Ông Tập Cận Bình gọi AI là công nghệ mang tính bước ngoặt nhưng cảnh báo rủi ro

Tại cuộc họp chính thức đầu tiên trong năm 2026 với các bộ trưởng và quan chức các tỉnh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy công nghệ trong nước, đặc biệt là AI (trí tuệ nhân tạo), khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thúc đẩy tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, trang SCMP cho biết hôm 26.1.

Thông điệp của ông Tập Cận Bình rất rõ ràng: Trung Quốc sẽ tăng cường nỗ lực để phá vỡ các nút thắt phát triển thông qua cách tiếp cận toàn quốc, một năm sau khi công ty khởi nghiệp AI DeepSeek gây chấn động thế giới và đưa ngành công nghệ nước này vào tâm điểm chú ý.

“Trong làn sóng cách mạng công nghệ này, các công nghệ tiên tiến như AI, điện toán lượng tử và công nghệ sinh học đang nổi lên. Trong số đó, AI là công nghệ thu hút sự chú ý nhất. AI được xem là cuộc chuyển đổi công nghệ mang tính bước ngoặt tiếp theo, có thể so sánh với những thay đổi do động cơ hơi nước, điện và internet mang lại”, ông Tập Cận Bình phát biểu, hãng thông tấn Tân Hoa Xã đưa tinngày26.1.

Trọng tâm của ông Tập Cận Bình phù hợp với chiến lược rộng lớn hơn của Trung Quốc, gồm cả việc thúc đẩy “lực lượng sản xuất mới” nhằm duy trì tăng trưởng trong những năm tới và phá thế kìm kẹp của Mỹ với một số công nghệ then chốt, trong đó có AI và chip tiên tiến.

Trong phiên họp tại Trường Đảng Trung ương vào ngày 20.1 vừa qua, Chủ tịch Trung Quốc phát biểu: “Hiện nay, đổi mới công nghệ đang tiến nhanh, với những điều mới mẻ xuất hiện. Bất cứ khi nào chúng ta ở một bước ngoặt lịch sử quan trọng, Đảng luôn kêu gọi các đảng viên tăng cường học tập”.

Chủ tịch Tập Cận Bình phát biểu tại Trường Đảng Trung ương ở thủ đô Bắc Kinh hôm 20.1 - Ảnh: Tân Hoa Xã

Ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc theo truyền thống tổ chức các phiên họp như vậy vào đầu mỗi năm để vạch ra các ưu tiên cho đội ngũ cán bộ cấp cao.

Cuộc họp mới nhất tập trung vào việc “quán triệt tinh thần” Hội nghị toàn thể lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Năm 2026 được coi là đặc biệt quan trọng vì đánh dấu sự khởi đầu của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, kéo dài đến năm 2030 và đặt nền móng cho mục tiêu đạt được “hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa” vào năm 2035.

“Không nên đầu tư mù quáng”

Trung Quốc đã triển khai một chiến dịch toàn diện nhằm phổ cập AI và các công nghệ mới khác những tháng gần đây, khi các chính quyền địa phương soạn thảo kế hoạch 5 năm khu vực. Những công nghệ tiên tiến này được nhấn mạnh trong các kế hoạch của thành phố Thâm Quyến, Thượng Hải và tỉnh Chiết Giang.

Tuy nhiên, Chủ tịch Tập Cận Bình đã cảnh báo rằng các quan chức quá sốt sắng không nên đầu tư mù quáng. Ông nói: “Khi phát triển các lực lượng sản xuất chất lượng mới, gồm cả AI, chúng ta không được lao vào một cách mù quáng hoặc ồ ạt cùng lúc. Chúng ta không được bỏ cái cũ để chạy theo cái mới và đánh mất lợi thế của các ngành công nghiệp truyền thống… Công nghệ mới phải thúc đẩy tất cả các ngành. Các địa phương khác nhau cần điều chỉnh chính sách và mục tiêu quốc gia cho phù hợp với điều kiện thực tế”.

Ngoài ra, ông Tập Cận Bình cũng nhấn mạnh những rủi ro: “Một khi AI bị sử dụng sai mục đích, nó sẽ dẫn đến thông tin sai lệch và đánh cắp dữ liệu mà chúng ta có thể mất kiểm soát… Chúng ta phải hành động sớm và dứt khoát: Dự liệu và ngăn ngừa các vấn đề với sự thận trọng và cẩn trọng”.

Trung Quốc đang đặt cược vào AI và các công nghệ mới khác, cùng với những kịch bản ứng dụng phong phú trong nước, để hồi sinh tăng trưởng và thu hẹp khoảng cách với Mỹ.

Trong bài phát biểu chào năm mới 2026, Chủ tịch Tập Cận Bình từng nhấn mạnh những thành tựu của Trung Quốc ở lĩnh vực AI và công nghệ chip.

