dò quan điểm của bà Delcy Rodriguez, khi đó là Phó Tổng thống Venezuela, về khả năng tiếp quản chính quyền sau ông Maduro.

Ông thường xuyên trao đổi với Mauricio Claver-Carone, nhân vật từng giữ vai trò cố vấn không chính thức của chính quyền Tổng thống Trump về Venezuela, liên quan đến phương án duy trì hoạt động của ngành dầu mỏ và nền kinh tế trong giai đoạn chuyển tiếp.

Quan hệ của ông Betancourt với các quan chức Mỹ bắt đầu từ nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump.

Năm 2019, Washington tuyên bố không công nhận ông Maduro và ủng hộ Chủ tịch Quốc hội khi đó là Juan Guaido làm lãnh đạo hợp pháp của Venezuela.

Ông Betancourt được cho là đóng vai trò cầu nối giữa phe đối lập với một số nhân vật chính trị và sĩ quan quân đội, nhằm vận động cho một cuộc chuyển giao quyền lực hòa bình.

Kế hoạch thay đổi chính quyền khi đó không thành công, buộc ông Betancourt phải rời Venezuela. Chính quyền Maduro sau đó ra lệnh bắt giữ ông và tịch thu một số tài sản, trong đó có hoạt động kinh doanh dầu mỏ.

Tuy nhiên, đến năm 2023, bà Rodriguez được cho là đã vận động để ông Betancourt trở lại nhằm phục hồi một số cơ sở dầu khí đang suy giảm sản lượng.

Hoạt động này giúp ông dần khôi phục ảnh hưởng, trở thành một trong những nhân vật có vai trò đáng kể trong lĩnh vực khai thác dầu tư nhân của Venezuela.

Thỏa thuận dầu mỏ cho phép Mỹ tiếp cận một số mỏ dầu khổng lồ của Venezuela vào thời điểm trữ lượng dầu của Mỹ đang ở mức thấp

NABEP hiện được đánh giá là nhà khai thác tư nhân lớn thứ hai tại nước này, sau tập đoàn Chevron của Mỹ.

Đằng sau thương vụ

Sự nghiệp của doanh nhân Betancourt từ lâu đi kèm những tranh cãi pháp lý.

Trong khoảng một thập niên, ông Betancourt từng bị cơ quan chức năng tại Mỹ, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ điều tra liên quan đến các nghi vấn rửa tiền, trong đó có một thỏa thuận cho vay mà công tố viên Mỹ cho rằng đã khiến hơn 1 tỷ USD bị rút khỏi tập đoàn dầu khí nhà nước Venezuela PDVSA.

Ông Betancourt hai lần bị bắt tại Anh trong năm 2025 theo các yêu cầu riêng biệt của Tây Ban Nha và Thụy Sĩ.

Trong nhiều tháng, ông Betancourt không được rời khỏi Anh khi tòa án xem xét đề nghị dẫn độ.

Tuy nhiên, cho đến nay, ông chưa bị truy tố hình sự tại Mỹ, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha hoặc Venezuela. Luật sư Jon Sale khẳng định thân chủ của mình không thực hiện hành vi sai trái và đã bị dư luận đối xử thiếu công bằng.

Theo Washington Post, một số quan chức cấp cao Mỹ đã liên hệ với phía Thụy Sĩ nhằm tháo gỡ những hạn chế pháp lý đối với Betancourt vì ông đang giữ vai trò trung gian quan trọng trong chính sách Venezuela của Washington.

Cơ quan chức năng Thụy Sĩ sau đó thông báo với tòa án Anh rằng họ chưa sẵn sàng tiếp tục thủ tục dẫn độ, tạo điều kiện để Betancourt đi lại trở lại từ tháng 6.

Sự can thiệp này làm dấy lên câu hỏi liệu những cân nhắc chính sách đối ngoại có ảnh hưởng đến một cuộc điều tra hình sự quốc tế hay không, trong khi giới chức Mỹ coi Betanco là "nhân vật đặc biệt phù hợp với thời điểm lịch sử này".

Theo Axios

Thu Nguyên