Ông Macron tạo 'quả bom ngoại giao' ở phút cuối G7

Tổ chức hội nghị thượng đỉnh G7 cuối cùng trên cương vị chủ nhà, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hiểu rằng mọi chi tiết đều phải được chuẩn bị kỹ lưỡng để bảo đảm sự kiện thành công. Và ông đã sẵn sàng cho mọi kịch bản, kể cả một bất ngờ vào phút chót.

Ngay từ đầu, điều đó đồng nghĩa với việc ông Macron phải nhanh chóng cập nhật diễn biến trận tranh đai vô địch UFC do Tổng thống Mỹ Donald Trump theo dõi trước khi rời Washington, đặc biệt khi võ sĩ người Pháp Ciryl Gane giành danh hiệu hạng nặng.

Sự nhún nhường trước một Tổng thống khó lường

Ông Macron vốn nổi tiếng là người hâm mộ bóng đá. Thế nhưng lần này, ông chuẩn bị đón ông Trump - người gần như không ngủ sau khi kỷ niệm sinh nhật lần thứ 80 bằng cách xem hàng loạt trận đấu lồng sắt được tổ chức ngay trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng.

“Tôi đã gọi điện cho ông tối qua, rất muộn, để chúc mừng vì một võ sĩ người Pháp đã chiến thắng”, ông Trump nói với ông Macron ngay khi đặt chân tới Pháp.

Khi ông Macron chào đón ông tại Khách sạn Royal ở Evian hôm 15/6, ông Trump còn pha trò: “Có lẽ sự kiện này còn quan trọng hơn cả World Cup chăng? Với một số người thì đúng là như vậy”.

Theo một nhà ngoại giao đề nghị giấu tên, trong cuộc trao đổi riêng, ông Trump thậm chí còn gợi ý với ông Macron rằng Ciryl Gane xứng đáng được trao Huân chương Bắc đẩu Bội tinh - phần thưởng cao quý nhất của nước Pháp.

Những màn trêu đùa nhẹ nhàng xoay quanh thể thao trở thành chủ đề xuyên suốt hội nghị, trong bối cảnh World Cup bóng đá đang diễn ra. Đồng thời, việc duy trì bầu không khí hòa nhã với ông Trump cũng là ưu tiên của nhiều nhà lãnh đạo tham dự, nhất là khi không ít người từng mất thiện cảm với vị tổng thống Mỹ vốn không mấy coi trọng những nghi thức ngoại giao truyền thống.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đến dự hội nghị với một món quà dành cho ông Trump: chiếc áo đội tuyển quốc gia Đức in dòng chữ “Trump 47”. Mỹ, Canada và Mexico là ba quốc gia đồng đăng cai World Cup năm nay.

“Suy cho cùng, chúng ta vẫn ở cùng một đội”, Merz nói.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Canada Mark Carney và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tham dự phiên làm việc với các nhà lãnh đạo G7 trong khuôn khổ Hội nghị tại Pháp ngày 17/6. Ảnh: Reuters.

Lời nói ấy có thể được xem như một cành ô liu hòa giải. Hồi tháng 4, ông Merz từng gây chú ý khi nhận xét ông Trump đang bị “làm bẽ mặt” trong vấn đề Iran. Đáp lại, ông Trump đăng liên tiếp hai bài viết chỉ trích rằng nhà lãnh đạo Đức “không hiểu mình đang nói gì”.

Chiếc bẫy ngọt ngào mang tên Versailles

Đối với ông Macron, mục tiêu của hội nghị khá rõ ràng.

Thứ nhất, các phiên họp phải được tổ chức ngắn gọn, hiệu quả. Thứ hai, ông cần thuyết phục ông Trump ở lại lâu hơn bằng lời mời dùng bữa tối tại Cung điện Versailles - nơi có những cánh cổng dát vàng được xây dựng cho Vua Mặt Trời Louis XIV, và cũng rất phù hợp với một tổng thống Mỹ nổi tiếng yêu thích sự hào nhoáng.

Song song với đó, ông Macron cố gắng giữ kín mọi nghi ngại về thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran, đồng thời thuyết phục ông Trump rằng Ukraine thực sự đã đạt được những bước tiến đáng kể trong cuộc xung đột với Nga. Mục tiêu là xây dựng hình ảnh Tổng thống Volodymyr Zelensky như một người đang giành lợi thế, thay vì buộc phải chấp nhận thất bại.

Xét trên những tiêu chí đó, ông Macron có thể xem mình đã thành công.

Trước hội nghị, rất ít người kỳ vọng các bên có thể đưa ra một tuyên bố chung, chưa nói đến những đồng thuận về địa chính trị. Thế nhưng cuối cùng, dù không mang tính đột phá, các nhà lãnh đạo vẫn đạt được tiếng nói chung.

Đây không phải một kỳ G7 mà ông Trump bỏ về giữa chừng rồi công khai bác bỏ tuyên bố chung như từng xảy ra trước đây.

“Tôi cho rằng đây là một trong những hội nghị thành công nhất”, ông Trump nhận xét. “Và cuộc gặp lần này diễn ra đúng vào thời điểm cần thiết nhất”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và phu nhân Brigitte Macron tham quan Lâu đài Versailles trước bữa tối (Pháp) ngày 17/6. Ảnh: Reuters.