“Trung Quốc đã trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới về năng lực đổi mới”, ông tuyên bố trong bài phát biểu trên truyền hình tối 31.12.2025, được phát sóng tới hơn 1,4 tỉ người dân cả nước. Trong đó, ông Tập Cận Bình ca ngợi những thành tựu của Trung Quốc về các mô hình AI quy mô lớn cùng những đột phá nghiên cứu và phát triển chip.

Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo trong mục tiêu phát triển kinh tế chất lượng cao của chính phủ và việc gắn kết công nghệ với hoạt động sản xuất - công nghiệp, đồng thời dẫn chứng các bước tiến về robot hình người và máy bay không người lái.

Ngoài ra, ông còn ca ngợi sự tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng, chỉ ra tàu sân bay mới nhất của nước này là tàu Phúc Kiến được trang bị hệ thống phóng máy bay bằng điện từ thế hệ mới.

Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc đã “vượt qua vô số khó khăn và thách thức” để đạt được các mục tiêu đề ra trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, đồng thời nói thêm rằng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này đang trên đà đạt 140.000 tỉ nhân dân tệ (khoảng 20.100 tỉ USD) vào năm 2025.

“Năng lực kinh tế, công nghệ và quốc phòng của chúng ta, cùng với sức mạnh quốc gia nói chung, đã vươn lên tầm cao mới”, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh.

Đây là bài phát biểu cho năm mới lạc quan nhất của ông Tập Cận Bình thời gian gần đây, sau khi Trung Quốc vượt qua vô số thách thức để khẳng định vị thế như một siêu cường toàn cầu.

Năm 2025 bắt đầu với bước đột phá bất ngờ khi DeepSeek bất chấp các hạn chế về chip từ Mỹ để tung ra mô hình suy luận R1 có hiệu suất ngang sản phẩm AI của OpenAI, Google và Anthropic nhưng chi phí huấn luyện thấp hơn rất nhiều, làm kinh ngạc Thung lũng Silicon và rung chuyển Phố Wall.

Các nhà sản xuất chip Trung Quốc đã đổ xô chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), huy động vốn - điều rất quan trọng cho mục tiêu tự chủ công nghệ và giành lợi thế trong cuộc đua AI toàn cầu.

Trung Quốc năm ngoái phải đối mặt cuộc chiến thương mại mới do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng, đồng thời tận dụng vị thế thống lĩnh trong lĩnh vực đất hiếm để buộc Mỹ nhượng bộ về thuế quan và kiểm soát xuất khẩu. Hàng hóa Trung Quốc tìm được những thị trường mới ngoài Mỹ, đẩy thặng dư thương mại của nước này vượt mốc 1.000 tỉ USD lần đầu tiên.

Quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã ổn định những tháng gần đây sau khi ông Tập Cận Bình và ông Trump hồi cuối tháng 10.2025 đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại một năm. Ông Trump dự kiến sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 4.2026.

Một dấu hiệu khác cho thấy sự tự tin của Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc xử lý quan hệ với Mỹ: Nhà lãnh đạo Trung Quốc không nhấn mạnh “những bất ổn bên ngoài” như một thách thức trong triển vọng năm 2026 như ông từng làm với 2025. Thay vào đó, ông Tập Cận Bình lưu ý rằng 2026 đánh dấu sự khởi đầu của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của chính phủ Trung Quốc và kêu gọi tập trung vào phát triển chất lượng cao.

“Chúng ta phải kiên định với mục tiêu, giữ vững niềm tin và tiếp tục phát huy đà tiến”, ông nói.

Trong năm 2025, nền kinh tế Trung Quốc vẫn chịu áp lực từ tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản, tâm lý tiêu dùng ảm đạm, tỷ lệ thất nghiệp cao ở thanh niên, các cuộc chiến giá cả và tình trạng già hóa dân số nhanh chóng, dù vẫn đạt mục tiêu tăng trưởng 5% và quy mô GDP đạt 140.000 tỉ nhân dân tệ.

Các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu cũng đối mặt thách thức, do căng thẳng địa chính trị và những lo ngại ngày càng tăng về mức thặng dư thương mại kỷ lục của Trung Quốc.

Cụ thể, thặng dư thương mại của Trung Quốc trong năm 2025 là gần 1.200 tỉ USD. Theo hãng tin Reuters, xuất khẩu cả năm 2025 của Trung Quốc đạt khoảng 3.770 tỉ USD, trong khi nhập khẩu khoảng 2.580 tỉ USD, tạo ra mức chênh lệch lớn nhất lịch sử của nước này. Mức thặng dư đó tăng khoảng 20% so với năm 2024 và lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỉ USD.

Sơn Vân