Ðồng hành cùng ngư dân tháo gỡ thẻ vàng IUU

Ứng dụng công nghệ số: Làn gió mới tại các “phiên tòa giả định”

Nhằm thay đổi cách tiếp cận pháp luật vốn bị coi là khô khan, Ðoàn Thanh niên Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và Tòa án nhân dân tỉnh chủ động đổi mới toàn diện hình thức tuyên truyền thông qua mô hình Phiên tòa giả định xét xử vụ án vi phạm khai thác IUU.

Phiên tòa giả định xét xử vụ án vi phạm khai thác IUU tại Xã Phan Ngọc Hiển.

Tại Xã Phan Ngọc Hiển, phiên tòa đặc biệt như thế vừa được tổ chức. Kịch bản không nằm trên giấy mà được xây dựng từ chính các vụ án có thật xảy ra trên địa bàn: từ hành vi làm giả biển số tàu đến tổ chức xuất cảnh trái phép để đánh bắt vùng biển nước ngoài.

Ðiểm nhấn mang tính đột phá của mô hình là việc đoàn viên trẻ chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thiết kế các video clip đồ họa sinh động tái hiện vụ án. Chị Châu Nhật Thư, Phó Bí thư Chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau, cho biết, đơn vị đã sử dụng kết hợp các công cụ công nghệ hiện đại như Gemini để hỗ trợ tạo hình ảnh, xây dựng lời dẫn, âm thanh và phần mềm CapCut để biên tập, dựng video hoàn chỉnh.

“Chi đoàn ưu tiên lựa chọn những vụ án có thật tại các xã ven biển, phản ánh đúng các hành vi vi phạm phổ biến để bảo đảm tính thực tiễn. Mỗi video clip gói gọn trong thời lượng từ 3-5 phút, trình chiếu ngay đầu phiên tòa. Sự kết hợp giữa tư pháp trực quan và công nghệ số giúp người tham dự nắm bắt toàn bộ diễn biến vụ án nhanh chóng, sinh động”, chị Thư cho biết.

Có mặt và chăm chú theo dõi từ đầu đến cuối phiên tòa, bà Huỳnh Thị Thu (ngụ ấp Kinh Ba, Xã Phan Ngọc Hiển) bộc bạch: “Xem phiên tòa này giúp tôi hiểu ra nhiều điều. Về nhà, tôi nói cho con cháu đừng vi phạm quy định Nhà nước. Khai thác biển là phải bền vững, quy định ở đâu thì làm ở đó, gắn thiết bị giám sát hành trình đàng hoàng”.

Chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh ứng dụng công nghệ tái hiện sự vụ qua video clip trực quan, sinh động, ngắn gọn.

Thời gian tới, Chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau tiếp tục nhân rộng phương thức này sang các vấn đề nóng được xã hội quan tâm như: phòng chống ma túy, an toàn giao thông và bạo lực học đường, biến công nghệ thành “cánh tay nối dài” của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

“Qua việc xây dựng video clip, Chi đoàn mong muốn đổi mới hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng trực quan, sinh động, giúp người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và dễ ghi nhớ các quy định của pháp luật, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng”, chị Thư chia sẻ.

Hiệu quả lan tỏa: Chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của ngư dân

Sự thay đổi về hình thức mang lại hiệu quả tác động rõ rệt, trực tiếp chạm đến nhận thức của ngư dân vùng biển. Tiếp nối Xã Phan Ngọc Hiển, “Phiên tòa giả định” tại xã Tân Tiến mới đây thu hút hơn 120 ngư dân và đoàn viên, thanh niên tham gia. Tại phiên tòa, hành vi “Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới” được mổ xẻ dưới góc nhìn pháp lý, giúp người dân thấy rõ hậu quả nghiêm trọng của những hành vi vi phạm, để tự giác chấp hành.

Tại phiên tòa giả định ở xã Tân Tiến, ngư dân hào hứng chia sẻ những kiến thức được tuyên truyền.

Từng có thâm niên nghề biển hơn 10 năm, ông Phan Thanh Lam (ấp Hòa Hiệp, xã Tân Tiến) nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình: “Thứ nhất là phải có giám sát hành trình, điều này rất quan trọng để các lực lượng: biên phòng, cảnh sát biển và bảo vệ nguồn lợi thủy sản biết mình khai thác ở vùng nào. Thứ hai là bảo vệ môi trường, không bỏ bọc ni lông xuống biển. Nếu ai cũng có ý thức gom bọc ni lông mang vào bờ thì biển mới sạch, nguồn lợi mới bền vững”.

Sự hưởng ứng của người dân chính là "quả ngọt" cho những nỗ lực của tuổi trẻ khối tư pháp. Anh Ngô Minh Quyền, Bí thư Chi đoàn Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau, khẳng định: "Mục tiêu lớn nhất của các chi đoàn là tiếp tục nâng cao nhận thức, sát cánh đồng hành cùng ngư dân trong khai thác biển bền vững, chấm dứt tình trạng đánh bắt trái phép ở vùng biển nước ngoài mà không khai báo".

Dưới góc nhìn của cán bộ cơ sở, ông Cao Trường Thi, Trưởng ban Công tác Mặt trận ấp Mai Hoa (xã Tân Tiến), đánh giá cao ý nghĩa của mô hình: “Phiên tòa giả định giúp bà con hiểu rõ hơn về phương pháp, tuyến biển và ranh giới đánh bắt. Ý thức người dân tốt thì địa phương mới tốt hơn. Ai cũng mong muốn vùng biển quê mình sớm được gỡ “thẻ vàng” để việc khai thác của bà con được trọn vẹn, thuận lợi”.

Những tờ rơi cũng là kênh quan trọng cung cấp thông tin đến bà con.

Không dừng lại ở bài học pháp lý bằng phiên tòa giả định, chiến dịch tình nguyện hè của tuổi trẻ khối cơ quan tư pháp Cà Mau còn được cụ thể hóa bằng hành động sẻ chia thiết thực. Hàng trăm suất quà nhu yếu phẩm được trao tận tay các hộ ngư dân hoàn cảnh khó khăn. Ðồng thời, các mô hình bảo vệ môi trường như: đổi rác nhựa lấy quà, trồng cây chống sạt lở bờ biển... được triển khai, tạo nên chiến dịch toàn diện cả về ý thức lẫn hành động.

Mỗi phiên tòa giả định được thực hiện là hồi chuông cảnh tỉnh, viên gạch xây dựng nên ý thức thượng tôn pháp luật nơi đầu sóng. Bằng nhiệt huyết, sự sáng tạo, tuổi trẻ Cà Mau đang khẳng định vai trò xung kích, sát cánh cùng ngư dân bảo vệ chủ quyền vùng biển, hướng tới ngành khai thác thủy sản phát triển xanh, bền vững.

Trịnh Hải