Đội ngũ của ông Macron chăm chút từng chi tiết nhằm tạo ra bầu không khí thân thiện, bất chấp những căng thẳng sâu sắc đã phủ bóng lên quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh truyền thống kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Người Pháp đặc biệt tự hào về màn trình diễn của dàn hợp xướng gồm 200 em nhỏ vào tối 16/6. Theo ban tổ chức, ít nhất một nhà lãnh đạo đã rơi nước mắt khi nghe các em thể hiện ca khúc We Are the World của Michael Jackson và Lionel Richie.

Tuy nhiên, một người tham dự khác lại cho rằng khoảnh khắc đó “khá kỳ lạ”.

Như thường lệ ở các hội nghị quốc tế lớn, mọi sự chú ý vẫn xoay quanh tổng thống Mỹ. Hội nghị cũng xuất hiện không ít khoảnh khắc “micro vô tình bật” - những tình huống hé lộ cách các nguyên thủ thực sự tương tác với nhau khi nghĩ rằng không ai để ý.

Trong một phiên họp, khi các lãnh đạo đang chờ ông Trump xuất hiện, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni kể với đồng nghiệp rằng bà ngày càng phụ thuộc vào ly cà phê buổi sáng sau khi bỏ thuốc lá cách đây một tháng.

“Tốt đấy!”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen - vốn là một bác sĩ - đáp lại. Sau đó, nhiều người khác cũng chia sẻ khoảng thời gian họ đã cai thuốc. Với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, con số đó là 21 năm.

Ông Trump đến muộn trong phiên họp sáng 16/6 sau cuộc trao đổi bất ngờ với ông Macron và ông Zelensky. Đến sáng 17/6, khi ông tiếp tục trễ giờ, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã chỉ tay vào đồng hồ theo cách đầy cường điệu để bày tỏ sự sốt ruột.

Ở một thời điểm khác, khi ông Trump đến muộn và thấy Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đang ngồi ở vị trí của Mỹ, ông đùa vui: “Tôi mới là sếp”.

Khi bóng đá và quyền lực tiền tệ lên tiếng

Bóng đá - hay “soccer” theo cách gọi của người Mỹ - tiếp tục xuất hiện trong những câu chuyện bên lề trước khi hội nghị kết thúc, đôi khi theo cách hoàn toàn ngoài kịch bản.

Thủ tướng Canada Mark Carney chúc mừng ông Macron về chiến thắng của Paris Saint-Germain tại UEFA Champions League tháng trước, dường như quên mất rằng PSG chính là đối thủ không đội trời chung của đội bóng mà ông Macron yêu thích, Olympique de Marseille.

“Ông ấy không hề vui đâu”, Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani đáp lại. “Ông ấy chỉ giả vờ vui thôi. Bên trong thì khác hẳn”.

Ông Macron sau đó phải giải thích với ông Trump rằng Qatar là chủ sở hữu PSG, nên không khó hiểu vì sao vị quốc vương lại phấn khích đến vậy.

Trong một hội nghị nơi những chiếc túi Chanel và đôi giày Manolo Blahnik xuất hiện dày đặc, khối tài sản khổng lồ của hai vị khách Arab - những người đóng vai trò quan trọng trong việc giúp ông Trump đạt được thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran - vẫn đủ để khiến tổng thống Mỹ dành cho họ sự tôn trọng đặc biệt.

Khoảnh khắc Tổng thống Mỹ - Iran chính thức ký thỏa thuận hòa bình Giới chức Mỹ ghi lại khoảnh khắc Tổng thống Mỹ đã ký thỏa thuận hướng đến chấm dứt chiến sự đã kéo dài gần 4 tháng.

Khi một số lãnh đạo phải căng tai nghe Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed phát biểu với giọng nói nhỏ nhẹ, ông Trump lên tiếng: “Các vị chỉ cần lắng nghe kỹ hơn thôi”.

Rồi ông hài hước bổ sung: “Khi giàu đến mức đó, người ta có thể nói nhỏ như vậy”.

Tuy nhiên, điều không ai ngờ tới lại diễn ra tại Versailles - và có lẽ cũng là điều ông Macron đã tính toán từ đầu khi tìm cách giữ ông Trump ở lại sau khi G7 kết thúc.

Ngay tại cung điện biểu tượng của nước Pháp, ông Trump đã trực tiếp ký vào bản thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến với Iran.

Năm 2019, trong kỳ G7 đầu tiên do mình chủ trì tại Biarritz, ông Macron từng cố gắng sắp xếp một cuộc gặp bất ngờ giữa ông Trump và Ngoại trưởng Iran khi đó nhưng không thành công.

Bảy năm sau, tại kỳ G7 cuối cùng trên cương vị chủ nhà, ông Macron đã tạo ra một bước ngoặt đối ngoại còn lớn hơn nhiều - một “quả bom ngoại giao” mà ông kỳ vọng sẽ trở thành dấu ấn quan trọng nhất trong di sản chính trị của mình.

Phương Linh